Tàu vũ trụ Liên Xô 'sống lại' sau hơn 53 năm bị mắc kẹt, các chuyên gia nhận định: Đây là sự kiện chưa từng thấy trong lịch sử.

Sự kiện tàu vũ trụ Liên Xô bất ngờ 'trở lại' Trái đất sau hơn nửa thế kỷ bị mắc kẹt đã khiến cộng đồng khoa học quốc tế không khỏi ngạc nhiên.

Tàu vũ trụ Liên Xô bất ngờ quay lại Trái Đất sau hơn nửa thế kỷ

Vào ngày 10/5/2025, Cơ quan Vũ trụ Nga (Roscosmos) cùng Cơ quan Giám sát & Theo dõi Vũ trụ Liên minh châu Âu (EU SST) thông báo rằng tàu vũ trụ Kosmos 482, được phóng từ năm 1972, đã chính thức rơi trở lại Trái Đất sau hơn 53 năm mắc kẹt trong không gian.

Theo thông tin từ collectSPACE và Space.com, vụ tái nhập khí quyển diễn ra vào sáng ngày 10/5 (theo giờ Moscow). Roscosmos cho biết tàu vũ trụ nặng gần 500 kg đã rơi xuống Ấn Độ Dương, phía tây Jakarta (Indonesia), sau khi bị cháy một phần trong khi đi qua khí quyển. Tuy nhiên, chưa có cơ quan nào xác nhận liệu có mảnh vỡ nào còn nguyên vẹn hay không.

Kosmos 482 từng là một phần trong chương trình chinh phục sao Kim (Venus) của Liên Xô, thuộc loạt tàu Venera, với nhiệm vụ thả module hạ cánh xuống bề mặt hành tinh nóng nhất trong hệ Mặt Trời. Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau khi phóng, sự cố ở tầng cuối của tên lửa đẩy đã khiến tàu không thể thoát khỏi quỹ đạo Trái Đất và bị 'mắc kẹt' ở độ cao hơn 2.000 km.

Kể từ đó, Kosmos 482 đã trở thành 'bóng ma kim loại', lặng lẽ quay quanh Trái Đất suốt 53 năm, không tín hiệu, không điều khiển, và chẳng ai tưởng tượng rằng một ngày nó lại trở về.

53 năm cô đơn giữa không gian và cú rơi không ai ngờ tới

Theo Cơ quan Vũ trụ Châu Âu (ESA), vào đầu tháng 5, trạm radar tại Đức đã phát hiện một vật thể có quỹ đạo bất thường đang giảm độ cao nhanh chóng. Sau khi đối chiếu dữ liệu, các chuyên gia xác nhận đó chính là Kosmos 482, một phi thuyền đã mất tích từ thế kỷ trước.

ESA và EU SST ngay lập tức đưa vật thể này vào danh sách theo dõi các vật thể rơi tự do (re-entry object) và dự đoán nó sẽ đi vào bầu khí quyển trong 'cửa sổ' vào ngày 10/5 ± 7 giờ.

"Không thể tin nổi, một module hạ cánh được thiết kế để chịu nhiệt 500 °C trên sao Kim lại có thể tồn tại sau 50 năm trong quỹ đạo Trái Đất và vẫn giữ nguyên cấu trúc vững chắc," tiến sĩ Jonathan McDowell, nhà vật lý thiên văn của Đại học Harvard nhận định trên Space.com.

Ông cho rằng khả năng 'sống sót' của Kosmos 482 khi rơi xuống Trái Đất là cao hơn hầu hết các vệ tinh nhân tạo hiện nay, nhờ vào lớp vỏ titan dày và lớp cách nhiệt được thiết kế để chịu đựng môi trường cực đoan của sao Kim.

Tuy nhiên, ESA thông báo rằng quá trình rơi của tàu diễn ra ở khu vực ít dân cư, không gây thiệt hại và không ghi nhận tín hiệu nổ lớn. Đến chiều 10/5, Bộ Tư lệnh Không gian Mỹ (US Space Command) xác nhận vật thể đã thoát khỏi quỹ đạo và 'bốc cháy phần lớn khi tiếp xúc với tầng khí quyển dày hơn'.

Một 'viên nang thời gian' từ kỷ nguyên vũ trụ đầu tiên

Kosmos 482 được xem là tàu chị em của Venera 8, tàu duy nhất trong loạt nhiệm vụ này đã hạ cánh thành công xuống sao Kim vào tháng 7/1972. Cả hai tàu đều được thiết kế song song với mục tiêu nghiên cứu nhiệt độ, áp suất và bề mặt hành tinh này.

Vì vậy, sự trở lại của Kosmos 482 sau 53 năm không chỉ là một sự cố ngẫu nhiên mà còn được nhiều chuyên gia coi như một 'viên nang thời gian', mang đậm dấu ấn của thời kỳ đỉnh cao cuộc chạy đua không gian giữa Mỹ và Liên Xô.

Trả lời CBS News, chuyên gia không gian người Nga Alexander Zheleznyakov cho biết: 'Thật hiếm khi một tàu vũ trụ cũ như vậy vẫn tồn tại đến hôm nay. Đây là minh chứng cho độ bền của công nghệ hàng không vũ trụ Liên Xô, và cũng là lời nhắc rằng không gian không bao giờ thực sự 'rỗng' như chúng ta nghĩ.'

Theo AP News, EU SST và Roscosmos vẫn đang phân tích dữ liệu quỹ đạo cuối cùng để xác định chính xác vị trí các mảnh vỡ. Một số nhà quan sát cho rằng phần lõi titan của tàu có thể đã rơi xuống vùng biển sâu phía tây Ấn Độ Dương, nơi rất khó để tìm thấy dấu vết.

Biến tai nạn kỹ thuật thành cột mốc lịch sử khó quên

Kosmos 482 không phải là tàu vũ trụ đầu tiên của Liên Xô rơi trở lại Trái Đất, nhưng là trường hợp có thời gian 'mắc kẹt' dài nhất từng được ghi nhận: hơn nửa thế kỷ trong quỹ đạo mà không bị tan rã hoàn toàn.

Theo thông tin từ collectSPACE, đây là một trong những vật thể nhân tạo tồn tại lâu nhất trên quỹ đạo cao trước khi rơi trở lại hành tinh của chúng ta.

Các chuyên gia đánh giá đây là bài học quý giá cho các sứ mệnh hiện đại: Trong kỷ nguyên hàng ngàn vệ tinh nhỏ được phóng lên mỗi năm, việc kiểm soát quỹ đạo, dự đoán điểm rơi và xử lý rác không gian trở thành một vấn đề cấp bách.

'Câu chuyện của Kosmos 482 không chỉ là di sản của thời Liên Xô, mà còn là lời cảnh báo về di sản rác vũ trụ mà nhân loại đang để lại,' ESA nhận định trong báo cáo tổng kết vào tháng 5/2025.

Lời chào cuối cùng từ quá khứ

Hơn nửa thế kỷ trước, Kosmos 482 lên đường mang theo giấc mơ chạm đến sao Kim, một hành tinh rực lửa mà con người vẫn chưa thể đặt chân. Giờ đây, sau 50 năm cô đơn, nó đã quay lại Trái Đất, khép lại một hành trình dài và đầy biểu tượng.

Không ai biết liệu còn mảnh vỡ nào dưới đáy biển hay không, nhưng với giới khoa học, cú rơi này là lời chào từ quá khứ gửi đến thời đại vũ trụ mới, nơi con người đang tiến gần hơn đến những vì sao nhờ công nghệ hiện đại vượt trội.