Buzz
Trong một nghiên cứu gần đây, Tiến sĩ Melvin Vopson đưa ra giả thuyết rằng trọng lực có thể bắt nguồn từ việc nén dữ liệu – một cơ chế tối ưu hoá tương tự như trong các hệ thống máy tính hiện đại
Một nhà vật lý tại Đại học Portsmouth (Anh) đang gây tranh cãi với một giả thuyết táo bạo: trọng lực không chỉ là lực hút giữa các vật thể, mà còn có thể là dấu hiệu cho thấy vũ trụ của chúng ta đang được mô phỏng bởi một hệ thống tính toán siêu phức tạp.
Trong nghiên cứu mới nhất, Tiến sĩ Melvin Vopson cho rằng trọng lực có thể xuất phát từ nhu cầu nén dữ liệu – một cơ chế tối ưu hoá tương tự như trong các hệ thống máy tính hiện đại. Ông cho rằng nếu vũ trụ thực sự là một máy tính khổng lồ, thì mọi thứ – từ hằng số vật lý đến các định lý tự nhiên – đều có thể là kết quả của một hệ thống lập trình nhằm giảm thiểu năng lượng và công suất tính toán.
“Cũng giống như máy tính cần tiết kiệm bộ nhớ và xử lý hiệu quả, vũ trụ cũng có thể đang áp dụng một cơ chế tương tự,” ông nói. “Trọng lực – thay vì chỉ là lực hút vật lý – có thể là cách vũ trụ tự tổ chức lại để giảm thiểu sự phức tạp trong việc lưu trữ và xử lý thông tin.”
Giả thuyết của Vopson dựa trên một khái niệm trong lý thuyết thông tin gọi là “entropy thông tin” – đo lường mức độ hỗn loạn trong dữ liệu chứa đựng thông tin. Trong khi entropy vật lý có xu hướng tăng theo thời gian, ông lại cho rằng entropy thông tin có thể giảm, phản ánh xu hướng hệ thống trở nên đơn giản, dễ dàng mô tả và ít tốn công tính toán hơn. Đây có thể là nguyên lý cơ bản của một vũ trụ mô phỏng.
Vopson thậm chí còn cố gắng suy luận lại định lý vạn vật hấp dẫn của Newton từ góc độ nén thông tin. Ông lập luận rằng nếu nhiều vật thể tập trung lại thành một hệ thống nhỏ gọn hơn (dưới tác động của trọng lực), thì hệ thống đó sẽ cần ít thông tin hơn để mô tả, tức là trở nên hiệu quả hơn về mặt tính toán.
Mặc dù ý tưởng của Vopson có phần giống khoa học viễn tưởng, nó lại phản ánh một xu hướng triết học đang phát triển: giả thuyết vũ trụ mô phỏng. Trong kỷ nguyên của AI và dữ liệu khổng lồ, ý tưởng về việc vũ trụ có thể chỉ là một chương trình mô phỏng – nơi mọi thứ đều tuân thủ nguyên lý tối ưu hoá dữ liệu – ngày càng thu hút sự chú ý, dù chưa có bằng chứng thực nghiệm rõ ràng.
Vopson không phải là người đầu tiên nêu ra câu hỏi này, nhưng ông là một trong số ít các nhà vật lý dám tiếp cận vấn đề bằng công cụ toán học và các khái niệm khoa học cụ thể.
Tuy nhiên, cộng đồng khoa học vẫn còn nhiều nghi ngờ. Nhiều chuyên gia cho rằng việc giải thích trọng lực như một hiện tượng nén dữ liệu thiếu cơ sở thực nghiệm và mang tính triết học hơn là vật lý học. Hơn nữa, nếu vũ trụ thực sự là một mô phỏng, việc chứng minh điều đó từ trong chính mô phỏng có thể là một nhiệm vụ bất khả thi.
Dù vậy, theo chính lời Vopson, đây có thể là “một cách nhìn mới về trọng lực” – không phải là một lực, mà là hậu quả của một quá trình tổ chức dữ liệu tinh vi bắt nguồn từ bản chất sâu xa của vũ trụ.
