Trận siêu lũ mạnh nhất trong lịch sử đã biến Địa Trung Hải từ một vùng hoang mạc khô cằn trở lại thành đại dương chỉ trong vài năm

Theo Tiến sĩ Aaron Micallef, tác giả chính của nghiên cứu, siêu lũ Zanclean có lưu lượng và tốc độ dòng chảy vượt trội so với bất kỳ trận lũ nào từng được ghi nhận trên Trái Đất

Một nghiên cứu đột phá gần đây đã cung cấp bằng chứng thuyết phục về siêu lũ Zanclean, một hiện tượng thiên nhiên cực đoan đã nhấn chìm Địa Trung Hải chỉ trong vài năm, thay vì hàng nghìn năm như các giả thuyết trước đây. Dòng nước khổng lồ với tốc độ chưa từng thấy không chỉ định hình lại khu vực mà còn đặt ra những câu hỏi mới về cách các sự kiện địa chất có thể thay đổi Trái Đất trong thời gian ngắn

Siêu lũ Zanclean: Đại hồng thủy của Địa Trung Hải

Trong thời kỳ Khủng hoảng Độ mặn Messinian (5,97 – 5,33 triệu năm trước), Địa Trung Hải gần như bị cô lập hoàn toàn khỏi Đại Tây Dương, khiến nước bốc hơi và để lại những cánh đồng muối khổng lồ. Trước đây, các nhà khoa học tin rằng biển Địa Trung Hải được lấp đầy lại một cách chậm rãi trong khoảng 10.000 năm, nhưng phát hiện mới cho thấy điều này có thể hoàn toàn khác

Nghiên cứu mới, với sự tham gia của các nhà khoa học từ Đại học Southampton, đã tìm thấy bằng chứng địa chất ở phía đông nam Sicily, chứng minh một trận đại hồng thủy khổng lồ đã xảy ra và nhanh chóng nhấn chìm khu vực này. Dữ liệu này ủng hộ giả thuyết rằng biển Địa Trung Hải được lấp đầy lại chỉ trong khoảng 2 đến 16 năm, thay vì hàng nghìn năm như trước đây

Theo Tiến sĩ Aaron Micallef, tác giả chính của nghiên cứu, siêu lũ Zanclean có lưu lượng và tốc độ dòng chảy vượt trội so với bất kỳ trận lũ nào từng được ghi nhận trong lịch sử Trái Đất. Sự kiện này có thể đã tạo ra những đợt sóng khổng lồ đổ ập vào Địa Trung Hải với tốc độ lên tới 32 mét/giây (72 dặm/giờ), đủ sức phá hủy cảnh quan và bào mòn các lớp địa chất trong thời gian ngắn

Bằng chứng về điều này đến từ các địa hình dưới đáy biển được phát hiện ở Sicily Sill, một dải đất ngầm từng chia cắt Địa Trung Hải thành hai lưu vực đông và tây. Các nhà nghiên cứu đã phân tích hơn 300 gò đất có hình dạng bất đối xứng, kéo dài theo hướng đông bắc, phù hợp với dấu vết xói mòn do dòng nước cực mạnh

Khi thu thập mẫu vật từ các gò đất này, nhóm nghiên cứu phát hiện chúng chứa một lớp đá vụn dày, bao gồm các vật liệu bị bào mòn từ hai bên sườn và khu vực xung quanh. Điều này cho thấy các mảnh vụn đã bị cuốn đi với lực cực mạnh và nhanh chóng lắng đọng lại sau trận đại hồng thủy

Ngoài các cấu trúc địa chất này, nhóm nghiên cứu còn sử dụng dữ liệu phản xạ địa chấn, một phương pháp tương tự như siêu âm nhưng dùng để khảo sát lòng đất, để tìm kiếm các lớp trầm tích ẩn sâu dưới đáy biển

Kết quả cho thấy có một kênh chữ W được khắc sâu vào thềm lục địa phía đông của Sicily Sill, nối trực tiếp đến hẻm núi Noto, một thung lũng ngầm nằm sâu dưới Địa Trung Hải. Vị trí và hình dạng của kênh này cho thấy nó có thể đã hoạt động như một cái phễu khổng lồ, dẫn dòng nước tràn từ Đại Tây Dương qua Sicily vào khu vực Địa Trung Hải phía đông

Các mô phỏng máy tính cho thấy dòng nước ban đầu chảy chậm, sau đó tăng tốc mạnh mẽ, đào sâu thêm kênh xả và cuốn theo một lượng lớn trầm tích, biến đổi cảnh quan chỉ trong thời gian ngắn

Theo Giáo sư Paul Carling, đồng tác giả của nghiên cứu, hình thái địa chất do siêu lũ Zanclean để lại không chỉ minh chứng cho sức mạnh khủng khiếp của nó mà còn cho thấy các đặc điểm địa hình này có thể tồn tại hơn năm triệu năm mà vẫn giữ được dấu tích rõ ràng

Khám phá này không chỉ làm thay đổi nhận thức của chúng ta về lịch sử Địa Trung Hải mà còn đặt ra những thách thức lớn hơn về các hiện tượng địa chất trên toàn cầu. Việc một đại dương rộng lớn như Địa Trung Hải có thể được hình thành chỉ trong vài năm cho thấy nhiều sự kiện từng được cho là diễn ra "chậm chạp" trong lịch sử Trái Đất có thể đã xảy ra với tốc độ nhanh hơn nhiều.

Theo Tiến sĩ Micallef, nghiên cứu này mở ra những hướng đi mới trong việc khám phá rìa lục địa của Địa Trung Hải cũng như các khu vực khác có nguy cơ chịu ảnh hưởng bởi các hiện tượng địa chất tương tự.

Nghiên cứu này đã được xuất bản trên tạp chí Communications Earth & Environment vào ngày 28 tháng 12 năm 2024, với sự hợp tác của các nhà khoa học đến từ nhiều tổ chức quốc tế, bao gồm Đại học Southampton, Viện Nghiên cứu Thủy cung Monterey Bay và nhiều đơn vị khác.