Buzz
Những tên tuổi lớn trong ngành dược phẩm toàn cầu như AstraZeneca và Pfizer đang đổ bộ vào Trung Quốc, tìm kiếm cơ hội hợp tác trong lĩnh vực mà quốc gia này đã có những bước tiến vượt bậc đáng kinh ngạc
Các đại gia từ AstraZeneca đến Pfizer đều đang hướng về Trung Quốc
Những tập đoàn dược phẩm phương Tây đang thực hiện các thỏa thuận hợp tác trị giá hàng tỷ USD với các công ty công nghệ sinh học Trung Quốc ứng dụng AI, phản ánh sự tin tưởng ngày càng tăng vào khả năng nghiên cứu và phát triển thuốc mới nhanh chóng với chi phí hợp lý của quốc gia này
Tháng 6 vừa qua chứng kiến thương vụ hợp tác đình đám khi AstraZeneca của Anh chi hơn 5 tỷ USD để tiếp cận nền tảng AI và danh mục thuốc ung thư tiền lâm sàng từ Tập đoàn Dược phẩm CSPC của Trung Quốc
CSPC, từng nổi tiếng với các sản phẩm dược phẩm thông thường như vitamin C và kháng sinh, nay đã chuyển hướng sang tập trung vào các liệu pháp tiên tiến. Năm ngoái, tập đoàn này đạt doanh thu ấn tượng 31 tỷ USD với đội ngũ hơn 20.000 nhân viên
Ngay sau đó, Pfizer cũng tăng cường hợp tác với XtalPi - một công ty công nghệ sinh học Trung Quốc khác, cùng phát triển nền tảng khám phá thuốc ứng dụng vật lý lượng tử và trí tuệ nhân tạo
Thương vụ này tiếp nối sau hợp đồng 250 triệu USD giữa XtalPi và Eli Lilly năm 2023, cùng với thỏa thuận mới với DoveTree của Mỹ có giá trị tiềm năng vượt 10 tỷ USD
Các thỏa thuận hợp tác này cho thấy sự chuyển đổi ấn tượng của Trung Quốc từ quốc gia sản xuất thuốc generic sang vị thế mới trong lĩnh vực nghiên cứu và phát triển dược phẩm đột phá
Kể từ 2018, cả startup lẫn các công ty dược truyền thống tại đây đã tăng cường đầu tư vào nghiên cứu tiên tiến, tạo đà cho hàng loạt thương vụ cấp phép quốc tế gần đây
Vào tháng 4, tập đoàn dược phẩm Pháp Sanofi đã ký thỏa thuận 1.7 tỷ USD với Earendil Labs - công ty con của Helixon tại Mỹ, nhằm cấp phép hai ứng viên kháng thể triển vọng điều trị bệnh tự miễn và viêm ruột, được phát hiện thông qua nền tảng AI độc quyền
"Với vị thế là thị trường dược phẩm lớn thứ hai toàn cầu, Trung Quốc luôn đóng vai trò then chốt trong ngành khoa học sự sống thế giới," đại diện Sanofi phát biểu với Rest of World
Vị này nhấn mạnh "sự năng động trong lĩnh vực công nghệ và công nghệ sinh học" của Trung Quốc chính là động lực đổi mới có thể mang lại lợi ích cho bệnh nhân toàn cầu
Trong khi đó, CEO Pfizer Albert Bourla tại một hội nghị ngành tháng 6 chia sẻ quá trình đánh giá bao gồm các chuyến thăm phòng thí nghiệm ở Trung Quốc đã khiến ông "hoàn toàn tin tưởng" vào chất lượng dữ liệu nghiên cứu tại đây
Vị thế dẫn đầu toàn cầu trong tầm tay Trung Quốc
Fangning Zhang, đối tác tại văn phòng Thượng Hải của McKinsey & Company chuyên mảng dược phẩm và công nghệ y tế, nhận định sự tin tưởng từ các tập đoàn dược phương Tây chứng tỏ các công ty công nghệ sinh học Trung Quốc đã thành công trong việc 'tái định hình để mang đến những ứng viên thuốc đột phá cho thị trường quốc tế'
Theo số liệu phân tích, Trung Quốc hiện đóng góp gần 30% các dự án nghiên cứu và phát triển dược phẩm toàn cầu - tăng trưởng đáng kể từ mức 10% năm 2019 - và đang dẫn đầu trong phát triển thuốc giai đoạn sớm ở nhiều lĩnh vực điều trị
Zhang nhận định: 'Trung Quốc có tiềm năng dẫn đầu cuộc cách mạng khám phá thuốc bằng AI thế hệ mới'. Bà nhấn mạnh sự kết hợp giữa phần mềm và phần cứng xuyên suốt quy trình R&D - từ xác định mục tiêu, sàng lọc ứng viên đến kiểm chứng dữ liệu. Theo ước tính, AI có thể tạo ra giá trị 15-28 tỷ USD hàng năm cho ngành khám phá thuốc toàn cầu
Trước đây, các nhà sản xuất dược phẩm Trung Quốc chủ yếu nổi tiếng với các sản phẩm thuốc thông thường giá thành thấp, dựa trên các quy trình hóa học phổ biến
Hiện nay, ngành công nghệ sinh học Trung Quốc sở hữu nhiều lợi thế cạnh tranh để thu hút các tập đoàn dược phương Tây, bao gồm chính sách hỗ trợ từ chính phủ, nguồn nhân lực giá rẻ và quy định ngày càng được đơn giản hóa
Scott Moore, giám đốc chương trình nghiên cứu về Trung Quốc tại Đại học Pennsylvania, nhận xét: 'Công nghệ sinh học và AI tại Trung Quốc đang có sự kết hợp vô cùng mạnh mẽ'
Theo nhận định của chuyên gia, nhờ sở hữu kho dữ liệu khổng lồ cùng lượng bệnh nhân đông đảo, Trung Quốc có những 'ưu thế cơ bản' trong lĩnh vực AI ứng dụng y sinh. Hệ thống bảo hiểm y tế quốc gia - với hơn 600 triệu người tham gia - tạo nên nguồn dữ liệu huấn luyện vô giá cho các thuật toán AI
Những tiến bộ trong lĩnh vực AI của Trung Quốc, bao gồm các nền tảng mã nguồn mở như DeepSeek, đã thúc đẩy mạnh mẽ ngành nghiên cứu dược phẩm, thu hút sự quan tâm đầu tư từ cả khu vực nhà nước lẫn tư nhân
Không chỉ các công ty dược truyền thống chuyển hướng sang nghiên cứu thuốc mới, các đại gia công nghệ như Tencent, Baidu, Alibaba và ByteDance cũng đang hỗ trợ tích cực cho startup công nghệ sinh học. Tencent là nhà đầu tư ban đầu của XtalPi, trong khi ByteDance đã thành lập bộ phận nghiên cứu dược phẩm công nghệ cao từ năm 2020
Những thay đổi này đang dần làm biến chuyển nhận thức của cộng đồng quốc tế
Moore nhấn mạnh: 'Là nền kinh tế lớn thứ hai toàn cầu, Trung Quốc chắc chắn sẽ trở thành trung tâm đổi mới thực thụ'
