Trung Quốc vừa thực hiện điều mà IBM và Google vẫn chưa dám thử: Cung cấp miễn phí hệ điều hành dành cho máy tính lượng tử.

Đây là hệ điều hành đầu tiên cho máy tính lượng tử được phát triển độc lập bởi Trung Quốc và được phát hành miễn phí, tương tự như cách hệ điều hành Linux đã được ra mắt trước đây.

Vào ngày 26 tháng 2 năm 2026, Origin Quantum Computing Technology có trụ sở tại Hợp Phì đã phát hành Origin Pilot - hệ điều hành máy tính lượng tử tự phát triển đầu tiên của Trung Quốc - hoàn toàn miễn phí để bất kỳ ai trên hành tinh này tải xuống. Không cần thỏa thuận bảo mật, không cần danh sách chờ, không cần vượt qua các rào cản hạn chế xuất khẩu.

Giáo sư Guo Guoping, nhà khoa học trưởng của Origin Quantum, gọi nó là "trái tim mềm" của hệ sinh thái tính toán lượng tử. Nhiều ấn phẩm gọi đây là hệ điều hành máy tính lượng tử có thể tải xuống công khai đầu tiên trên thế giới - một cột mốc mà IBM, Google và Microsoft chưa đạt được.

Sự khác biệt chính nằm ở chỗ: IBM, Google và Microsoft cung cấp các framework lập trình xuất sắc như Qiskit và Cirq, cùng với quyền truy cập đám mây. Nhưng đây không phải là hệ điều hành có thể tải xuống. Bạn truy cập máy tính lượng tử của IBM và Google thông qua cloud. Origin Pilot là lần đầu tiên một hệ điều hành lượng tử đầy đủ được cung cấp để triển khai cục bộ, ở bất kỳ đâu.

Origin Quantum được thành lập năm 2017 tại Khu Công nghệ Cao Hợp Phì, tách ra từ Phòng thí nghiệm Chính về Thông tin Lượng tử thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc tại Đại học Khoa học và Công nghệ Trung Quốc. Hợp Phì đã trở thành "thung lũng lượng tử" tự xưng của Trung Quốc - một thành phố hiện sánh ngang với bất kỳ thành phố nào trên Trái đất về mật độ tài năng và cơ sở hạ tầng lượng tử.

Origin Pilot V4.0 được mô tả là hệ điều hành tích hợp lượng tử-cổ điển-AI. Điều này có nghĩa là nó không chỉ chạy các mạch lượng tử mà còn điều phối toàn bộ quy trình làm việc trên các bộ xử lý lượng tử, CPU/GPU cổ điển và gia tốc AI. Theo nhóm phát triển, pipeline này có thể "nhân hiệu quả tài nguyên lượng tử lên nhiều lần" so với các phương pháp thiết lập thủ công.

Hệ điều hành này không chạy trên phần cứng giả định. Nó vận hành trên dòng máy tính lượng tử siêu dẫn thế hệ thứ ba của Trung Quốc, Origin Wukong, được lấy tên từ huyền thoại Tôn Ngộ Không. Chip Wukong chứa tổng cộng 198 qubit vật lý, trong đó 72 qubit là qubit hoạt động và 126 qubit còn lại là coupler quản lý tương tác giữa các qubit, một thiết kế tương tự các bộ xử lý tiên tiến của Google và IBM.

Sau nhiều lần cải tiến kể từ khi ra mắt lần đầu tiên vào năm 2021, hệ điều hành này đã trở thành một nền tảng tiên tiến hỗ trợ các công nghệ chính như bộ xử lý lượng tử siêu dẫn, bẫy ion và nguyên tử trung hòa. Hệ thống hiện đang được triển khai trên các máy tính lượng tử Wukong.

Những con số ấn tượng phản ánh quy mô của nền tảng này: Hơn 30 triệu lượt truy cập toàn cầu vào nền tảng đám mây Wukong kể từ tháng 1 năm 2024, với người dùng từ hơn 120 quốc gia. Hơn 339.000 tác vụ tính toán lượng tử đã được thực hiện trên Wukong trong các lĩnh vực tài chính, y sinh và khoa học vật liệu. Origin Quantum hiện sở hữu 234 bằng sáng chế trong lĩnh vực tính toán lượng tử, đứng thứ 6 trên toàn cầu.

Bằng cách mở rộng các giao diện lập trình thống nhất và hệ thống điều khiển chuẩn hóa, Origin Pilot đã phá vỡ các rào cản kỹ thuật trong phần mềm tính toán lượng tử cốt lõi, giúp các viện nghiên cứu, trường đại học và nhà phát triển trên toàn cầu có thể dễ dàng truy cập hệ điều hành lượng tử tự phát triển của Trung Quốc.

"Hoàn tất tải xuống từ trang web chính thức của Origin Quantum, người dùng có thể kết nối hiệu quả với các chip lượng tử vật lý khác nhau và thực hiện lập trình lượng tử dựa trên các framework độc lập như QPanda", ông Dou Menghan, trưởng nhóm phát triển Origin Pilot, cho biết.

Origin Pilot có hai phiên bản. Phiên bản Cộng đồng là bản tải xuống miễn phí với các tính năng như cài đặt tự động, biên dịch hybrid, giảm nhiễu, giám sát tài nguyên và tích hợp QPanda. Phiên bản Doanh nghiệp cung cấp các công cụ mật mã hậu lượng tử và khả năng tính toán phân tán cho triển khai quy mô công nghiệp.

Bằng cách mã nguồn mở Origin Pilot, Trung Quốc đạt được nhiều mục tiêu: thúc đẩy hệ sinh thái lượng tử của chính mình bằng cách thu hút các nhà nghiên cứu và nhà phát triển toàn cầu, thiết lập tiêu chuẩn de facto tiềm năng trong phần mềm lượng tử trước khi các công ty phương Tây kịp thực hiện, và đồng thời thể hiện sức mạnh mềm công nghệ của quốc gia.

Hiện tại, Origin Pilot đang là công cụ hữu ích nhất dành cho các nhà nghiên cứu, học giả và lập trình viên phần mềm lượng tử muốn khám phá hệ điều hành lượng tử thực mà không cần phải có quyền truy cập đám mây hay các thỏa thuận độc quyền. Các ứng dụng thực tế đã được thử nghiệm trên nền tảng Wukong bao gồm hóa học lượng tử, tối ưu hóa tổ hợp, học máy, nghiên cứu mật mã và khoa học vật liệu.