Buzz
(NLĐO) - Blazar xa nhất từng được xác định đã mở ra một cái nhìn hiếm hoi về kỷ nguyên tái ion hóa trong vũ trụ.
Các nhà khoa học mới đây đã phát hiện một "quái vật vũ trụ" đáng kinh ngạc mang tên VLASS J041009.05-013919.88 (hay J0410-0139), một vật thể nguy hiểm được gọi là blazar.
Blazar là tên gọi dùng để chỉ những quasar (chuẩn tinh) có luồng tia tia sáng mạnh mẽ hướng về phía Trái Đất. Quasar vốn là các vật thể không phải sao nhưng lại sáng rực rỡ như sao trên bầu trời.
Ảnh đồ họa mô phỏng một blazar với "họng súng" nhắm vào Trái Đất - Ảnh: NASA
Quasar thực chất là một lỗ đen đang nuốt chửng vật chất, tạo ra một vùng hỗn loạn xung quanh với những cú "ợ hơi" phát sáng dữ dội.
Blazar vừa được phát hiện cũng thuộc loại này: Nó được nuôi dưỡng bởi một lỗ đen siêu khối có khối lượng gấp 700 triệu lần Mặt Trời.
Luồng tia từ quái vật này hướng thẳng về phía Trái Đất, cho phép chúng ta quan sát rõ nét hơn.
Theo Sci-News, việc phát hiện J0410-0139 chứng tỏ sự tồn tại của một quần thể các nguồn tia tương tự trong vũ trụ sơ khai, lớn hơn nhiều so với những gì chúng ta tưởng.
Các luồng tia này có thể kích thích sự phát triển của lỗ đen và gây ảnh hưởng lớn đến thiên hà chủ của chúng.
Các tính toán cho thấy quái vật vũ trụ J0410-0139 đã xuất hiện từ cách đây 13 tỉ năm, khi vũ trụ mới chỉ khoảng 800 triệu năm tuổi.
Đây là giai đoạn đầu của kỷ nguyên tái ion hóa, khi vũ trụ chỉ mới 700 triệu năm tuổi: Những ngôi sao và lỗ đen đầu tiên đã hình thành, khiến phần lớn khí hydro trong vũ trụ biến thành plasma.
TS Eduardo Bañados từ Viện Thiên văn học Max Planck (Đức), đồng tác giả nghiên cứu về quái vật vũ trụ này, gọi phát hiện này là "trúng số độc đắc".
Theo hai bài báo khoa học mới được công bố trên các tạp chí Nature Astronomy và Astrophysical Journal Letters, việc phát hiện một lỗ đen 13 tỉ năm tuổi đang phát tia về phía Trái Đất chứng tỏ vũ trụ thời kỳ đó có nhiều lỗ đen như vậy.
Chúng không được phát hiện vì không có luồng tia nào hướng về phía Trái Đất, khiến chúng quá mờ để các kính viễn vọng có thể phát hiện.
Phát hiện này đặt ra câu hỏi tại sao các lỗ đen quái vật lại có thể phát triển nhanh đến vậy trong những giai đoạn đầu của vũ trụ.
"Blazar này mang đến một phòng thí nghiệm đặc biệt để nghiên cứu sự tương tác giữa các luồng tia, lỗ đen và môi trường của chúng trong một trong những kỷ nguyên biến đổi nhất của vũ trụ" - TS Emmanuel Momjian từ Đài quan sát Thiên văn vô tuyến quốc gia của Quỹ Khoa học quốc gia Mỹ (NSF) chia sẻ.
Trước đó, kính viễn vọng mạnh nhất thế giới James Webb cũng đã phát hiện những thiên hà khổng lồ đến mức khó tin ngay trong buổi bình minh của vũ trụ.
Tất cả những phát hiện này đặt ra một giả thuyết: Vũ trụ sơ khai có thể không phải là một thế giới đơn giản như các mô hình vũ trụ học đã xây dựng trước đây, mà là một thế giới phát triển cực kỳ nhanh chóng với sự xuất hiện của các siêu quái vật, từ lỗ đen đến thiên hà khổng lồ.
