Từ nguồn tư liệu bị xem là vô giá trị, Trung Quốc đã giải mã thành công và đạt được thành tựu chưa từng có trong lịch sử

"Chúng tôi không chỉ làm chủ hoàn toàn mọi công nghệ trong tài liệu mà còn phát triển vượt xa hơn thế", nhà khoa học Trung Quốc khẳng định về nguồn tài liệu bị Mỹ coi là đồ bỏ đi.

Các chuyên gia Trung Quốc biến "Giấc mơ Trung Hoa" thành hiện thực

Theo Interesting Engineering, các nhà nghiên cứu thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc đã tạo nên bước đột phá trong lĩnh vực năng lượng sạch khi xây dựng thành công lò phản ứng muối nóng chảy sử dụng thorium (MSR) đầu tiên trên thế giới đi vào hoạt động.

Hiện nay, uranium vẫn là nguyên liệu chính trong ngành năng lượng hạt nhân. Tuy nhiên, việc sử dụng uranium tiềm ẩn nhiều rủi ro: chất thải phóng xạ tồn tại lâu dài, mức độ nguy hiểm cao và có thể bị lợi dụng để chế tạo vũ khí hủy diệt. Bên cạnh đó, bất kỳ sự cố nào tại nhà máy điện hạt nhân đều có thể dẫn đến thảm họa khôn lường.

Trái ngược với uranium, thorium có nhiều ưu điểm vượt trội: tạo ra ít chất thải hơn, mức độ phóng xạ thấp hơn, thời gian phân hủy nhanh hơn và đặc biệt là khó sử dụng để chế tạo vũ khí. Các lò phản ứng MSR còn an toàn hơn nhờ sử dụng muối nóng chảy làm chất làm mát. Đáng chú ý, thorium là nguồn tài nguyên rất dồi dào trong tự nhiên.

Dự án xây dựng lò phản ứng tại sa mạc Gobi với công suất 2 megawatt được khởi công từ năm 2018, nhưng những nghiên cứu tiền đề đã được thực hiện từ nhiều thập kỷ trước tại một địa điểm cách đó nửa vòng trái đất.

Vào thập niên 1960, các nhà khoa học Mỹ từng phát triển và thử nghiệm thành công lò phản ứng muối nóng chảy (MSR), song sau đó đã chuyển trọng tâm sang công nghệ sử dụng uranium. Những nghiên cứu này được công bố rộng rãi, trở thành nền tảng để các chuyên gia Trung Quốc tiếp tục phát triển.

Là trưởng nhóm nghiên cứu, Từ Hồng Kiệt cùng các cộng sự đã phân tích kỹ lưỡng tài liệu từ Mỹ, tái hiện lại các thí nghiệm trước khi đưa công nghệ này lên tầm cao mới.

Tại "Diễn đàn Phục vụ đất nước" lần thứ 11 do Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc tổ chức ở Thượng Hải vào tháng 4, ông Từ khẳng định: "Chúng tôi không chỉ làm chủ toàn bộ kỹ thuật trong tài liệu mà còn phát triển chúng vượt xa hơn nữa".

"Theo đuổi lĩnh vực này đòi hỏi sự kiên trì trong 20-30 năm", nhà khoa học chia sẻ. "Có thể coi đây là 'Giấc mơ Trung Hoa' về năng lượng hạt nhân suốt nửa thế kỷ qua".

Từ Hồng Kiệt cho biết Trung Quốc sở hữu nguồn thorium dồi dào, đủ để sản xuất điện hạt nhân trong hàng chục ngàn năm. Ông nhấn mạnh: "Phát triển thành công lò phản ứng muối nóng chảy sử dụng thorium sẽ mở đường cho Trung Quốc tự chủ về năng lượng".

Định hướng phát triển của Trung Quốc

Từ Hồng Kiệt công nhận Mỹ dẫn đầu thế giới về công nghệ hạt nhân, nhưng khẳng định Trung Quốc hoàn toàn có thể bắt kịp nếu kiên định mục tiêu, trong đó lò phản ứng muối nóng chảy sử dụng thorium chính là cơ hội vàng.

Vào thập niên 60-70, Mỹ ngừng phát triển lò phản ứng muối nóng chảy và công khai toàn bộ tài liệu kỹ thuật, như thể chờ đợi 'người có duyên' tiếp quản công nghệ này.

"Nhiều chuyên gia Mỹ thừa nhận việc từ bỏ lò phản ứng muối nóng chảy là sai lầm đáng tiếc", Từ Hồng Kiệt chia sẻ, đồng thời tự hào khi nhóm của ông chính là 'người hữu duyên' - không chỉ nghiên cứu kỹ từng tài liệu mà còn tái hiện thành công trong phòng thí nghiệm.

"Chúng tôi không dừng lại ở việc làm chủ công nghệ trong tài liệu, mà còn tiến hành cải tiến đột phá".

Dù vậy, vẫn còn hàng loạt thách thức khoa học cần giải quyết để hiện thực hóa lò phản ứng muối nóng chảy dùng thorium. Nhận thức rõ điều này, Từ Hồng Kiệt đã tập hợp đội ngũ tiên phong.

"Chỉ sau hai năm, chúng tôi đã mở rộng đội ngũ từ vài chục lên 300-400 người, áp dụng triết lý 'học từ thực tiễn và nâng cao năng lực qua công việc'".

Từ xây dựng nền móng ban đầu đến phát triển vật liệu và công nghệ hoàn toàn mới, nhóm nghiên cứu Trung Quốc đã đạt được vô số thành tựu 'tiên phong thế giới', 'dẫn đầu ngành' và 'lấp đầy khoảng trống công nghệ'.

Theo các chuyên gia Trung Quốc, nếu chỉ tập trung vào nghiên cứu khoa học thuần túy, họ đã có thể lựa chọn phương án đơn giản hơn nhiều. Tuy nhiên, với mục tiêu ứng dụng thực tiễn vào công nghiệp của TMSR, họ buộc phải đi con đường gian nan hơn.

Hiện tại, Trung Quốc đang triển khai xây dựng một lò phản ứng muối nóng chảy sử dụng thorium (MSR) quy mô lớn với công suất lên tới 10 megawatt, dự kiến sẽ chính thức vận hành vào năm 2030.

Kế hoạch không dừng lại ở đó khi Trung Quốc còn công bố ý định phát triển tàu container sử dụng năng lượng thorium, một bước tiến quan trọng giúp giảm thiểu khoảng 80 triệu tấn khí thải carbon hàng năm từ hoạt động vận tải biển cả nội địa lẫn quốc tế.

Những dự án này minh chứng cho chiến lược đa dạng hóa cơ sở hạ tầng năng lượng sạch của Trung Quốc, hiện đang giữ vị trí dẫn đầu toàn cầu trong lĩnh vực này.

Gần đây, Trung Quốc tiếp tục khẳng định vị thế khi giới thiệu tuabin gió nổi lớn nhất hành tinh và lên kế hoạch phát triển phiên bản lớn hơn. Nước này cũng sở hữu hai trang trại điện mặt trời quy mô nhất thế giới và đang xây dựng một dự án còn ấn tượng hơn.

Đối với người tiêu dùng cá nhân, giải pháp đơn giản nhất để tiếp cận năng lượng sạch là lắp đặt hệ thống pin mặt trời. Tại Mỹ, dịch vụ miễn phí EnergySage giúp so sánh báo giá từ các nhà cung cấp địa phương, có thể tiết kiệm hàng ngàn USD.

An An

Nguồn: Shanghai Ohobserver, The Cool Down