Buzz
Một nghiên cứu gần đây tiết lộ rằng, những ký ức đầu đời vẫn có thể tồn tại — chỉ là bộ não trưởng thành không thể truy xuất chúng một cách dễ dàng.
Nếu có một phần trong cuộc sống mà chúng ta hoàn toàn không nhớ, đó chính là những năm tháng đầu đời. Không ai nhớ được lần đầu biết bò, lần đầu ngã nhào khi cố đứng dậy, hay khoảnh khắc đầu tiên nhìn thấy ánh sáng mặt trời qua cửa sổ. Dường như, tất cả những ký ức của thời kỳ sơ sinh đều biến mất khỏi trí nhớ. Nhưng liệu điều đó có thật sự là “mất đi” hoàn toàn? Một nghiên cứu mới cho thấy rằng, những ký ức đầu đời vẫn tồn tại — chỉ là bộ não trưởng thành không thể dễ dàng nhận diện và gọi tên chúng nữa.
Hiện tượng không thể nhớ lại bất kỳ điều gì xảy ra trước 3-4 tuổi được gọi là infantile amnesia – chứng hay quên thời kỳ sơ sinh. Trước đây, các nhà khoa học cho rằng trẻ em không thể hình thành ký ức vì vùng hồi hải mã – phần não quan trọng trong việc lưu trữ ký ức – chưa phát triển đầy đủ. Tuy nhiên, phát hiện gần đây của nhóm nghiên cứu tại Đại học Yale đang khiến giả thuyết này bị đặt dấu hỏi.
Nhóm nghiên cứu đã tiến hành quét não của trẻ sơ sinh bằng máy MRI khi các bé tỉnh táo và nhìn vào những hình ảnh. Kết quả cho thấy, khi trẻ nhìn thấy một hình ảnh quen thuộc (mà trước đây đã từng thấy), vùng hồi hải mã của bé hoạt động mạnh mẽ. Đặc biệt, vùng não này trùng khớp với khu vực xử lý trí nhớ hồi tưởng (episodic memory) ở người lớn — loại trí nhớ giúp chúng ta nhớ lại các sự kiện cụ thể, có bối cảnh và thời gian.
Thí nghiệm này rất đơn giản: các bé chỉ cần nhìn vào hai tấm hình, một tấm mới và một tấm cũ đã từng thấy. Nếu bé chú ý lâu hơn vào tấm hình đã xem trước đó, điều này cho thấy bộ não của bé đã nhận ra hình ảnh này, và sự thay đổi này được ghi nhận qua hoạt động điện não.
Điều thú vị là hiệu ứng này xuất hiện ở tất cả 26 trẻ tham gia nghiên cứu, bao gồm những bé chưa đầy 1 tuổi. Điều này chứng minh rằng bộ não con người đã có thể ghi nhận và lưu giữ những ký ức cụ thể từ rất sớm, sớm hơn nhiều so với những gì chúng ta từng nghĩ.
Vậy nếu ký ức đã được hình thành, tại sao chúng ta không thể nhớ lại bất cứ điều gì từ thời kỳ còn trong nôi?
Câu hỏi này vẫn chưa có lời giải đáp rõ ràng. Có thể những ký ức này chỉ được lưu trữ tạm thời rồi mất đi. Cũng có thể, như nhóm nghiên cứu đang hướng tới, những ký ức ấy vẫn tồn tại một cách âm thầm — nhưng đã bị “khóa” và bộ não trưởng thành không còn chìa khóa để mở lại.
"Có thể vấn đề không phải là trí nhớ có được hình thành hay không, mà là chúng ta không thể truy cập được chúng nữa," giáo sư Nick Turk-Browne, người dẫn đầu nghiên cứu, chia sẻ. "Chúng tôi tiếp tục theo dõi sự tồn tại của những ký ức này theo thời gian, và thậm chí bắt đầu xem xét một giả thuyết có vẻ như khoa học viễn tưởng: những ký ức từ thuở sơ sinh có thể vẫn tồn tại đâu đó trong não bộ người lớn."
Mặc dù câu trả lời cuối cùng vẫn chưa có, nhưng nghiên cứu này là một bước tiến quan trọng trong việc hiểu sâu hơn về cách bộ não con người ghi nhớ — và quên — ngay từ những năm tháng đầu đời.
