Vì sao suốt 2000 năm qua, Vườn treo Babylon, một trong 7 kỳ quan thế giới cổ đại, vẫn chưa thể được phát hiện?

Mặc dù trong suốt thế kỷ 20, nhiều cuộc khai quật đã diễn ra tại Babylon, nhưng không hề có dấu vết nào chứng tỏ sự tồn tại của một khu vườn khổng lồ như mô tả trong các tài liệu cổ xưa.

Trong số các kỳ quan thế giới cổ đại, kim tự tháp Giza ở Ai Cập là công trình duy nhất vẫn tồn tại cho đến ngày nay. Mặc dù sáu kỳ quan khác đã mất tích, nhưng chúng đều có vị trí rõ ràng. Tuy nhiên, Vườn treo Babylon lại là một ngoại lệ bí ẩn chưa hề được tìm thấy.

Theo truyền thuyết, vườn treo được xây dựng vào thế kỷ 6 TCN dưới thời trị vì của vua Nebuchadnezzar II của đế chế Neo-Babylon. Vị vua này được cho là đã cho xây dựng khu vườn như một món quà dành cho hoàng hậu, người luôn nhớ về vẻ đẹp xanh tươi của quê hương mình. Vườn treo thường được mô tả là một công trình bậc thang khổng lồ, phủ kín bởi cây cối và thực vật quý hiếm từ khắp nơi trong đế chế. Nếu nó thực sự tồn tại, chắc chắn sẽ là một cảnh tượng kỳ vĩ chưa từng thấy vào thời điểm đó.

Tuy nhiên, cho đến nay, không có bất kỳ dấu vết khảo cổ nào chứng minh sự tồn tại của kỳ quan này. Mọi thông tin về nó đều dựa vào các tài liệu cổ xưa, vốn không phải lúc nào cũng đáng tin cậy. Đặc biệt, Herodotus, sử gia Hy Lạp nổi tiếng với danh hiệu "Cha đẻ của Lịch sử", đã viết rất nhiều về Babylon vào thế kỷ 5 TCN, nhưng lại không nhắc đến vườn treo. Nhiều học giả đương thời ông cũng không đề cập đến khu vườn này.

Một trong những lý do có thể giải thích cho sự thiếu vắng này là vị trí của Babylon. Khác với các kỳ quan còn lại nằm gần Địa Trung Hải và dễ tiếp cận, Babylon lại nằm sâu trong vùng giữa hai dòng sông Tigris và Euphrates, khiến cho việc ghi chép về nó trong các tác phẩm cổ đại ít hơn. Dù vậy, giới khảo cổ vẫn tin rằng nếu Vườn treo thực sự tồn tại, nó chắc chắn nằm đâu đó trong khu vực Babylon, thuộc lãnh thổ của Iraq ngày nay.

Từ năm 1899 đến 1917, nhà khảo cổ người Đức Robert Koldewey đã tiến hành các cuộc khai quật tại Babylon và phát hiện một cấu trúc vòm lớn ở góc đông bắc của cung điện phía Nam. Ông cho rằng đây là nền móng của vườn treo huyền thoại. Những bức tường dày, kiên cố được thiết kế để chịu tải trọng của một công trình lớn phía trên, cùng với hệ thống giếng nước, gợi ý về một hệ thống tưới tiêu tiên tiến.

Tuy nhiên, đến nay, giả thuyết của Koldewey không còn được nhiều học giả ủng hộ. Phần lớn các chuyên gia cho rằng cấu trúc ông phát hiện chỉ là một nhà kho. Mặc dù các cuộc khai quật tại Babylon tiếp tục trong suốt thế kỷ 20, nhưng không có dấu vết nào chứng minh sự tồn tại của một khu vườn khổng lồ như mô tả trong các tài liệu cổ.

Điều này đã dẫn đến một giả thuyết táo bạo: có thể vườn treo không hề nằm ở Babylon. Stephanie Dalley, chuyên gia về Lưỡng Hà cổ đại từ Đại học Oxford, cho rằng kỳ quan này có thể đã được xây dựng tại Nineveh, thủ đô của đế chế Assyria, cách Babylon một khoảng cách xa. Nếu đúng, vị trí của nó sẽ nằm ở miền bắc Iraq ngày nay, gần Mosul.

Qua việc nghiên cứu chữ hình nêm của Babylon và Assyria, Dalley phát hiện những ghi chép mô tả một khu vườn tuyệt đẹp do vua Assyria Sennacherib xây dựng. Công trình này được trang bị một hệ thống tưới tiêu tiên tiến, bao gồm các kênh dẫn nước, cống ngầm và thậm chí cả thiết bị nâng nước phức tạp. Dalley cho rằng sự nhầm lẫn có thể bắt nguồn từ việc Nineveh từng được gọi là “Babylon Mới” sau khi người Assyria chiếm thành phố này vào năm 689 TCN.

Mặc dù giả thuyết này rất thú vị, nhưng vẫn chưa có bằng chứng khảo cổ nào xác nhận vườn treo thực sự nằm ở Nineveh. Đến nay, kỳ quan bí ẩn này vẫn chưa được tìm thấy, khiến nó trở thành một trong những bí ẩn lớn nhất trong lịch sử nhân loại.