Khái niệm về cổ phiếu ESOP
ESOP là từ viết tắt của Employee Stock Ownership Plan, nghĩa là kế hoạch phát hành cổ phiếu cho người lao động. Các doanh nghiệp lớn phát hành cổ phiếu ESOP kèm theo nhiều chính sách ưu đãi. Loại cổ phiếu này hướng đến đối tượng là nhân viên, cán bộ, và người lao động trong công ty. Mỗi doanh nghiệp sẽ có những quy định và tiêu chuẩn riêng cho việc lựa chọn người lao động được hưởng cổ phiếu ESOP.
Cổ phiếu ESOP là gì? Đây là loại cổ phiếu được phát hành đặc biệt cho nhân viên trong nội bộ công ty (Nguồn: Internet)Ví dụ điển hình về cổ phiếu ESOP
- Công ty cổ phần FPT là một trong những doanh nghiệp tiêu biểu thường xuyên phát hành cổ phiếu ESOP. Sau quý I/2024, với mức lợi nhuận tăng trưởng trên 20%, công ty quyết định phát hành 6.349.622 cổ phiếu ESOP cho các cán bộ từ bậc 4 trở lên (chuyên gia, trưởng phòng) và 2.886.000 cổ phiếu ESOP cho cán bộ cấp cao, với giá chào bán 10.000 đồng/cổ phiếu.
- Ngân hàng Thương mại cổ phần Kỹ thương Việt Nam - TECHCOMBANK đã phát hành 6 triệu cổ phiếu ESOP, với giá 10.000 đồng/cổ phiếu, chiếm 0,1714% tổng số cổ phiếu lưu hành. Những cổ phiếu này sẽ bị hạn chế chuyển nhượng trong vòng 1 năm.
- Vào tháng 5/2021, công ty Cổ phần chứng khoán SSI đã phát hành 7,5 triệu cổ phiếu ESOP với giá 10.000 đồng/cổ phiếu, chiếm 1,16% tổng số cổ phiếu lưu hành. Thời gian hạn chế chuyển nhượng cho loại cổ phiếu này là 2 năm.
Dưới đây là một số ví dụ giúp bạn hiểu rõ hơn về cổ phiếu ESOP là gì (Nguồn: Internet)Mục đích phát hành cổ phiếu ESOP là gì?
- Tăng cường mối quan hệ giữa nhân viên và công ty: Cổ phiếu ESOP được phát hành cho các cán bộ, nhân viên có thâm niên hoặc có nhiều đóng góp cho công ty. Khi nhân viên sở hữu một phần tài sản của công ty, điều này tạo thêm động lực và trách nhiệm trong công việc. Đồng thời, đây cũng là cách ghi nhận những cống hiến của người lao động và củng cố sự gắn bó giữa họ và doanh nghiệp.
- Khuyến khích nhân viên cống hiến: Thay vì phần thưởng tiền mặt hay hiện vật, nhân viên sẽ trực tiếp hưởng lợi từ kết quả kinh doanh của công ty, cụ thể là lợi nhuận từ cổ phiếu ESOP.
- Tăng trưởng vốn và giá trị cổ phiếu cho doanh nghiệp: Việc phát hành cổ phiếu ESOP tạo ra nguồn vốn mới, gia tăng vốn điều lệ và góp phần thúc đẩy dòng tiền cho hoạt động kinh doanh của công ty.
Việc phát hành cổ phiếu ESOP mang lại lợi ích cho cả người lao động lẫn doanh nghiệp (Nguồn: Internet)Điều kiện để phát hành cổ phiếu ESOP là gì?
Theo Điều 64, Nghị định 155/2020/NĐ-CP, các điều kiện phát hành cổ phiếu theo chương trình lựa chọn cho người lao động (cổ phiếu ESOP) được quy định như sau:
- Kế hoạch phát hành cổ phiếu ESOP cần phải được Đại hội đồng cổ đông xem xét và thông qua.
- Số lượng cổ phiếu ESOP được phát hành trong vòng 12 tháng không được vượt quá 5% tổng số cổ phiếu đang lưu hành của công ty.
- Các điều khoản về tiêu chuẩn người lao động đủ điều kiện tham gia, nguyên tắc phân bổ cổ phiếu và thời gian thực hiện phải được Đại hội đồng cổ đông phê duyệt, hoặc có thể ủy quyền cho Hội đồng quản trị quyết định.
- Khi công ty phát hành cổ phiếu thưởng từ vốn chủ sở hữu, nguồn vốn này phải được xác nhận bởi báo cáo tài chính đã được kiểm toán trong kỳ gần nhất.
- Tổng giá trị của nguồn vốn dùng để phát hành cổ phiếu thưởng không được thấp hơn giá trị của vốn cổ phần tăng thêm.
- Nếu người lao động là nhà đầu tư nước ngoài, phải tuân thủ tỷ lệ sở hữu cổ phiếu theo quy định của pháp luật Việt Nam.
- Cổ phiếu ESOP sẽ bị hạn chế chuyển nhượng ít nhất 1 năm kể từ ngày phát hành.
- Việc phát hành cổ phiếu ESOP để tăng vốn điều lệ phải có sự chấp thuận từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
Kế hoạch phát hành cổ phiếu ESOP cần được sự đồng thuận và phê duyệt từ Đại hội đồng cổ đông (Nguồn: Internet)Rủi ro khi phát hành cổ phiếu ESOP
Ngoài những lợi ích đã đề cập, cổ phiếu ESOP cũng có thể tiềm ẩn một số rủi ro như sau:
- Phát hành cổ phiếu ESOP với tần suất cao có thể dẫn đến hiện tượng loãng cổ phiếu
Thực tế, nguồn tài chính để phát hành cổ phiếu ESOP được lấy từ tài sản của doanh nghiệp. Nói một cách đơn giản, nguồn này được chuyển từ các cổ đông khác cho người lao động trong công ty. Nếu việc phát hành cổ phiếu ESOP diễn ra quá thường xuyên, tổng số cổ phiếu sẽ tăng nhanh hơn sự phát triển thực tế của công ty. Điều này sẽ dẫn đến loãng cổ phiếu và khiến các nhà đầu tư bên ngoài cảm thấy e dè, không muốn đầu tư.
- Khó khăn trong công tác quản lý
Khi phát hành cổ phiếu ESOP thiếu minh bạch và quản lý lỏng lẻo, rất dễ xảy ra mâu thuẫn lợi ích trong công ty. Đồng thời, đây cũng là cơ hội cho những cá nhân lợi dụng để tăng tỷ lệ chiếm hữu một cách không công bằng trong tài sản chung của công ty. Trường hợp xấu nhất, việc phát hành cổ phiếu ESOP có thể gây ra mâu thuẫn giữa các thành viên trong ban lãnh đạo, ảnh hưởng xấu đến hoạt động và sự phát triển của công ty.
- Gây áp lực về hiệu quả hoạt động cho doanh nghiệp
Khi nhân viên trở thành cổ đông nhờ cổ phiếu ESOP, họ sẽ có sự quan tâm đặc biệt đến sự thành công của công ty. Điều này tạo ra áp lực lên ban lãnh đạo, buộc họ phải đảm bảo công ty hoạt động hiệu quả để giá trị cổ phiếu ESOP tăng lên, đáp ứng mong đợi của người lao động và duy trì động lực làm việc của họ.
- Lợi nhuận từ cổ phiếu ESOP phụ thuộc vào sự phát triển của doanh nghiệp
Ngoài những lợi ích mà ESOP mang lại, hình thức này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với cả doanh nghiệp và người lao động (Nguồn: Internet)Ảnh hưởng của cổ phiếu ESOP đối với các nhà đầu tư
Việc phát hành cổ phiếu ESOP có thể tác động đến cổ đông hoặc nhà đầu tư trên các phương diện sau:
- Lợi nhuận thu về có thể giảm sút nếu cổ phiếu bị pha loãng quá mức, khi số lượng cổ phiếu tăng nhanh không đồng đều với sự phát triển thực tế của doanh nghiệp.
- Sau khi hết thời gian hạn chế chuyển nhượng, một lượng lớn cổ phiếu ESOP sẽ được bán ra thị trường, gây tác động tiêu cực đến giá cổ phiếu của công ty.
Theo các chuyên gia kinh tế, hiệu quả phát hành cổ phiếu ESOP sẽ được nâng cao và rủi ro được giảm thiểu nếu đảm bảo hai yếu tố sau:
- Phát hành cổ phiếu ESOP cần phải tương thích với mức độ tăng trưởng và tình hình hoạt động của doanh nghiệp.
- Các điều kiện và quy định về cổ phiếu ESOP cần đảm bảo tính minh bạch, rõ ràng và chặt chẽ.

Câu hỏi thường gặp
Nhà đầu tư có nên đầu tư vào cổ phiếu ESOP không?
Cổ phiếu ESOP là loại cổ phiếu được phát hành đặc biệt cho các nhân viên, người lao động trong công ty. Tuy nhiên, tùy thuộc vào chính sách của mỗi công ty, cổ phiếu này có thể được phép chuyển nhượng tự do hoặc bị hạn chế bán ra ngoài.
Nếu bạn là một nhà đầu tư thông thường, cổ phiếu ESOP có thể không phải là sự lựa chọn tốt nhất vì những ràng buộc phức tạp đi kèm. Nếu quyết định đầu tư, bạn cần nghiên cứu kỹ lưỡng để tránh rơi vào tình trạng bị thao túng hoặc xung đột lợi ích.
Phát hành cổ phiếu ESOP có ảnh hưởng đến giá cổ phiếu không?
Ngay khi cổ phiếu ESOP được phát hành, có thể không có sự thay đổi rõ rệt nào về giá cổ phiếu. Tuy nhiên, khi hết thời gian hạn chế chuyển nhượng, nếu một lượng lớn cổ phiếu ESOP được bán ra thị trường với mức giá thấp hơn, điều này có thể tác động tiêu cực đến giá cổ phiếu của công ty.
Cổ phiếu ESOP có thể bán được không?
Theo quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam, cổ phiếu ESOP sẽ bị hạn chế chuyển nhượng trong ít nhất 1 năm kể từ ngày phát hành. Sau khoảng thời gian này, cổ phiếu ESOP có thể được bán trên thị trường chứng khoán. Mặc dù không có quy định cụ thể về đối tượng được phép nhận chuyển nhượng cổ phiếu ESOP, nhưng tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài không được vượt quá 50%, hoặc tỷ lệ khác theo quy định của pháp luật Việt Nam.
- Bước 1: Tải ứng dụng Mytour về điện thoại của bạn. Mở ứng dụng và chọn biểu tượng “Tất cả”
- Bước 2: Chọn biểu tượng “Chứng khoán”.
- Bước 3: Tại màn hình chính của tài khoản chứng khoán, chọn “Đăng ký tài khoản”

- Bước 4: Kiểm tra và bổ sung thông tin chi tiết rồi nhấn “Tiếp tục”
- Bước 5: Nhập mã PIN Mytour hoặc sử dụng sinh trắc học (Touch ID/ Face ID) để xác thực.
- Bước 6: Hoàn tất đăng ký và chờ kết quả.

Hy vọng với những thông tin bổ ích mà Mytour đã chia sẻ, các bạn sẽ hiểu rõ hơn về cổ phiếu ESOP cũng như những quy định liên quan đến loại cổ phiếu này. Đây là một hình thức phát hành cổ phiếu mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp và người lao động, nhưng cũng tiềm ẩn những rủi ro. Vì vậy, các doanh nghiệp cần phải xây dựng chiến lược và các quy định chặt chẽ cho chính sách này.
Hy vọng rằng những thông tin hữu ích từ Mytour sẽ giúp các bạn hiểu rõ hơn về cổ phiếu ESOP và những quy định đi kèm. Hình thức phát hành cổ phiếu này mang lại nhiều lợi ích cho cả doanh nghiệp và người lao động, song cũng không thiếu những rủi ro tiềm ẩn. Do đó, các doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược và quy định rõ ràng để điều chỉnh chính sách này.
