Hàm Trên Thụt Lùi (Xương Hàm Trên): Triệu Chứng & Cách Điều Trị

Hàm trên thụt lùi là tình trạng xương hàm trên nằm lùi về phía sau so với cấu trúc khuôn mặt, ảnh hưởng đến thẩm mỹ và sức khỏe. Dấu hiệu nhận biết bao gồm gò má phẳng, vùng dưới mắt trũng sâu và cằm nhô ra. Các triệu chứng khác gồm môi trên mỏng, răng mọc lệch lạc và khó thở.

1. Hàm trên thụt lùi là tình trạng xương hàm trên nằm lệch về phía sau. Maxilla là thuật ngữ y khoa chỉ xương hàm trên, bao gồm cả phần gò má và vùng dưới ổ mắt. Khi hàm trên kém phát triển hoặc lùi ra sau quá mức sẽ gây ra sự lệch khớp với hàm dưới, gọi là hàm trên thụt lùi (hay còn gọi là maxillary hypoplasia).

   • Do xương hàm trên chiếm phần lớn cấu trúc khuôn mặt nên khi bị lệch sẽ ảnh hưởng đến hình dáng khuôn mặt, sức khỏe răng miệng và toàn thân (tùy mức độ nghiêm trọng).
   • Tình trạng này có thể nhẹ hoặc nặng. Ở mức độ nhẹ thường không gây triệu chứng rõ rệt, nhưng nếu nặng sẽ tác động xấu đến sức khỏe.
   • Cần làm gì khi nghi ngờ bị hàm trên thụt lùi? Hãy đặt lịch khám với bác sĩ Tai Mũi Họng (ENT) hoặc bác sĩ chỉnh nha để được chẩn đoán chính xác và có phương án điều trị phù hợp.

1. Vùng giữa mặt trông phẳng. Ở mức độ nhẹ thường không ảnh hưởng nhiều nhưng vẫn tác động đến thẩm mỹ khuôn mặt, đặc biệt là vùng giữa và dưới. Quan sát góc nghiêng trong gương để phát hiện các đặc điểm sau:

   • Gò má thiếu độ cong
   • Vùng dưới mắt trũng sâu
   • Môi trên mỏng trong khi môi dưới dày
   • Hàm dưới nhô ra
   • Các đường nét khuôn mặt không cân đối
   • Mũi có vẻ to hơn
   • Cằm ngắn hoặc lùi vào trong
2. Răng mọc lệch lạc. Hàm trên thụt lùi gây ra nhiều vấn đề về răng do sai khớp cắn, ảnh hưởng đến chức năng nhai và phát âm. Các dấu hiệu thường gặp:

   • Răng mọc chen chúc hoặc xiêu vẹo
   • Nghiến răng khi ngủ
   • Đau khớp hàm (rối loạn khớp thái dương hàm)
   • Men răng bị mòn
   • Khó khăn khi phát âm
   • Sứt môi hoặc hở hàm ếch (chỉ ở trường hợp nặng)
3. Gặp vấn đề về hô hấp. Người bị hàm trên thụt lùi thường khó thở, đặc biệt khi ngủ (chứng ngưng thở khi ngủ), khiến cơ thể thiếu oxy và mệt mỏi vào ban ngày. Triệu chứng đi kèm:

   • Thở nông
   • Thường xuyên thở gấp
   • Thở bằng miệng
   • Ngáy khi ngủ
   • Viêm xoang tái phát

1. Di truyền học Trong nhiều trường hợp, đặc biệt khi mức độ nhẹ, hàm trên thụt lùi thường do yếu tố di truyền. Nếu một người có hàm trên thụt lùi, khả năng cao họ thừa hưởng đặc điểm này từ bố hoặc mẹ. Gen đóng vai trò quan trọng trong cấu trúc xương mặt nói chung, bao gồm cả sự phát triển của xương hàm trên.
2. Bệnh lý tiềm ẩn Trường hợp nghiêm trọng hơn, hàm trên thụt lùi có thể là triệu chứng của các hội chứng hiếm gặp như Pierre-Robin. Một số hội chứng khác ảnh hưởng đến sự phát triển thời thơ ấu như Crouzon, Angelman hay hội chứng nhiễm độc rượu bào thai cũng có thể gây ra tình trạng này.
3. Chấn thương vùng mặt Tổn thương vùng mặt, đặc biệt xảy ra ở độ tuổi đang phát triển, có thể làm gián đoạn quá trình phát triển xương bình thường, dẫn đến hàm trên kém phát triển hoặc thụt lùi.

1. Chỉ cần can thiệp khi gây đau đớn hoặc ảnh hưởng chất lượng cuộc sống. Nhiều thông tin trên mạng xã hội thường phóng đại - hàm trên thụt lùi nhẹ không khiến bạn kém hấp dẫn hay nguy hại sức khỏe. Tuy nhiên, nếu tình trạng nặng hơn gây khó thở, khó chịu hay vấn đề sức khỏe khác, việc điều trị là cần thiết.

   • Nếu bạn không hài lòng với ảnh hưởng thẩm mỹ dù chỉ ở mức độ nhẹ, hoàn toàn có thể cân nhắc cải thiện. Nhưng hãy nhớ rằng tiêu chuẩn cái đẹp trên mạng xã hội thường không thực tế, và bạn không cần thay đổi để đáp ứng chúng.

1. Khí cụ chỉnh nha headgear Loại headgear kéo ngược có thể điều chỉnh khớp cắn ngược bằng cách đẩy hàm trên ra trước. Thiết bị gồm khung kim loại đeo trước mặt, kết nối với khí cụ gắn vào răng hàm trên.

   • Hiệu quả cao hơn với người trẻ khi xương còn phát triển, nhưng vẫn có thể áp dụng cho người lớn. Nên tham vấn bác sĩ chỉnh nha.
   • Chi phí: 35 - 70 triệu đồng.
2. Tiêm filler Filler có thể bổ sung thể tích cho vùng giữa mặt, cải thiện đường nét và cân đối gương mặt. Hiệu quả duy trì 6-18 tháng trước khi cần tiêm nhắc lại.

   • Chi phí: 12 - 35 triệu đồng/lần (mỗi lần thường cần 1-3 ống filler)
3. Phẫu thuật chỉnh hàm Đây là giải pháp vĩnh viễn cho trường hợp nặng, với tỷ lệ thành công 94%. Quá trình hồi phục mất ít nhất 6 tuần và chi phí khá cao.

   • Chi phí: 50 triệu - 1.2 tỷ đồng (tùy mức độ phức tạp)
   • Chăm sóc hậu phẫu: Theo bác sĩ Pradeep Adatrow, DDS, MS: "Tuân thủ hướng dẫn sau mổ bao gồm uống đủ nước, nghỉ ngơi, chườm lạnh và ăn thức ăn mềm."
     • Bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ Edward S. Kwak, MD khuyến cáo: "Tránh rượu bia ít nhất 3 ngày đầu và 2 tuần sau mổ để giảm bầm tím."

1. Không có bằng chứng khoa học nào chứng minh mewing hay kéo giãn có thể điều chỉnh hàm trên thụt lùi. Mewing và kéo giãn là các bài tập hàm được cho là có thể cải thiện đường nét khuôn mặt. Dù phổ biến trên mạng xã hội (đặc biệt trong cộng đồng looksmaxxing), nhưng không có nghiên cứu nào chứng minh chúng có thể thay đổi cấu trúc xương hàm, nhất là ở người trưởng thành khi xương đã phát triển hoàn thiện.

   • Mewing: Bạn có thể thử mewing nếu không lạm dụng (tránh gây căng cơ hàm). Cách thực hiện: ngậm miệng, khép răng, đẩy lưỡi áp lên vòm miệng và giữ 2-3 phút.
     • Thuật ngữ này bắt nguồn từ Dr. John Mew - người sáng tạo bài tập, nhưng phần lớn chuyên gia y tế không công nhận hiệu quả. Dr. Mew bị thu hồi giấy phép hành nghề năm 2019.
   • Kéo giãn: Phương pháp này (còn gọi là thumb pulling) cũng vô hại nếu thử. Cách làm: đặt ngón cái lên vòm miệng phía sau răng cửa, đẩy lên và ra trước 10-60 phút/ngày.