Buzz
Tìm hiểu về elaborative rehearsal và tầm quan trọng trong việc duy trì trí nhớ lâu dài
Ngoài phương pháp elaborative rehearsal còn có một phương pháp gần tương tự đó là maintenance rehearsal (nhẩm lại gìn giữ). Khi chúng ta lưu trữ thông tin, bộ não sẽ lưu trữ những thông tin đó vào hai bộ nhớ: bộ nhớ ngắn hạn và bộ nhớ dài hạn. Maintenance Rehearsal cùng với elaborative rehearsal đều là phương pháp nhằm chuyển đổi thông tin từ bộ nhớ ngắn hạn sang bộ nhớ dài hạn của não bộ.
Tuy nhiên khác với elaborative rehearsal khi người học tạo mối liên kết giữa thông tin mới và kiến thức sẵn có, với phương pháp maintenance rehearsal, ta chỉ gợi nhớ lại những thông tin mới mà không liên kết chúng với những gì người học đã dung nạp trước đó.
Những lợi ích nổi bật của elaborative rehearsal trong việc tăng cường ghi nhớ và hiểu sâu
Duy trì ghi nhớ lâu dài
Như đã nói ở trên, thông tin khi ta học sẽ được lưu trữ ngắn hạn hoặc dài hạn. Những thông tin được lưu trữ trong bộ nhớ ngắn hạn thì ta chỉ có thể ghi nhớ trong vài giây, vài phút hoặc vài ngày là cùng, còn những thông tin trong bộ nhớ dài hạn sẽ được não bộ lưu trữ trong khoảng thời gian vài tháng hoặc thậm chí là vĩnh viễn.
Vì vậy, khi học tập ta thường hi vọng bản thân có thể ghi nhớ những kiến thức mình học được vào bộ nhớ dài hạn, thế nhưng thực tế cho thấy rằng, đa phần mọi người sẽ quên đi một số kiến thức mình học được sau 24 giờ đầu tiên [3]
Tuy nhiên các nhà nghiên cứu đã chứng minh được rằng khi sử dụng elaborative rehearsal, người học có thể ghi nhớ thông tin vào bộ nhớ dài hạn bằng cách gắn những kiến thức đó liên quan với những kiến thức mà mình đã được học qua việc cô đọng được kiến thức (consolidation) [4].
Khi người thợ xây một căn nhà mà nếu chỉ xếp gạch lên thì không đủ, mà người thợ cần phải trát vữa vào từng lớp gạch, gắn kết từng viên gạch đó với những viên gạch khác thì mới xây được một căn nhà vững chắc. Elaborative Rehearsal cũng giống như lớp vữa đó, giúp gắn kết các mẩu kiến thức lại với nhau, xâu chuỗi những thông tin đó lại.
Hỗ trợ nâng cao sự thấu hiểu [5]
Qua việc gắn những thông tin mới học được vào mối tương quan với những thông tin khác, người học sẽ có thể dung nạp được thông tin đó một cách kĩ càng hơn. Khi sử dụng phương pháp này, người học không chỉ học thuộc thông tin, mà người học sẽ phải hiểu tính chất, nguyên nhân, ảnh hưởng của thông tin này đến với những thông tin sẵn có.
Việc này tạo nên một mạng lưới các thông tin ở trong bộ não của người học, giúp người học có thể dễ dàng tìm kiếm các thông tin liên quan đến nhau trong não bộ và có thể đem chúng ra để áp dụng một cách nhanh chóng và dễ dàng hơn.
Cách thức ứng dụng elaborative rehearsal trong việc học tiếng Anh
Khi người học thuộc vẹt từ vựng, người học sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong việc sử dụng các từ vựng này vào những trường hợp cần thiết như khi viết bài luận hay nói chuyện, bởi vì người học chỉ học từ này một cách độc lập mà không đặt từ đó vào tương quan với các kiến thức khác, không sắp xếp và phân loại từ vựng đó vào chủ đề phù hợp, dẫn đến việc khó có thể nhớ tới và sử dụng từ vựng đó khi cần.
Người học có thể áp dụng phương pháp nhẩm lại chi tiết qua những cách sau:
Liên tưởng từ vựng với hình ảnh và cảm xúc - create associations
Liên hệ từ vựng với hình ảnh và cảm xúc là một cách hiệu quả để áp dụng elaborative rehearsal, giúp người học ghi nhớ lâu hơn và sử dụng tự nhiên hơn trong giao tiếp. Thay vì chỉ học thuộc nghĩa của từ, hãy tưởng tượng một tình huống thực tế hoặc gợi nhớ một cảm xúc cá nhân liên quan đến từ đó.
Ví dụ, khi học từ “thrilled” (hào hứng), người học có thể nghĩ đến khoảnh khắc nhận được tin đỗ đại học hoặc chiến thắng một cuộc thi.
Nếu học từ “gloomy” (ảm đạm), hãy hình dung một ngày mưa xám xịt và cảm giác chán nản. Ngoài ra, có thể liên kết từ mới với một hình ảnh cụ thể, như tưởng tượng một con voi khổng lồ khi học từ “enormous” (to lớn). Việc tạo ra các kết nối cá nhân này giúp bộ não xử lý thông tin sâu hơn, từ đó ghi nhớ dễ dàng hơn và phản xạ tự nhiên hơn khi giao tiếp bằng tiếng Anh.
Kết nối từ mới với những từ đã biết - connect with known words
Thay vì học từ một cách riêng lẻ, phương pháp này tận dụng kiến thức sẵn có để tạo sự kết nối, giúp ghi nhớ dễ dàng hơn. Ví dụ, khi học từ “enormous” (khổng lồ), người học có thể liên hệ với từ quen thuộc “big”, rồi so sánh mức độ của chúng để hiểu rõ hơn. Tương tự, khi gặp từ “content” (hài lòng), người học có thể liên kết với “happy”, từ đó hiểu được sắc thái nghĩa tinh tế hơn.
Ngoài ra, việc nhóm các từ có chung gốc như “act”, “active”, “activity”, “activate” cũng giúp người học nhận diện quy tắc hình thành từ. Kết nối từ vựng theo cách này không chỉ tăng khả năng ghi nhớ mà còn giúp người học sử dụng linh hoạt hơn trong giao tiếp thực tế.
Gắn từ vựng với câu chuyện cá nhân - personal story
Kết nối từ vựng với câu chuyện cá nhân giúp người học ghi nhớ lâu hơn và sử dụng tự nhiên trong giao tiếp. Khi gặp một từ mới, hãy liên tưởng đến một trải nghiệm thực tế có liên quan. Ví dụ, từ “memorable” (đáng nhớ) có thể gợi lên hình ảnh một chuyến đi chơi cùng gia đình, một buổi hòa nhạc yêu thích hoặc ngày tốt nghiệp.
Tương tự, “challenging” (đầy thử thách) có thể khiến người học nhớ đến lần đầu tiên tham gia một cuộc thi, học một kỹ năng mới hay vượt qua nỗi sợ hãi khi nói tiếng Anh trước đám đông. Ngoài ra, người học có thể viết nhật ký ngắn bằng tiếng Anh, sử dụng những từ vừa học để kể về trải nghiệm của mình. Khi từ vựng gắn với những khoảnh khắc cá nhân, não bộ sẽ xử lý thông tin sâu hơn, giúp người học phản xạ nhanh hơn và diễn đạt một cách tự nhiên hơn trong hội thoại.
Những câu hỏi thường gặp về elaborative rehearsal và ứng dụng của phương pháp này
Phương pháp này có phù hợp với tất cả mọi người không?
Phương pháp này phù hợp với mọi đối tượng, ở mọi độ tuổi đều có thể thực hiện phương pháp này. Đặc biệt phương pháp này sẽ rất hữu ích với những người gặp những khó khăn trong việc ghi nhớ.
Trong một nghiên cứu năm 2015 [4], nghiên cứu đã chứng minh được việc sử dụng elaborative rehearsal giúp những tình nguyện viên ghi nhớ được nội dung trong những video mà họ xem lâu hơn so với thông thường.
Mỗi ngày nên dành bao nhiêu thời gian để luyện tập?
Tùy theo mục đích và nhu cầu học tập cá nhân, người học có thể điều chỉnh thời lượng luyện tập phương pháp này theo ý muốn. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả cao, người học nên áp dụng phương pháp ngay khi tiếp nhận kiến thức và kết hợp cùng phương pháp spacing (nhắc lại gián đoạn) nhằm tối ưu hóa khả năng ghi nhớ.
Những tài liệu nào giúp hỗ trợ cho việc áp dụng phương pháp này?
Dành cho người học tiếng Anh giao tiếp, elaborative rehearsal có thể được áp dụng thông qua các tài liệu giúp liên kết từ vựng, ngữ pháp với các ngữ cảnh thực tế như:
“English Collocations in Use” (Cambridge) – Hỗ trợ ghi nhớ từ vựng theo cụm từ thường dùng thay vì từng từ riêng lẻ.
“The Lexical Approach” (Michael Lewis) – Chỉ dẫn cách học từ vựng qua ngữ cảnh, tạo liên kết giữa kiến thức mới và cũ.
“Fluent English: Perfect Natural Speech” (Barron’s) – Tập trung vào cách diễn đạt tự nhiên, kết nối từ vựng với tình huống thực tế.
Ứng dụng Anki hoặc Quizlet – Giúp tạo thẻ nhớ kèm ví dụ và hình ảnh để tăng cường ghi nhớ lâu dài.
