Buzz
Trong 7 năm qua, hơn 400 hãng xe điện Trung Quốc đã phải đóng cửa. Gần 160.000 chủ xe mất bảo hành, không còn dịch vụ cập nhật và nguồn phụ tùng. Thêm khoảng 50 hãng nữa đang đứng trước nguy cơ phá sản trong năm 2026.
Đến đầu năm 2026, Yicai Global ghi nhận gần 160.000 chủ xe điện Trung Quốc rơi vào tình trạng “xe còn chạy nhưng không còn ai chịu trách nhiệm”: bảo hành mất hiệu lực, hệ thống đại lý ủy quyền giải thể, phần mềm lỗi không được sửa, phụ tùng thiếu hụt. Nguyên nhân là các hãng sản xuất đã phá sản hoặc ngừng hoạt động. Đây không phải con số lý thuyết, mà là hậu quả thực tế từ làn sóng phá sản đang lan rộng trong ngành xe điện Trung Quốc, cần được người mua xe ở Việt Nam lưu ý.
400 hãng sập trong 7 năm: Cuộc thanh lọc liên tục không dứt
Theo dữ liệu từ EVBoosters, hơn 400 hãng xe điện Trung Quốc đã ngừng hoạt động từ 2018 đến 2025. Con số này chưa kể các hãng đang trên bờ vực hoặc trong quá trình tái cơ cấu. Thị trường xe điện Trung Quốc từng là miền đất hứa với hàng trăm thương hiệu gia nhập cùng lúc, nhờ trợ cấp chính phủ và vốn đầu tư mạo hiểm. Khi hai nguồn lực này co lại, thực trạng nhanh chóng lộ rõ.
Biểu đồ: Số hãng xe điện Trung Quốc đóng cửa theo từng giai đoạn (trái) và số xe đã bán của các hãng phá sản (phải). Nguồn: EVBoosters, Yicai Global, Bloomberg (2023-2025).
Neta, HiPhi, WM Motor: Ngay cả các thương hiệu lớn cũng không thoát khỏi khủng hoảng
Neta, thuộc Hozon New Energy Automobile, là ví dụ điển hình cho nghịch lý này. Từ 2018 đến 2024, Neta bán gần 500.000 xe, từng là startup xe điện bán chạy nhất Trung Quốc. Tuy nhiên, doanh số khủng cũng không cứu được công ty. Hozon nộp đơn phá sản, hàng trăm nghìn chủ xe Neta bỗng mất hậu mãi. Sau khi hãng ngừng hoạt động, các trung tâm sửa chữa ủy quyền đóng cửa toàn quốc. Chủ xe phải tự tìm xưởng bên ngoài và trả toàn bộ chi phí, dù hãng từng hứa bảo hành trọn đời pin.
WM Motor, từng được định giá 5 tỷ USD, phá sản tháng 10/2023 do không huy động được vốn. HiPhi, xe điện hạng sang của Human Horizons, ngừng sản xuất đầu 2024 và chính thức phá sản tháng 8/2024. Ji Yue, liên doanh Geely-Baidu, đóng cửa tháng 12/2024 dù có hai tập đoàn lớn chống lưng. Aiways mất trụ sở Thượng Hải từ 2023 và ngừng vận hành. Mỗi tên tuổi sụp đổ kéo theo cộng đồng chủ xe rơi vào bấp bênh.
Một số hãng xe điện Trung Quốc đã phá sản hoặc ngừng hoạt động (2023-2024)
Khi hãng phá sản, toàn bộ hệ thống đại lý ủy quyền đóng cửa, chủ xe mất hoàn toàn điểm bảo hành chính thức.
Khi hãng sập, xe điện hóa thành cục sắt
Cơ chế tan vỡ diễn ra rất nhanh sau khi hãng ngừng hoạt động. Rest of World ghi nhận: khi một hãng xe điện sập, phần mềm xe bị ảnh hưởng ngay lập tức. Với xe kết nối đám mây, tính năng điều khiển từ xa, cập nhật hệ thống hay khởi động qua ứng dụng đều ngưng khi máy chủ tắt. Chủ xe WM Motor phản ánh lỗi hệ thống liên tục, không ai xử lý. Phụ tùng cũng không khá hơn: kho linh kiện đóng băng, chuỗi cung ứng đứt, không còn ai cung cấp phụ tùng chính hãng.
Đây là lỗ hổng mà bảo hành truyền thống không thể che phủ. Xe xăng phá sản vẫn để lại hệ sinh thái phụ tùng tương đối đầy đủ nhờ linh kiện tiêu chuẩn hóa. Xe điện khác hẳn: pin, hệ thống quản lý pin, phần mềm điều khiển động cơ được thiết kế riêng. Không hãng, không phụ tùng. Không phụ tùng, xe trở thành cục sắt.
Hiện khoảng 50 nhà sản xuất xe điện Trung Quốc đang chịu thua lỗ kéo dài và có thể phải thu hẹp hoặc đóng cửa trong năm 2026. Nguyên nhân là ba yếu tố cộng hưởng: từ tháng 1/2026, xe điện chịu thuế mua 5% sau nhiều năm miễn, sức mua nội địa dự kiến giảm 5%, đồng thời năng lực sản xuất dư thừa ngày càng trầm trọng.
Khi một hãng xe xăng lớn rút khỏi thị trường, hệ thống phụ tùng còn tồn tại. Ngược lại, khi một hãng xe điện Trung Quốc non trẻ phá sản, người mua gần như không còn gì ngoài tờ bảo hành vô giá trị. Bài học từ 160.000 chủ xe Trung Quốc là tấm gương để người mua xe tại Việt Nam cân nhắc kỹ trước quyết định.
