Buzz
Để biến ngành giao thông thành hệ sinh thái bền vững, Trung Quốc đang đẩy nhanh kế hoạch chuyển đổi 40% phương tiện giao thông sang chạy bằng điện.
Nhằm hiện thực hóa mục tiêu, hàng loạt chính sách ưu đãi đã được ban hành, hỗ trợ cả doanh nghiệp lẫn người dùng. Hiện tại, mạng lưới trạm sạc đã phủ sóng toàn quốc, kể cả vùng nông thôn - minh chứng cho nỗ lực san bằng khoảng cách đô thị - nông thôn trong cuộc cách mạng xanh này.
Giải pháp đột phá
Trước thực trạng biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, việc lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch không còn khả thi. Với cam kết đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2060, Trung Quốc xem xe điện là yếu tố then chốt trong lộ trình phát triển bền vững.
Một trạm đổi pin do công ty Trung Quốc xây dựng.
Dù vậy, rào cản không hề nhỏ: giá thành xe điện cao hơn đáng kể so với xe truyền thống. Giai đoạn đầu, chính phủ áp dụng chính sách trợ giá và cho vay lãi suất thấp để kích cầu, nhưng trước áp lực chi phí và nhu cầu tăng cao, giải pháp này dần bộc lộ hạn chế.
Một trở ngại đáng kể khác chính là thời gian sạc: Trong khi xe xăng chỉ mất vài phút để tiếp nhiên liệu, xe điện cần hàng giờ đồng hồ để nạp đầy pin. Sự chênh lệch này đòi hỏi phải có giải pháp đột phá nhằm nâng cao trải nghiệm người dùng.
Nhận thức được điều này, thay vì tập trung vào kích cầu tiêu dùng, giới hoạch định chính sách Trung Quốc đã chuyển sang hợp tác chặt chẽ với các nhà sản xuất. Họ dần bãi bỏ chính sách trợ giá và thay thế bằng quy định bắt buộc các hãng xe phải đảm bảo tỷ lệ sản xuất xe điện tối thiểu trong tổng sản lượng.
Mỗi năm, các nhà sản xuất được đánh giá qua hệ thống điểm dựa trên nhiều tiêu chí như tốc độ tối đa, quãng đường di chuyển trên một lần sạc, hiệu suất năng lượng... Những doanh nghiệp không đạt chuẩn sẽ phải chịu phạt. Đồng thời, để được hưởng ưu đãi từ chính phủ, các hãng buộc phải sử dụng pin sản xuất nội địa từ những nhà cung cấp trong danh sách được phê duyệt.
Với mục tiêu đạt 40% doanh số xe điện vào năm 2030, các tiêu chuẩn và yêu cầu sẽ ngày càng được siết chặt qua từng năm.
Trạm sạc xe điện.
Nâng cấp hạ tầng: Yếu tố then chốt trong chiến lược
Để đạt được mục tiêu 20 triệu xe điện lưu thông, Trung Quốc đã đầu tư khủng vào hệ thống cơ sở hạ tầng. Hiệp hội Sạc xe điện quốc gia (Electric Car Charging Alliance) đã triển khai lắp đặt hàng trăm ngàn trạm sạc trên cả nước. Chỉ trong một thập kỷ, số trạm sạc đã tăng từ dưới 30.000 lên hơn 1,7 triệu. Đặc biệt năm 2022 chứng kiến 2,6 triệu bộ sạc gia đình được lắp đặt, trong đó 40% là sạc nhanh có thể nạp 80% pin chỉ trong 20 phút.
Các tập đoàn sản xuất ô tô, pin và vận hành trạm sạc tại Trung Quốc đã liên kết chặt chẽ để xây dựng hệ thống trạm sạc khổng lồ. Những tên tuổi lớn như BYD, Nio và CATL đóng vai trò then chốt trong nghiên cứu và ứng dụng công nghệ sạc điện, đổi pin. Sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp này cũng tạo động lực cho những bước tiến công nghệ vượt bậc.
Quốc gia này còn áp dụng tiêu chuẩn kết nối sạc thống nhất trên toàn hệ thống, giúp người dùng dễ dàng tiếp cận dịch vụ tại bất kỳ trạm nào mà không cần thủ tục rườm rà. Mọi giao dịch thanh toán đều được thực hiện qua ứng dụng di động thông minh.
Chiến lược phát triển xe điện còn được lồng ghép vào chương trình tái thiết nông thôn, đảm bảo hệ thống trạm sạc phủ sóng toàn quốc. Các dự án đô thị mới bắt buộc phải bố trí trạm sạc và chỗ đỗ xe điện. Những trạm dịch vụ dọc cao tốc phải trang bị sạc siêu tốc. Đặc biệt tại khu vực ô nhiễm nặng, ít nhất 10% diện tích bãi đỗ công cộng phải dành riêng cho phương tiện chạy điện.
Các doanh nghiệp Trung Quốc cũng chú trọng phát triển công nghệ sạc tốc độ cao, bao gồm các trạm sạc megawatt giúp tăng đáng kể quãng đường di chuyển chỉ sau thời gian ngắn. Bên cạnh đó, công nghệ thay thế pin nhanh cũng được nghiên cứu nhằm rút ngắn thời gian chờ đợi so với sạc truyền thống.
Chính sách ưu đãi
Nhằm khuyến khích giới trẻ - đối tượng khách hàng tiềm năng - chuyển sang dùng xe điện, nhiều địa phương đã áp dụng các chính sách hấp dẫn: miễn phí đăng ký xe, cấp biển số ưu tiên, cùng nhiều đặc quyền vượt qua các quy định hạn chế giao thông nhằm giảm thiểu ô nhiễm tại các đô thị lớn.
Thị trường xe điện cũng đa dạng hóa sản phẩm từ dòng xe mini phù hợp đường phố chật hẹp đến các mẫu xe cao cấp đáp ứng nhu cầu của khách hàng có thu nhập cao - tất cả đều hướng đến phong cách sống và sở thích cá nhân của người tiêu dùng.
Những chính sách này đã bắt đầu mang lại thành quả ấn tượng. Theo thống kê từ Hiệp hội Ô tô Trung Quốc, doanh số xe điện và hybrid đã đạt mốc 3 triệu chiếc - chiếm khoảng 15% thị phần toàn ngành. Dự báo đến năm 2040, tỷ lệ này sẽ tăng vọt lên tới 77%.
Từ vị thế là cường quốc sản xuất pin, Trung Quốc đã vươn lên làm chủ toàn bộ chuỗi cung ứng - từ sản xuất đến xuất khẩu xe điện toàn cầu. Hệ thống trạm sạc rộng khắp không chỉ là thành tựu công nghệ mà còn trở thành nền móng vững chắc cho cuộc cách mạng giao thông bền vững.
