Bước lùi chiến lược đầy nguy hiểm trong ngành sản xuất xe hơi Trung Quốc?

Sau một giai đoạn dài tập trung độc tôn vào dòng xe chạy hoàn toàn bằng điện và thống lĩnh hơn 50% thị phần thế giới, giờ đây ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc dường như đang có động thái quay đầu bất ngờ.

Quốc gia dẫn đầu toàn cầu về sản xuất xe điện giờ đây đang đẩy mạnh xuất khẩu ồ ạt dòng xe hybrid sạc điện (PHEV) - vận hành linh hoạt bằng cả năng lượng điện và nhiên liệu hóa thạch. Lượng xe PHEV xuất khẩu từ Trung Quốc tăng vọt, trái ngược hoàn toàn với đà sụt giảm của dòng xe thuần điện.

Theo nhận định của Bill Russo, CEO công ty tư vấn Automobility, đây là một sự điều chỉnh chiến lược rõ nét khi các hãng xe Trung Quốc mở rộng danh mục xuất khẩu sang dòng hybrid. Tại các thị trường có hạ tầng trạm sạc còn hạn chế hoặc chính sách ưu đãi cho xe điện chưa đủ mạnh, xe PHEV trở thành lựa chọn tối ưu, giúp các nhà sản xuất này duy trì lợi thế cạnh tranh về giá thành, quãng đường di chuyển và hiệu năng vận hành.

Trên sân nhà, dòng xe PHEV đang trở thành mảng kinh doanh then chốt cho các thương hiệu nội địa hàng đầu như BYD, Li Auto, Geely, Chery và MG. Gần đây, những nhà sản xuất này đã thể hiện sự linh hoạt đáng kể khi chuyển hướng mạnh mẽ sang công nghệ hybrid sạc điện, nhằm phục vụ cả nhu cầu nội địa lẫn mở rộng thị phần xuất khẩu.

Liệu đây có phải là một bước thụt lùi chiến lược từ phía ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc, vốn đã tập trung toàn lực vào xe chạy điện thuần túy và hiện đang nắm giữ vị thế thống lĩnh hơn 50% thị trường xe điện toàn cầu?

Xe hybrid sạc điện (PHEV) vận hành bằng sự kết hợp giữa động cơ điện và động cơ xăng thông thường. Đối với các hành trình ngắn trong thành phố, phương tiện có thể hoạt động hoàn toàn bằng năng lượng điện khi được sạc đầy tại nhà, giúp loại bỏ hoàn toàn nhu cầu ghé trạm xăng. Trong khi đó, với những chuyến hành trình dài ngày, người dùng chỉ cần đổ xăng là có thể tiếp tục di chuyển mà không lo lắng về giới hạn quãng đường hay phụ thuộc vào hạ tầng trạm sạc vốn còn hạn chế, khác biệt hoàn toàn với xe điện thuần túy (EV) thường yêu cầu thời gian sạc kéo dài nhiều giờ.

Dòng xe này thể hiện ưu thế vượt trội tại các khu vực đô thị có mật độ giao thông dày đặc, nơi tốc độ di chuyển trung bình thấp và phải dừng đỗ thường xuyên trước các đèn tín hiệu giao thông. Trong điều kiện vận hành này, phương tiện có thể tận dụng tối đa chế độ chạy điện, gần như không cần tiêu tốn nhiên liệu xăng.

Dù vậy, xe hybrid sạc điện chỉ được xem như giải pháp trung gian trong hành trình chuyển đổi sang xe chạy hoàn toàn bằng điện. Việc tích hợp cả hai hệ thống động cơ điện và động cơ xăng vào cùng một khung gầm làm gia tăng đáng kể chi phí sản xuất, đồng thời phát sinh nhiều vấn đề kỹ thuật phức tạp do hai hệ thống không phải lúc nào cũng vận hành ăn ý. Cấu trúc hybrid càng phức tạp thì nguy cơ hỏng hóc càng cao, kéo theo chi phí bảo trì và thay thế linh kiện tốn kém, khiến chủ xe thường xuyên phải lui tới các trung tâm dịch vụ.

Theo kết quả khảo sát từ tạp chí Consumer Reports - ấn phẩm uy tín của Mỹ chuyên đánh giá sản phẩm tiêu dùng, với sự tham gia của hơn 330.000 chủ sở hữu xe hơi các mẫu từ năm 2000 đến 2024 về các vấn đề gặp phải liên quan đến động cơ, hộp số, hệ thống điện và giải trí, dòng xe PHEV thể hiện độ tin cậy thấp nhất. Số lượng sự cố mà người dùng gặp phải cao hơn 146% so với các mẫu xe sử dụng động cơ đốt trong truyền thống.

Do phụ thuộc vào công nghệ mượn từ các quốc gia phát triển, động cơ đốt trong của các hãng xe Trung Quốc thường có nhiều hạn chế về độ bền, độ ổn định và độ tin cậy so với các đối thủ đến từ Nhật Bản, Đức hay Mỹ. Những điểm yếu này bao gồm tuổi thọ ngắn, tốc độ xuống cấp nhanh, mức tiêu hao nhiên liệu cao và độ ồn lớn. Phần lớn mẫu xe sử dụng động cơ này không nhận được đánh giá cao và gặp khó khăn khi xuất khẩu, dẫn đến việc Trung Quốc chuyển hướng sang xe điện để khắc phục các nhược điểm. Tuy nhiên, với dòng PHEV vẫn sử dụng động cơ đốt trong, những hạn chế này lại tái xuất hiện, đặc biệt ở các dòng xe giá rẻ có độ tin cậy thấp.

Nhiều mẫu xe PHEV của các hãng xe Trung Quốc, kể cả những thương hiệu lớn, đã nhận về phản hồi tiêu cực từ khách hàng trong nước và quốc tế về hiệu năng thực tế khi pin cạn. Khi xe chuyển sang vận hành chủ yếu bằng động cơ xăng 1.5L, mức tiêu thụ nhiên liệu có thể lên tới 6 lít/100km, vượt xa so với thông số công bố. Ngoài ra, xe thường xuyên gặp tình trạng rung giật khi động cơ xăng hoạt động. Những vấn đề này xuất hiện ngay trên các xe mới, và chắc chắn sẽ trở nên nghiêm trọng hơn theo thời gian sử dụng.

Theo đánh giá từ một số chuyên gia, giai đoạn chú trọng phát triển xe PHEV của các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc có thể kéo dài từ 3 đến 5 năm. Xuất phát từ bế tắc trong phát triển xe điện thuần túy, họ buộc phải linh hoạt chuyển hướng chiến lược, tuy nhiên đây chưa chắc đã là lối thoát an toàn. Bước đi này tiềm ẩn nhiều rủi ro khi theo đuổi lợi ích trước mắt.

Cú "cài số lùi" đầy rủi ro của ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc?