Buzz
Các thay đổi trong chính sách hỗ trợ xe năng lượng sạch của Chính phủ Nhật Bản đang tạo ra sự phân hóa lớn về giá thực tế giữa các hãng xe.
Theo Nikkei, hãng xe điện BYD của Trung Quốc gặp khó khăn trong đợt điều chỉnh trợ cấp mua xe điện tại Nhật Bản. Không mẫu xe nào trong số 4 mẫu của hãng bán tại Nhật Bản được tăng trợ cấp.
Trong khi đó, các đối thủ cạnh tranh trực tiếp như Toyota và Tesla lại được hưởng mức trợ cấp tăng đáng kể từ cơ quan quản lý.
Điều này dẫn đến việc, người tiêu dùng mua xe điện BYD sẽ chỉ nhận được khoản hỗ trợ ít hơn tới 950.000 yên (6.000 đô la) so với khi mua xe Toyota.
Cơ cấu trợ cấp mới do Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản ban hành đã nâng mức hỗ trợ tối đa cho xe thuần điện (EV) lên 1,3 triệu yên, tăng 400.000 yên so với mức cũ. Trong khi đó, mức hỗ trợ cho xe chạy bằng pin nhiên liệu (FCEV) giảm xuống còn 1,5 triệu yên.
Dù trần trợ cấp chung cho ngành xe điện được nâng lên, nhưng phân bổ lại không đồng đều giữa các hãng sản xuất. BYD là hãng chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất khi mức trợ cấp cho tất cả các mẫu xe của hãng vẫn giữ nguyên trong khoảng từ 350.000 yên đến 450.000 yên, không có sự thay đổi so với giai đoạn trước khi chính sách mới có hiệu lực.
Ông Atsuki Tofukuji, giám đốc chi nhánh BYD tại Nhật Bản, cho rằng công ty đang đối mặt với một thách thức lớn về mặt thương mại.
Theo ông, sự chênh lệch về giá trị hỗ trợ giữa xe BYD và xe Toyota đã tăng lên gần 1 triệu yên, khiến sản phẩm của BYD khó cạnh tranh tại các đại lý.
Các điều chỉnh mới đối với xe điện đã bắt đầu có hiệu lực từ tháng 1/2026, trong khi đối với xe FCEV sẽ áp dụng từ tháng 4/2026. Đại diện Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản cho biết các quyết định này dựa trên kết quả thẩm định hồ sơ doanh nghiệp từ năm 2025.
Một trong những lý do quan trọng dẫn đến sự thay đổi chính sách này là kết quả của các cuộc đàm phán thuế quan giữa Mỹ và Nhật Bản. Mục tiêu là đảm bảo sự cạnh tranh công bằng từ góc nhìn của các bên tham gia đàm phán.
"Phía Mỹ đã cho rằng khoảng cách trợ cấp giữa xe điện và xe FCEV trước đây quá lớn," đại diện Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản cho biết.
Chính phủ Nhật Bản cũng chỉ ra hai tiêu chí chính để xác định khoản trợ cấp: Đánh giá xe (tối đa 100 điểm), bao gồm các yếu tố như hiệu suất, và đánh giá công ty (tối đa 100 điểm), xem xét các yếu tố như cơ sở hạ tầng sạc và đào tạo nhân viên bảo trì. Tổng điểm trên thang điểm 200 sẽ quyết định số tiền trợ cấp.
Đại diện BYD thể hiện sự thất vọng khi công ty bị đánh giá thấp trong phần năng lực doanh nghiệp. Mặc dù BYD đã lắp đặt các trạm sạc nhanh tại các đại lý trên toàn Nhật Bản, nhưng cơ quan quản lý vẫn cho hãng điểm 0 trong mục phát triển cơ sở hạ tầng sạc.
Ông Tofukuji đã yêu cầu Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp giải thích về phương pháp tính điểm này. Tuy nhiên, cơ quan quản lý từ chối tiết lộ chi tiết và cho biết các quan chức không có thời gian giải quyết từng thắc mắc riêng biệt.
Tình hình hiện tại tạo ra một rào cản lớn cho BYD trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 3/2026. Nếu chính sách cho năm tài chính mới bắt đầu từ tháng 4 không thay đổi, BYD sẽ tiếp tục phải đối mặt với áp lực cạnh tranh giá vô cùng khốc liệt.
Trong khi BYD gặp khó khăn, các nhà sản xuất khác lại tận dụng rất tốt lợi thế từ chính sách mới.
Điển hình là hãng xe Tesla của Mỹ khi mức trợ cấp cho các mẫu xe của hãng được tăng thêm 400.000 yên, đạt mức 1,27 triệu yên mỗi xe. Đây là mức hỗ trợ gần đạt mức trần tối đa do Chính phủ Nhật Bản quy định.
Với việc doanh số bán hàng năm tại Nhật Bản của Tesla đã vượt mốc 10.000 chiếc vào năm ngoái, khoản trợ cấp mới dự kiến sẽ giúp hãng xe Mỹ tiếp tục mở rộng thị phần tại đây.
Một số chuyên gia trong lĩnh vực nhập khẩu xe cho rằng các nhà sản xuất ô tô từ Mỹ đang được ưu ái đáng kể sau các cam kết ngoại giao giữa hai quốc gia.
Nhóm các nhà sản xuất ô tô châu Âu ghi nhận kết quả trái ngược trong đợt này. Các thương hiệu như BMW, Volkswagen và Volvo gần như không thấy thay đổi nào về mức hỗ trợ cho các mẫu xe của họ.
Tuy nhiên, Audi lại là ngoại lệ khi trở thành một trong số ít các hãng xe châu Âu được hưởng lợi. Mức trợ cấp cho nhiều mẫu xe của Audi đã tăng thêm 320.000 yên, đưa tổng mức hỗ trợ lên trên 1 triệu yên.
Ông Matthias Scheper, Giám đốc thương hiệu Audi tại Nhật Bản, cho biết hãng đã chủ động đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở hạ tầng, bao gồm lắp đặt trạm sạc nhanh và cung cấp trạm sạc tiêu chuẩn miễn phí cho các cơ sở lưu trú. Đại diện Audi cũng bày tỏ sự ủng hộ đối với nỗ lực của Toyota trong việc phát triển xe điện, nhằm thúc đẩy thị trường chung.
Hãng xe Hyundai Motor từ Hàn Quốc cũng ghi nhận tín hiệu tích cực khi mẫu xe IONIQ 5 Voyage được tăng trợ cấp thêm 200.000 yên. Tổng mức hỗ trợ cho mẫu xe này hiện đạt 870.000 yên.
Lãnh đạo Hyundai Mobility Nhật Bản cho rằng Chính phủ đã công nhận những sáng kiến bền vững của hãng trong việc tiếp cận thị trường.
Đại diện Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp khẳng định mức trợ cấp cao hơn chỉ dành cho những mẫu xe đạt đánh giá tổng thể tốt về chuyển đổi xanh. Trước những ý kiến cho rằng tiêu chí đánh giá thiếu minh bạch, cơ quan này cho biết sẽ xem xét các thắc mắc một cách nghiêm túc.
Tại Nhật Bản, xe điện hiện chỉ chiếm khoảng 2% tổng doanh số bán xe mới. Vì vậy, các khoản trợ cấp từ Chính phủ đóng vai trò quyết định trong việc định hình thói quen mua sắm của người tiêu dùng.
Sự khác biệt về mức hỗ trợ sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến doanh số và thị phần của các hãng xe trong năm 2026. Trong khi nhiều mẫu xe điện mới dự kiến ra mắt năm nay, các nhà sản xuất cho rằng Nhật Bản cần có một khung trợ cấp rõ ràng và nhất quán hơn để thúc đẩy mục tiêu xanh hóa ngành giao thông vận tải.
