Buzz
Làn sóng cạnh tranh mới đang trỗi dậy trên thị trường xe điện Việt Nam, khi các tập đoàn hàng đầu đồng loạt ra mắt và vận hành mạng lưới trạm sạc siêu tốc kết hợp dịch vụ hoán đổi pin, mở ra tiềm năng cách mạng hóa thói quen sử dụng phương tiện của người dân.
Giữ vị trí thị trường xe hai bánh chạy điện lớn thứ hai toàn cầu, chỉ sau Trung Quốc, Việt Nam đang đối mặt với áp lực ngày càng lớn trong việc phát triển hạ tầng năng lượng xanh cho giao thông, đặc biệt trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa và nhu cầu di chuyển không ngừng gia tăng. Cơ sở hạ tầng sạc truyền thống - bao gồm cả tại gia đình - đang bộc lộ nhiều hạn chế, từ tình trạng thiếu trạm sạc tương thích cho đến thời gian chờ nạp điện kéo dài.
Dịch vụ hoán đổi pin nhanh được đánh giá là bước đột phá chiến lược, hướng tới mô hình năng lượng “nhanh như tiếp nhiên liệu” nhưng hoàn toàn thân thiện với môi trường. Hiện nay, ba mô hình nổi bật từ Honda, Selex Motors và VinFast đang triển khai, mỗi giải pháp mang những triết lý tiếp cận khác biệt, nhắm đến các phân khúc người dùng riêng.
Gần đây, Honda Việt Nam đã chính thức giới thiệu dịch vụ hoán đổi pin cho dòng CUV e: thông qua 19 HEAD (đại lý ủy quyền) tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng bắt đầu từ tháng 7/2025. Người thuê xe CUV e: sẽ được hoán đổi pin miễn phí ngay tại điểm thuê. Xe được trang bị hai bình Honda Mobile Power Pack e: có thể tháo rời dễ dàng, lắp đặt dưới yên, cho phép di chuyển khoảng 72 km mỗi lần sạc đầy. Đây là dịch vụ đi kèm trong gói thuê xe trọn gói, bao gồm hỗ trợ cứu hộ 24/7 và bảo hiểm toàn diện. Tuy nhiên, người dùng chỉ có thể đổi pin tại các HEAD, gây bất tiện khi di chuyển xa trạm thuê.
Song song đó, Selex Motors đã phát triển hệ thống trạm hoán đổi pin tự động hoạt động 24/7 tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP. HCM và Đà Nẵng từ năm 2023 - được mệnh danh là “ATM pin”. Tại đây, khách hàng có thể nhận pin mới đã nạp đầy chỉ trong vòng 2 phút, sau khi trả lại pin cũ. Pin Selex tương thích với khoảng 70% dòng xe máy điện phổ biến tại Việt Nam, mang lại sự linh hoạt tối đa. Dịch vụ tích hợp đặt chỗ qua ứng dụng, xem vị trí trạm, dung lượng pin hiện có và lịch sử giao dịch.
Chính sách giá được thiết kế linh hoạt, bám sát nhu cầu sử dụng thực tế, với mức phí thuê bao cố định được cho là tiết kiệm hơn đáng kể so với chi phí nhiên liệu truyền thống. Cụ thể, gói hoán đổi pin theo tháng cho cá nhân dao động từ 890.000 - 2.885.000 đồng tùy quãng đường. Gói thuê pin tự sạc (tại nhà) có giá từ 150.000 - 850.000 đồng/tháng tùy mức độ sử dụng.
TMT – EGREEN, một đơn vị thành viên của TMT Motors thuộc Công ty CP Đầu tư Trạm sạc, thông báo kế hoạch triển khai dự án trạm hoán đổi pin phục vụ ô tô điện và xe máy điện trên quy mô toàn quốc. Hệ thống trạm do TMT – EGREEN đầu tư được thiết kế đa dạng cấu hình từ 4 đến 72 viên pin mỗi trạm, thích ứng với nhiều quy mô địa điểm lắp đặt, đặc biệt là tại các cửa hàng xăng dầu hiện hữu.
VinFast, thương hiệu nội địa, cũng chính thức gia nhập thị trường với kế hoạch xây dựng mạng lưới trạm đổi pin cho xe máy điện lớn nhất Việt Nam, đặt mục tiêu 150.000 trạm trên toàn quốc trong vòng 3 năm tới. Giai đoạn khởi đầu (dự kiến tháng 10/2025) sẽ triển khai 1.000 trạm, hướng tới con số 50.000 trạm vào cuối năm.
VinFast hướng tới việc thiết lập một mạng lưới trạm đổi pin dày đặc, có mật độ tương đương hoặc vượt trội so với hệ thống trạm xăng hiện nay, nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang giao thông xanh toàn diện. Chi tiết về chi phí và cơ chế đặt trước pin hiện chưa được công bố. Hai mẫu xe đầu tiên hỗ trợ dịch vụ này là VinFast Evo Grand (21 triệu đồng) và Evo Grand Lite (18 triệu đồng).
Xu hướng sử dụng pin có thể hoán đổi đang ngày càng phổ biến trên phạm vi toàn cầu. Các hãng xe lớn và những công ty mới thành lập đang hợp tác chặt chẽ để cùng phát triển thị trường pin hoán đổi dành cho dòng xe máy điện.
Xét về triển vọng khu vực, Châu Á - Thái Bình Dương hiện đang dẫn đầu về mức độ ứng dụng và phát triển hạ tầng cho loại hình này. Những quốc gia như Trung Quốc và Ấn Độ, với dân số khổng lồ và tốc độ đô thị hóa nhanh, đang tiên phong trong việc triển khai rộng rãi dịch vụ đổi pin.
Châu Âu và Bắc Mỹ cũng đang ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ, chủ yếu nhờ vào các quy định môi trường ngày càng chặt chẽ và nhận thức ngày càng cao của người tiêu dùng về các phương tiện giao thông bền vững.
Các thị trường mới nổi như Mỹ Latinh, Trung Đông và Châu Phi đang thể hiện tiềm năng tăng trưởng đáng kể, song hành cùng với quá trình mở rộng cơ sở hạ tầng và đô thị hóa đang diễn ra mạnh mẽ.
Ở thị trường Trung Quốc, NIO đã thiết lập hơn 1.300 trạm hoán đổi pin. Tại Đài Loan, mạng lưới của Gogoro đã phủ rộng khắp các đô thị và không ngừng mở rộng phạm vi. Ấn Độ cũng đang lên kế hoạch xây dựng hàng trăm trạm đổi pin phục vụ xe máy điện và xe tay ga.
Thị trường dịch vụ hoán đổi pin tại Việt Nam đang trong giai đoạn hình thành và phát triển mạnh mẽ. Sự tham gia của nhiều doanh nghiệp cùng những giải pháp đổi mới để thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh là một dấu hiệu rất tích cực cho tương lai của thị trường này.
