Buzz
Xe điện được coi là tương lai của ngành ô tô, nhưng thực tế không phải lúc nào cũng như quảng cáo. Khi một hãng xe điện lớn của Trung Quốc tuyên bố phá sản, chủ sở hữu xe đối mặt với hàng loạt vấn đề không lường trước, trong đó chiếc xe – tài sản cá nhân – lại trở thành 'con tin' của hệ thống công nghệ phức tạp.
Xe đột ngột “ngoại tuyến”
Richard Qian, một chủ xe SUV WM Motor EX5, đã phải trải qua tình trạng này khi hãng xe điện nổi tiếng WM Motor của Trung Quốc tuyên bố phá sản vào tháng 10/2023. Khi thử sử dụng ứng dụng điều khiển xe từ xa, anh bất ngờ không thể đăng nhập. Các tính năng như kiểm tra mức pin, điều khiển điều hòa và khóa xe từ xa đều không hoạt động.
Tuy nhiên, Richard Qian không phải là trường hợp duy nhất gặp phải vấn đề này. Nhiều chủ xe khác của thương hiệu WM Motor cũng phàn nàn về tình trạng tương tự. Trên các diễn đàn ô tô như 12365auto, phản hồi tiêu cực tăng vọt. Một số người dùng thậm chí cho rằng hệ thống của xe đã hoàn toàn 'tê liệt'. Dù WM Motor đã xin lỗi và cố gắng sửa chữa tạm thời, nhưng ứng dụng vẫn không ổn định và hệ thống giải trí trong xe không thể sử dụng.
Công nghệ đám mây: Lợi thế hay rủi ro?
Sự cố này đã làm nổi bật mối nguy hiểm khi xe điện ngày càng phụ thuộc vào công nghệ đám mây. Các tính năng như khóa xe, cập nhật phần mềm qua mạng (OTA), và hệ thống giải trí trong xe đều phụ thuộc vào kết nối internet và máy chủ của nhà sản xuất. Khi công ty ngừng hoạt động hoặc phá sản, các dịch vụ này cũng dừng theo, khiến chiếc xe trở nên gần như vô dụng.
Tương tự như vậy, các hãng xe nổi tiếng khác cũng đã gặp phải sự cố tương tự. Vào năm 2021, ứng dụng của Tesla trên điện thoại thông minh đột ngột ngừng hoạt động, khiến nhiều chủ xe không thể mở cửa xe vì không mang theo chìa khóa vật lý. Vào năm 2023, khi hãng xe điện Fisker phá sản, các chủ xe phát hiện không thể sử dụng điều hòa hoặc khóa xe, làm cho xe không thể vận hành trong những ngày hè nóng nực.
Cạnh tranh gay gắt và hậu quả đối với các công ty nhỏ
Thị trường xe điện tại Trung Quốc, với hơn 100 nhà sản xuất, đang phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt. Việc giảm giá liên tục và dần dần loại bỏ trợ cấp từ chính phủ khiến nhiều công ty nhỏ rơi vào tình trạng khó khăn. Từ năm 2020, hơn 20 công ty khởi nghiệp trong ngành xe điện như Singulato và Aiways đã phải rút khỏi thị trường. Mới đây, HiPhi – một hãng xe cao cấp – đã phải ngừng sản xuất vào tháng 2/2024 do gặp khó khăn tài chính.
Với hơn 160.000 chiếc xe của các hãng đã phá sản, người tiêu dùng tại Trung Quốc ngày càng lo ngại về khả năng sửa chữa và bảo trì xe trong tương lai. Mặc dù quy định yêu cầu nhà sản xuất phải cung cấp linh kiện trong 10 năm kể từ khi xe ngừng sản xuất, nhưng quy định này chủ yếu áp dụng cho phần cứng, trong khi phần mềm – yếu tố quyết định tính năng của xe điện – lại không được bảo vệ rõ ràng.
Chủ xe phải tự tìm giải pháp
Một số chủ xe, như Wang – người đã mua HiPhi X nhờ thiết kế ấn tượng – đã chuẩn bị tinh thần tự tìm phụ tùng thay thế từ thị trường đồ cũ. Mặc dù chiếc xe có giá lên đến 570.000 nhân dân tệ (khoảng 97.000 USD), anh vẫn phải chấp nhận rủi ro nếu hãng xe không thể tiếp tục cung cấp dịch vụ kỹ thuật số và hỗ trợ sau bán hàng.
Tuy nhiên, không phải hãng xe nào cũng gặp khó khăn giống nhau. Những công ty khởi nghiệp như WM Motor gặp bất lợi vì hoạt động độc lập, không có đối tác lớn hoặc công ty mẹ sẵn sàng tiếp quản khi gặp khó khăn. Điều này khác biệt với các công ty khởi nghiệp khác, vốn thường liên kết với các hãng ô tô lâu đời hoặc công ty công nghệ lớn.
Tương lai của các công ty xe điện Trung Quốc sẽ ra sao?
Mặc dù chính phủ Trung Quốc đang nỗ lực phát triển ngành xe điện qua các gói trợ cấp, chẳng hạn như hỗ trợ 20.000 nhân dân tệ (khoảng 2.800 USD) để khuyến khích người dân chuyển sang sử dụng xe điện, nhưng nhiều công ty nhỏ vẫn phải đối mặt với nguy cơ bị loại khỏi thị trường.
Chuyên gia Lei Xing cho rằng sự suy tàn của các thương hiệu nhỏ sẽ không xảy ra ngay lập tức mà là một quá trình 'chết dần'. Điều này có nghĩa là các công ty nhỏ sẽ tiếp tục gặp khó khăn trong việc cạnh tranh với những tên tuổi lớn và có tài chính mạnh.
Trong bối cảnh này, người tiêu dùng – những người bị ảnh hưởng trực tiếp – cần phải suy nghĩ kỹ lưỡng trước khi quyết định mua xe từ các hãng xe mới của Trung Quốc, vì nguy cơ công nghệ lạc hậu và thiếu hỗ trợ sau bán hàng có thể khiến chiếc xe đắt đỏ trở thành 'đống sắt vụn' nếu công ty chủ quản ngừng hoạt động.
Có thể nhận thấy rằng sự phụ thuộc vào công nghệ và kết nối internet ngày càng tăng khiến xe điện trở thành một sản phẩm hiện đại nhưng cũng đầy rủi ro. Đối với các hãng xe nhỏ tại Trung Quốc, bài toán sinh tồn không chỉ là cạnh tranh về giá hay công nghệ, mà còn là việc xây dựng niềm tin lâu dài với người tiêu dùng.
