Khi các xe không đạt tiêu chuẩn NCAP: Câu chuyện về sự khác biệt tiêu chuẩn giữa các quốc gia

Một số mẫu xe

Các mẫu xe được bán tại Việt Nam chỉ đạt 0-1 sao NCAP, điều này phản ánh sự chênh lệch lớn về tiêu chuẩn an toàn giữa các thị trường.

Các kết quả đánh giá 0-1 sao NCAP cho một số mẫu xe phổ biến tại Việt Nam như MG 5, Suzuki Fronx và Suzuki Swift thu hút sự chú ý không chỉ vì số sao thấp hiếm thấy, mà còn bởi câu hỏi: Tại sao cùng một mẫu xe lại có mức đánh giá an toàn khác biệt rõ rệt giữa các thị trường?

Trong bối cảnh các hãng xe ngày càng chú trọng an toàn như một yếu tố quan trọng trong việc thu hút khách hàng, các kết quả này cho thấy NCAP không phải là một tiêu chuẩn duy nhất cho tất cả các thị trường. Thực tế, NCAP đại diện cho các chương trình đánh giá an toàn xe độc lập, được xây dựng theo từng khu vực với các tiêu chuẩn và kịch bản thử nghiệm riêng biệt. Những tổ chức nổi tiếng hiện nay bao gồm Euro NCAP (châu Âu), ANCAP (Úc - New Zealand), ASEAN NCAP (Đông Nam Á) và Global NCAP.

Sự khác biệt trong tiêu chuẩn đánh giá chính là nguyên nhân lớn nhất dẫn đến sự chênh lệch kết quả. Tại châu Âu hay Australia, các bài kiểm tra được thiết kế nghiêm ngặt hơn, yêu cầu xe phải có đầy đủ các hệ thống an toàn chủ động và thụ động, bao gồm túi khí trung tâm, bộ căng đai khẩn cấp cho cả hai hàng ghế, và các công nghệ hỗ trợ lái tiên tiến. Trong khi đó, tại Đông Nam Á, các tiêu chuẩn đánh giá vẫn tập trung chủ yếu vào những tình huống tai nạn phổ biến trong khu vực, với yêu cầu thấp hơn.

Suzuki Fronx là một ví dụ tiêu biểu. Trong bài kiểm tra của ANCAP năm 2025, mẫu xe này đã gặp phải những đánh giá không tốt do sự khác biệt trong các tiêu chuẩn thử nghiệm giữa các khu vực.

Mẫu xe cỡ A này chỉ đạt 1 sao an toàn vì gặp sự cố nghiêm trọng trong thử nghiệm va chạm trực diện toàn phần. Cụ thể, hệ thống dây đai an toàn ở hàng ghế sau bị hỏng, làm cho dây đai bị nhả ra ngoài kiểm soát, khiến hình nhân thử nghiệm bị đẩy mạnh về phía trước và va đập vào lưng ghế lái. Sự cố này khiến mức độ bảo vệ hành khách phía sau bị đánh giá rất thấp.

Tuy nhiên, tại Đông Nam Á, Suzuki Fronx lại có kết quả hoàn toàn khác. Theo ASEAN NCAP, phiên bản Fronx 1.5 AT bán tại Malaysia đạt chứng nhận 5 sao với tổng điểm 77,7. Sự khác biệt này cho thấy cùng một mẫu xe nhưng cấu hình, trang bị và tiêu chuẩn đánh giá áp dụng cho từng thị trường có thể tạo ra những kết quả khác nhau.

Suzuki Swift cũng là một ví dụ điển hình. Trong kỳ đánh giá năm 2024, Swift thế hệ mới chỉ đạt 1 sao ANCAP vì thiếu các trang bị tiêu chuẩn tại Australia và New Zealand, như túi khí trung tâm và hệ thống phanh khẩn cấp tự động khi lùi. Mẫu xe thử nghiệm là phiên bản dành riêng cho thị trường này và áp dụng tiêu chuẩn châu Âu. Tuy nhiên, vào năm 2025, sau khi bổ sung thêm các tính năng hỗ trợ an toàn, Swift đã nâng được mức đánh giá lên 3 sao ANCAP. Trong khi đó, tại Đông Nam Á, Swift thế hệ cũ từng đạt 4 sao ASEAN NCAP, còn thế hệ mới hiện vẫn chưa được công bố kết quả.

Một trường hợp gây chú ý nữa là MG 5. Vào năm 2023, mẫu sedan hạng C này đã bị ANCAP đánh giá 0 sao, mức thấp nhất trong hệ thống đánh giá. Báo cáo chỉ ra nhiều thiếu sót quan trọng, đặc biệt là việc

Mẫu xe này không được trang bị bộ căng đai khẩn cấp cho cả hai hàng ghế, một trang bị cơ bản giúp giảm chấn thương khi xảy ra va chạm. Hệ thống nhắc nhở thắt dây an toàn chỉ có ở hàng ghế trước, trong khi hành khách phía sau không được giám sát. Tuy nhiên, sau khi cải tiến trang bị trong thế hệ mới, MG 5 đã đạt 3 sao ANCAP, mặc dù vẫn thiếu túi khí trung tâm.

Nhìn một cách tổng thể, kết quả 0-1 sao NCAP không hoàn toàn phản ánh một mẫu xe ‘kém an toàn’. Thực tế, chúng thể hiện cách các nhà sản xuất điều chỉnh sản phẩm của mình cho phù hợp với từng thị trường, nhằm đảm bảo sự cân đối giữa chi phí, giá bán và các yêu cầu pháp lý. Đặc biệt, đối với những mẫu xe giá rẻ, khi không kịp nâng cấp các trang bị an toàn, rất dễ bị đánh giá thấp tại các thị trường có tiêu chuẩn cao.

Với người tiêu dùng Việt Nam, điều này đòi hỏi phải có cái nhìn tỉnh táo hơn khi đánh giá kết quả NCAP. Trong nhiều năm qua, thông tin ‘đạt 4-5 sao NCAP’ thường được coi là bảo chứng cho sự an toàn khi mua xe, nhưng ít ai chú ý đến việc ngôi sao đó thuộc về tổ chức nào, áp dụng cho phiên bản nào và theo tiêu chuẩn của khu vực nào.

Mặt khác, sự minh bạch của các tổ chức NCAP đang tạo ra áp lực tích cực đối với thị trường. Khi thông tin về mức độ an toàn được công khai rộng rãi, người tiêu dùng càng quan tâm hơn đến số lượng túi khí, hệ thống phanh tự động hay các công nghệ hỗ trợ lái, thay vì chỉ chú trọng đến giá bán hay thiết kế. Điều này đã buộc các hãng xe, đặc biệt là trong phân khúc phổ thông, phải cân nhắc lại chiến lược cắt giảm trang bị để tối ưu hóa chi phí.

Trong bối cảnh thị trường ô tô ngày càng phát triển, sự cạnh tranh giữa các thương hiệu trở nên gay gắt hơn bao giờ hết.

Với những con số 0-1 sao NCAP, không phải lúc nào chúng cũng phản ánh việc một chiếc xe có độ an toàn thấp một cách tuyệt đối. Thực tế, chúng chỉ ra rằng các nhà sản xuất đang điều chỉnh sản phẩm của mình để phù hợp với từng thị trường, với sự cân đối giữa giá thành, trang bị và yêu cầu pháp lý. Những mẫu xe giá rẻ, với cấu hình tối giản, nếu không kịp thời nâng cấp trang bị an toàn, sẽ dễ dàng nhận được những đánh giá thấp tại các thị trường có tiêu chuẩn khắt khe.

Khi xe “rớt sao” NCAP: Câu chuyện tiêu chuẩn giữa các thị trường