Một số gia đình tại Việt Nam hiện đang lựa chọn xe máy và ô tô điện thay thế phương tiện chạy xăng. Đây là một giải pháp thực tế hay chỉ là một xu hướng nhất thời?

Nhiều người tiêu dùng Việt Nam chia sẻ rằng họ chuyển sang sử dụng ô tô và xe máy điện không chỉ vì lợi ích bảo vệ môi trường mà còn vì sự tiện lợi và chi phí bảo dưỡng hợp lý của những phương tiện này.

Chuyển đổi phương tiện toàn cầu đang diễn ra mạnh mẽ

Chuyển đổi sang phương tiện không phát thải là một mục tiêu chiến lược của nhiều quốc gia để giảm lượng khí thải nhà kính và hướng đến mục tiêu trung hòa carbon. Đến giữa năm 2025, hơn 20 quốc gia đã công bố kế hoạch hạn chế hoặc ngừng bán xe động cơ đốt trong mới từ năm 2030 đến 2040. Liên minh châu Âu đặt mục tiêu ngừng bán xe xăng và diesel mới hoàn toàn từ năm 2035, và các quốc gia như Anh và bang California (Mỹ) cũng đã điều chỉnh mốc thời gian này. Nhật Bản chưa có lệnh cấm chính thức nhưng sẽ đẩy mạnh tỷ lệ xe điện và hybrid trong tương lai.

Dựa trên báo cáo từ BloombergNEF, vào năm 2024, xe điện chiếm khoảng 18% tổng số xe du lịch mới bán ra trên toàn cầu, tương đương 13,6 triệu chiếc. Dự báo đến cuối năm 2025, con số này sẽ đạt trên 17 triệu chiếc, chiếm khoảng 25% thị trường. Đặc biệt, tại Trung Quốc, xe điện đã chiếm hơn 50% tổng số xe bán ra, trong khi ở Ấn Độ, con số này đạt gần 40%. Các quốc gia Đông Nam Á như Thái Lan, Indonesia và Singapore cũng đang triển khai các chính sách ưu đãi, phát triển cơ sở hạ tầng sạc và hỗ trợ sản xuất xe điện trong nước.

Tại Việt Nam, mặc dù thị trường xe điện vẫn đang phát triển nhưng đã có sự tăng trưởng mạnh mẽ trong những năm gần đây. Theo các báo cáo từ các hãng sản xuất và truyền thông trong nước, doanh số ô tô điện đã vượt qua mốc 30.000 xe trong năm 2024, chủ yếu đến từ các thương hiệu trong nước. Cũng trong lĩnh vực xe máy điện, nhiều doanh nghiệp như VinFast, Yadea, Dat Bike, Selex Motor đã ghi nhận mức tăng trưởng hai con số mỗi năm. Mạng lưới trạm sạc cũng đang được mở rộng tại các thành phố lớn.

Chuyển đổi từ sớm, người dùng chia sẻ những trải nghiệm sau vài năm sử dụng

Một số người tiêu dùng ở Việt Nam đã chủ động lựa chọn xe điện từ khi xu hướng này chưa phổ biến rộng rãi. Chị Bích Phương, làm việc tại một công ty truyền thông ở Hà Nội, chia sẻ gia đình chị đã bắt đầu sử dụng ô tô và xe máy điện từ vài năm trước.

“Lúc đầu chỉ vì xe điện dần phổ biến và mẫu mã tại Việt Nam khá đẹp, nên vợ chồng tôi muốn thử. Ai ngờ sau một thời gian sử dụng, chúng tôi thấy rất phù hợp với nhu cầu đi lại hàng ngày” - chị Phương cho biết.

Chị Phương cho biết một trong những lý do khiến gia đình chị không quay lại sử dụng xe xăng là sự tiện lợi và chi phí bảo dưỡng thấp. Xe điện không cần thay dầu định kỳ và ít hỏng hóc nhờ ít bộ phận cơ khí chuyển động. Chi phí bảo trì hàng năm, theo chị, là “rất nhẹ”, chỉ bao gồm vệ sinh hệ thống phanh và kiểm tra pin định kỳ.

Về hệ thống sạc, chị chia sẻ khu nhà chị đang sống có trụ sạc chung, vì vậy việc nạp điện không gặp khó khăn. Khi cần vào khu trung tâm, nơi khó tìm chỗ sạc cho ô tô, vợ chồng chị có thể chuyển sang dùng xe máy điện. Việc thay đổi phương tiện giúp giải quyết vấn đề đỗ xe và tiết kiệm thời gian di chuyển, rất hợp lý với tình trạng giao thông tại Hà Nội.

“Thực tế, không phải lúc nào cũng cần phải dùng ô tô. Với những quãng đường ngắn hoặc khi di chuyển gần nhà hay vào phố nhỏ, xe máy điện lại là lựa chọn tối ưu hơn. Nó dễ di chuyển, không tốn xăng và không cần lo lắng về việc tìm chỗ đỗ xe” - chị Phương chia sẻ thêm.

Từ trải nghiệm cá nhân đến sự chuyển biến trong cộng đồng

Mặc dù số lượng người sử dụng như chị Phương chưa chiếm tỉ lệ lớn, nhưng những câu chuyện thực tế cho thấy quá trình chuyển đổi sang phương tiện điện có thể diễn ra một cách tự nhiên, bắt đầu từ nhu cầu sử dụng hàng ngày chứ không phải chỉ vì hiệu ứng nhất thời.

Về hạ tầng, các nhà sản xuất xe điện và các đơn vị vận hành trạm sạc tại Việt Nam đã triển khai một lượng lớn trụ sạc trên toàn quốc, chủ yếu tập trung tại Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng và Đà Nẵng. Một số trung tâm thương mại, văn phòng và khu dân cư mới cũng đã tích hợp sẵn trạm sạc ngay từ khi thiết kế ban đầu.

Chính phủ hiện đang xây dựng chiến lược phát triển phương tiện giao thông điện hóa đến năm 2040, với các mục tiêu như hỗ trợ sản xuất trong nước, mở rộng mạng lưới trạm sạc công cộng, và chuyển đổi đội xe công vụ, xe taxi và xe vận tải sang sử dụng điện.

Việc chuyển sang xe điện không chỉ đến từ nhận thức bảo vệ môi trường hay xu hướng toàn cầu, mà ngày càng trở thành một sự lựa chọn hợp lý cho người tiêu dùng tại Việt Nam. Câu chuyện từ những người sử dụng thực tế như chị Phương cho thấy xe điện có thể đáp ứng tốt nhu cầu di chuyển trong thành phố, đồng thời giảm chi phí bảo dưỡng và vận hành.

Mặc dù việc chuyển đổi ở quy mô lớn sẽ cần thêm thời gian, nhưng những thay đổi nhỏ này đang cho thấy phương tiện xanh hoàn toàn có thể chiếm lĩnh cuộc sống hàng ngày, và có thể sẽ trở thành xu hướng chủ đạo trong tương lai gần.