Buzz
Trước báo cáo của VAMA về nguy cơ ngừng bán đến 96% dòng xe chạy xăng và dầu diesel vào năm 2030 vì không đạt ngưỡng tiêu chuẩn tiêu thụ nhiên liệu trung bình (CAFC) 4,83 lít/100km, người dùng hiện tại có thể thở phào nhẹ nhõm. Các quy định dự kiến này, một khi được ban hành chính thức, sẽ chỉ có hiệu lực với các phương tiện mới được sản xuất, lắp ráp hoặc nhập khẩu kể từ thời điểm năm 2030, và hoàn toàn không áp dụng ngược lại cho những xe đã và đang lưu thông.
Dựa trên nguyên lý pháp lý nền tảng, mọi tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan đến mức tiêu hao nhiên liệu chỉ được thi hành đối với các phương tiện được sản xuất sau thời điểm luật có hiệu lực. Dự thảo CAFC nhắm đến mục tiêu vào năm 2030, mọi mẫu xe mới được sản xuất, lắp ráp trong nước hoặc nhập khẩu đều phải đảm bảo mức tiêu thụ nhiên liệu trung bình tối đa là 4,83 lít cho mỗi 100 km di chuyển.
Điều này đồng nghĩa với việc các mẫu xe như Toyota Vios (tiêu thụ từ 5,08 đến 7,62 lít/100km), Honda City, hay Hyundai Accent hiện đang được sử dụng rộng rãi vẫn tiếp tục hoạt động hợp pháp mà không vướng phải trở ngại nào. Những người sở hữu các dòng xe này không phải bận tâm về chuyện bắt buộc đổi xe hay đối mặt với bất kỳ giới hạn sử dụng nào từ quy định sắp tới.
Xuyên suốt quá trình thực thi các quy chuẩn kỹ thuật tại thị trường Việt Nam, các nhà quản lý luôn có sự phân định rõ rệt giữa tiêu chuẩn dành cho xe mới và quy định áp dụng cho phương tiện đang lưu hành. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đã nhiều lần lên tiếng giải thích, làm rõ cho cộng đồng rằng luật không cấm xe dựa trên năm sản xuất, mà là yêu cầu về tiêu chuẩn khí thải phù hợp với từng loại xe (được xác định theo năm sản xuất).
Cụ thể, xét theo tiêu chuẩn khí thải đang áp dụng, những xe được sản xuất hoặc nhập khẩu từ năm 2017 trở đi phải đáp ứng mức 4 (tương đương chuẩn Euro 4), và từ năm 2022 là mức 5. Đối với các phương tiện được sản xuất hoặc nhập khẩu trước năm 2017, mức khí thải có thể ở chuẩn mức 2 hoặc mức 3. Nguyên tắc phân loại theo thời điểm sản xuất này dự kiến sẽ được áp dụng một cách tương tự cho tiêu chuẩn CAFC sắp tới.
Quy định CAFC 2030: Chỉ siết chặt xe mới bán ra, người dùng ô tô cũ an tâm sử dụng. Ảnh: VOV
Quy chuẩn CAFC 4,83 lít/100km dự kiến áp dụng từ năm 2030 sẽ thiết lập một đường ranh giới phân định rất rõ rệt trên thị trường ô tô. Tất cả các phương tiện được sản xuất trước thời điểm năm 2030, kể cả những xe được mua bán trong năm 2029, sẽ không phải chịu bất kỳ tác động nào từ tiêu chuẩn khắt khe mới này.
Tình huống này dự báo sẽ tạo nên một hiện tượng đáng chú ý trong ngành công nghiệp xe hơi. Các dòng xe sử dụng động cơ đốt trong cổ điển có khả năng trở nên khan hiếm về nguồn cung mới, tuy nhiên, chúng vẫn được phép lưu thông tự do và được mua bán sôi động trên thị trường xe đã qua sử dụng mà không gặp phải rào cản pháp lý nào.
Bài học từ việc triển khai các tiêu chuẩn khí thải Euro tại thị trường Việt Nam đã chứng minh tính khả thi của cách làm này. Khi nước ta nâng cấp từ chuẩn Euro 2 lên Euro 4 vào năm 2017, hàng loạt xe đời cũ vẫn tiếp tục hoạt động một cách bình thường. Điều khác biệt duy nhất là các nhà sản xuất buộc phải cải tiến công nghệ để cho ra đời những mẫu xe mới đáp ứng các quy định nghiêm ngặt hơn.
Một cách tương tự, với quy định CAFC 2030, thị trường dự kiến sẽ có sự phân chia thành hai phân khúc riêng biệt. Các hãng xe sẽ cần dồn lực phát triển những công nghệ xe lai hybrid, plug-in hybrid hoặc điện thuần túy để đáp ứng yêu cầu. Trong khi đó, người dùng hiện tại có thể hoàn toàn an tâm về giá trị và khả năng vận hành lâu dài của chiếc xe họ đang sở hữu.
Một hệ quả tích cực không lường trước được của quy định này là nó có thể làm gia tăng giá trị trên thị trường thứ cấp đối với những mẫu xe động cơ đốt trong được sản xuất trước năm 2030, đặc biệt là những phiên bản cao cấp, bền bỉ và có độ tin cậy cao. Khi nguồn cung xe mới sử dụng động cơ truyền thống bị thu hẹp, những chiếc xe cũ còn trong tình trạng tốt có thể trở thành lựa chọn cực kỳ hấp dẫn đối với nhóm người dùng trung thành với công nghệ động cơ đốt trong.
Theo nhận định từ các chuyên gia, mục đích cốt lõi của quy chuẩn CAFC là định hướng tới một tương lai phát triển bền vững cho toàn ngành công nghiệp, chứ không nhằm gây ra trở ngại cho những người đang sở hữu xe. Việc chỉ áp dụng tiêu chuẩn khắt khe này đối với các phương tiện sản xuất từ năm 2030 trở về sau tạo điều kiện cho cả nhà sản xuất lẫn người dùng có một khoảng thời gian đủ dài để chuẩn bị và dần thích nghi.
Điểm mấu chốt mà người mua xe cần nắm rõ là bất kỳ chiếc xe nào họ mua ngay hôm nay, ngay cả khi mức tiêu thụ nhiên liệu vượt quá 4,83 lít/100km, vẫn hoàn toàn hợp pháp và có thể được vận hành trong nhiều năm sắp tới mà không vướng phải vấn đề pháp lý nào.
Như vậy, quy định CAFC 2030 không hề là một 'bản án' dành cho các dòng xe xăng và dầu hiện hữu, mà đúng hơn là một lộ trình chiến lược nhằm thúc đẩy ngành công nghiệp ô tô Việt Nam phát triển theo hướng xanh và bền vững hơn, trong khi vẫn bảo vệ toàn vẹn quyền lợi của người tiêu dùng hiện tại.
Xem thêm: Toyota Vios chính thức có bản Hybrid, giá quy đổi khoảng 582 triệu đồng
