Buzz
Xe điện không còn duy trì được sức hút như trước đây.
Theo các chuyên gia, năm 2026 sẽ là thời điểm quyết định đối với ngành xe điện (EV) Trung Quốc, khi nhu cầu tiêu thụ trong nước suy yếu có thể khiến nhiều doanh nghiệp lỗ kéo dài phải rời bỏ thị trường ô tô lớn nhất thế giới.
Có khoảng 50 nhà sản xuất xe điện tại Trung Quốc đại lục đang chịu thua lỗ và phải đối mặt với áp lực thu hẹp quy mô hoặc ngừng hoạt động. Nguyên nhân đến từ dự báo doanh số ngành xe điện sẽ giảm trong năm tới — lần giảm đầu tiên từ năm 2020 — khi tình trạng dư thừa công suất kéo dài và các khoản trợ cấp từ chính phủ dần bị cắt giảm.
Ông Qian Kang, chủ một nhà máy sản xuất mạch in ô tô tại tỉnh Chiết Giang, cho rằng: “Thời gian đang dần qua đi với những thương hiệu không thể tạo ra sản phẩm đủ hấp dẫn đối với khách hàng trẻ. Hiệu quả hoạt động năm tới sẽ là yếu tố quyết định đối với hầu hết các nhà sản xuất xe điện đang gặp khó khăn.”
Triển vọng thị trường xe điện càng trở nên ảm đạm khi các chương trình trợ cấp tiền mặt và ưu đãi thuế sắp hết hiệu lực. Dự báo chung của các nhà phân tích cho thấy doanh số ô tô trong nước có thể giảm mạnh vào năm tới, dù các nhà sản xuất vẫn tiếp tục giảm giá để kích cầu.
Bắc Kinh dự kiến sẽ công bố vào tháng Giêng tới về việc gia hạn hay không chương trình trợ cấp đổi xe cũ trị giá 20.000 nhân dân tệ (khoảng 2.852 USD). Hiện tại, người mua xe điện được miễn thuế 10%, nhưng từ tháng 1, mức thuế này sẽ áp dụng lại ở mức 5% trước khi tăng lên 10% vào năm 2028.
Theo dự báo từ Deutsche Bank, lượng xe giao cho người tiêu dùng trong nước có thể giảm 5% vào năm 2026. Trước đó, vào tháng 10, JPMorgan cũng dự đoán tổng doanh số ô tô tại Trung Quốc — bao gồm cả xe chạy xăng và xe điện — có thể giảm từ 3% đến 5% trong năm tới.
Những dự báo này chỉ ra hậu quả từ tình trạng dư thừa năng lực sản xuất, đã gây ra nhiều cuộc chiến giá cả khốc liệt suốt ba năm qua, làm tổn hại lợi nhuận của các hãng xe nội địa. Đồng thời, các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc đã đổ hàng tỷ USD vào nghiên cứu và phát triển để giành ưu thế công nghệ, nhưng chi phí khổng lồ này vẫn tiếp tục gây áp lực lên khả năng sinh lời.
Tính đến nay, chỉ một số ít doanh nghiệp đạt được lợi nhuận ổn định, trong đó có BYD — nhà sản xuất xe điện lớn nhất thế giới — và liên minh giữa Huawei và Seres.
Yin Ran, nhà đầu tư thiên thần làm việc tại Thượng Hải và có trụ sở tại Anh, cho biết: “Cơn sốt huy động vốn quanh các hãng xe điện và các nhà cung cấp linh kiện chủ chốt của Trung Quốc giờ đã qua. Ngành này đang bước vào cuộc chiến sinh tồn, nơi các doanh nghiệp có lợi nhuận sẽ tiếp tục tồn tại, còn những doanh nghiệp thua lỗ sẽ nhanh chóng đối mặt với nguy cơ cạn vốn.”
Để cải thiện biên lợi nhuận, nhiều nhà sản xuất xe điện Trung Quốc được dự báo sẽ đẩy mạnh việc mở rộng ra thị trường quốc tế, bao gồm phát triển các mẫu xe riêng biệt cho các thị trường lớn ngoài Trung Quốc.
Theo ông Nick Lai, Giám đốc nghiên cứu ngành ô tô khu vực châu Á – Thái Bình Dương của JPMorgan, tổng sản lượng xe của Trung Quốc — bao gồm ô tô, xe buýt, xe tải và xe khách — có thể đạt 33 triệu chiếc vào năm 2025, trong khi công suất thiết kế dự kiến lên tới 50 triệu chiếc.
Ông Lai cho biết thêm, lợi nhuận ròng trung bình trên mỗi chiếc xe của các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc hiện nay là khoảng 5.000 nhân dân tệ, tính theo chênh lệch giữa giá bán và các chi phí như nguyên vật liệu, nhân công và logistics. Tuy nhiên, con số này có thể tăng gấp bốn lần, lên khoảng 20.000 nhân dân tệ, nếu các hãng xe đẩy mạnh xuất khẩu sang các thị trường nước ngoài — nơi xe Trung Quốc có thể được bán với giá cao hơn.
Ông Stephen Dyer, đồng lãnh đạo khu vực Đại Trung Hoa và Trưởng bộ phận ô tô châu Á của AlixPartners, đã cho biết vào tháng 7 rằng chỉ khoảng 15 thương hiệu xe điện Trung Quốc — tương đương 10% tổng số trên toàn thị trường — có khả năng đạt được lợi nhuận trong vòng 5 năm tới. Theo ông, cạnh tranh giá khốc liệt sẽ tiếp tục làm suy giảm biên lợi nhuận, khiến phần lớn doanh nghiệp khó có thể trụ vững.
Ông Dyer cũng nhận định rằng cuộc chiến tranh giá hiện nay có thể đẩy nhanh quá trình hợp nhất trong ngành xe điện Trung Quốc. Các nhà sản xuất có doanh số dưới 1.000 xe mỗi tháng nhiều khả năng sẽ bị đào thải sớm, do không đủ quy mô để bù đắp chi phí vận hành và đầu tư dài hạn.
Nhận định này được củng cố bởi một báo cáo công bố hồi đầu tháng từ China EV100 — một tổ chức phi chính phủ quy tụ nhiều lãnh đạo cấp cao trong ngành xe điện Trung Quốc. Báo cáo chỉ ra rằng 5-6 nhà sản xuất ô tô liên doanh Trung – nước ngoài, với sản lượng hàng năm dưới 100.000 xe, sẽ đối mặt với nguy cơ thanh lý trong vài năm tới nếu tình hình thị trường không được cải thiện.
Theo dữ liệu từ đăng ký bảo hiểm xe chính thức, một số thương hiệu quốc tế như Ford Motor, Mazda Motor và Lincoln, cùng với nhiều startup xe điện có trụ sở tại Trung Quốc, hiện đều ghi nhận doanh số giao xe hàng năm dưới mức 100.000 chiếc — một mức được cho là khó đảm bảo hiệu quả kinh tế trong bối cảnh cạnh tranh hiện nay.
Trong khi thị trường nội địa gặp nhiều khó khăn, xuất khẩu được kỳ vọng sẽ trở thành động lực tăng trưởng quan trọng. Theo báo cáo từ Deutsche Bank, doanh số xuất khẩu xe du lịch của Trung Quốc dự kiến sẽ tiếp tục tăng trưởng hai chữ số vào năm 2026, với mức tăng khoảng 13% so với năm trước. Xu hướng này có thể giúp thêm khoảng 750.000 xe bán buôn, nhờ vào việc mở rộng sản xuất trong nước, đa dạng hóa sản phẩm và thâm nhập sâu vào các thị trường mới.
Theo SCMP, WSJ
