Buzz
Trong điều kiện mưa bão và lũ lụt như hiện nay, chỉ những chiếc xe gầm cao mới có thể phát huy tối đa hiệu quả.
Trong vài năm gần đây, thị trường ô tô Việt Nam đã chứng kiến một sự chuyển biến mạnh mẽ khi doanh số xe sedan (xe 4-5 chỗ, gầm thấp) liên tục giảm mạnh, nhường chỗ cho các dòng xe gầm cao như SUV và crossover.
Từ một nhóm xe dẫn đầu doanh số, xe sedan nay chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ trong tổng số xe du lịch tiêu thụ trên thị trường.
Lặng lẽ rời cuộc chơi
Trái ngược với thời kỳ đỉnh cao, nhiều mẫu sedan hạng B từng dẫn đầu thị trường như Toyota Vios (doanh số khoảng 25.000 xe mỗi năm), Hyundai Accent (khoảng 22.000 xe), hay Honda City (gần 15.000 xe), hiện nay đều giảm sâu. Đây từng là những mẫu xe 'đinh', đóng góp đến 30% tổng doanh số của các hãng, nhưng giờ đây không còn giữ được vị thế như xưa.
Mẫu xe sedan cỡ D Mazda 6 đã bị các đại lý ngừng bán từ nhiều tháng trước.
Theo số liệu từ Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), thị trường sedan đã chứng kiến sự giảm sút nghiêm trọng: năm 2022, tổng lượng tiêu thụ đạt 90.900 chiếc, nhưng đến năm 2023 giảm còn 52.000 chiếc, năm 2024 chỉ còn 47.000 chiếc và 10 tháng đầu năm 2025 mới đạt 30.446 chiếc. Dự báo cả năm 2025 sẽ chỉ tiêu thụ khoảng 38.000 xe, giảm hơn 9.000 chiếc so với năm trước.
Trong phân khúc sedan hạng B, Mitsubishi Attrage chỉ tiêu thụ được 1.456 chiếc, Toyota Vios 9.898 chiếc, Mazda 2 đạt 4.152 chiếc, Honda City 7.664 chiếc, và Kia Soluto chỉ bán được 237 chiếc. Mức độ tiêu thụ trong phân khúc sedan hạng C còn tồi tệ hơn, với Kia K3 chỉ bán được 96 chiếc, Mazda 3 2.221 chiếc, và Honda Civic 388 chiếc.
Các dòng sedan hạng D cũng không có sự cải thiện nào, khi giá bán đều trên 1 tỉ đồng. Chẳng hạn, Toyota Camry chỉ bán được 710 chiếc trong 10 tháng, Kia K5 tiêu thụ 199 chiếc, và Honda Accord chỉ có 32 chiếc được bán ra.
Sự yếu kém của thị trường khiến nhiều mẫu sedan lặng lẽ rút khỏi cuộc chơi. Chẳng hạn, Suzuki Ciaz đã rời bỏ thị trường mà không thông báo trước. Toyota ngừng bán Altis vì doanh số quá thấp, mặc dù đã thay thế bằng mẫu Corolla nhưng tình hình không khá hơn, khi 10 tháng chỉ tiêu thụ được 208 chiếc. Ford trước đó cũng đã 'khai tử' 2 mẫu Fiesta và Focus. Trong khi đó, Mazda 6, với giá bán gần 1 tỉ đồng, cũng đã biến mất khỏi các đại lý từ tháng 9 sau khi chỉ bán được 56 chiếc trong 8 tháng đầu năm.
Ông Trần Việt Nam, chủ garage ô tô tại phường An Khánh (TP HCM), cho rằng nguyên nhân chính khiến dòng sedan giảm sút là sự lên ngôi của SUV và crossover. "Xe gầm cao phù hợp hơn nhiều với điều kiện đường sá Việt Nam, đặc biệt trong mùa mưa bão hay ngập nước. Tầm nhìn thoáng, khả năng vận hành linh hoạt và không gian rộng rãi khiến dòng xe này trở thành lựa chọn ưu tiên của nhiều gia đình" - ông Nam phân tích.
Ngoài khả năng vận hành vượt trội, SUV còn sở hữu cốp rộng, nhiều tiện nghi và thích hợp cho các chuyến du lịch, khiến sedan dần mất đi tính thực dụng, thứ từng giúp dòng xe này giữ vững vị thế trên thị trường.
Ưu tiên sự tiện dụng
Theo bà Nguyễn Thị Hiền, chủ hệ thống Ô tô Hiền (TP HCM), lý do chính khiến xe gầm thấp mất dần sự hấp dẫn là khoảng sáng gầm quá thấp. Điều này trở thành một nhược điểm lớn trong điều kiện giao thông tại Việt Nam. "Chỉ cần mưa lớn hay triều cường là xe sedan sẽ dễ bị ngập, rất khó di chuyển. Ngay cả việc xuống tầng hầm chung cư, trung tâm thương mại cũng gặp khó khăn hơn so với xe gầm cao" - bà Hiền cho biết.
Theo các chuyên gia trong ngành, người tiêu dùng hiện nay ưu tiên những yếu tố tiện ích cho gia đình như: không gian nội thất rộng rãi, cốp xe lớn, tầm nhìn thoáng và khả năng di chuyển linh hoạt trên nhiều địa hình. Những yếu tố này đều nghiêng về các dòng SUV và crossover.
Sự chênh lệch giá giữa sedan và SUV cùng phân khúc ngày càng nhỏ, điều này khiến khách hàng dễ dàng chuyển sang xe gầm cao. Nhiều mẫu sedan tầm trung hiện nay có giá gần bằng hoặc chỉ thấp hơn không nhiều so với các mẫu SUV phổ thông.
Bà Hiền cho biết trước đại dịch COVID-19, sedan chiếm khoảng 50%-60% doanh số các dòng xe phổ thông. Nhiều người chọn sedan cho các dịch vụ vận chuyển.
Tuy nhiên, sau dịch, phân khúc sedan đã giảm mạnh, chỉ còn chiếm hơn 30% và hiện nay đã tụt xuống dưới 10%. "Nếu xu hướng này tiếp tục, sang năm sedan có thể chỉ chiếm khoảng 5% thị trường" - bà Hiền dự đoán.
Với các dòng sedan hạng C và hạng D, nguyên nhân rõ ràng hơn, đó là giá bán đã vượt quá ngưỡng 900 triệu đồng, thậm chí trên 1 tỉ đồng. Với số tiền này, người mua có thể chọn SUV với thiết kế chắc chắn, gầm cao và không gian nội thất rộng rãi hơn nhiều.
Bà Lê Thanh Hải, Tổng Giám đốc Subaru Việt Nam, thừa nhận: "Xe tiền tỉ hiện nay rất khó bán. Ngược lại, những mẫu xe có mức giá từ 700 đến 800 triệu đồng trở xuống lại tiêu thụ tốt hơn".
Theo ông Đào Minh Cường, người phụ trách kinh doanh tại một showroom ô tô ở phường An Đông (TP HCM), sự phát triển mạnh mẽ của các dòng xe điện giá rẻ cũng là một yếu tố khiến khách hàng quay lưng với sedan chạy xăng.
"Rất nhiều người từng mua sedan để chạy dịch vụ giờ phải bán gấp vì không thể cạnh tranh với xe điện giá rẻ. Những người dự định mua sedan để chạy công nghệ cũng nhanh chóng thay đổi lựa chọn" - ông Cường giải thích.
Xe điện lấn át
Trong thời gian gần đây, thị trường ô tô chứng kiến sự bùng nổ của các dòng xe hybrid và xe điện với mức giá hợp lý, trở thành lựa chọn thay thế hấp dẫn hơn so với sedan truyền thống. Các hãng xe không còn đầu tư mạnh vào sedan mà chỉ duy trì để đa dạng danh mục sản phẩm, trong khi toàn bộ nguồn lực tập trung vào SUV, dòng xe có doanh số cao hơn rất nhiều.
Xu hướng điện hóa càng khiến sedan gặp khó khăn. Các mẫu SUV điện và crossover điện liên tục ra mắt và nhận được sự chú ý lớn từ người tiêu dùng. Do cấu trúc pin được đặt dưới sàn, xe gầm cao được xem là an toàn hơn khi di chuyển trên địa hình phức tạp. Ngược lại, sedan điện với gầm thấp gây lo ngại khi phải leo lề, đi qua đường ngập hay gặp phải các vật cản như đá, 'ổ gà' vì khả năng ảnh hưởng đến bộ pin.
