[Trên Ghế 54] Việc thiếu nhà máy sản xuất, trạm sạc và thương hiệu yếu khiến các hãng xe Trung Quốc gặp khó khăn trong việc thành công tại Việt Nam.

Mặc dù dòng xe Trung Quốc đang tràn vào Việt Nam, nhưng theo ông Vũ Tấn Công, cựu Tổng thư ký VAMA, nhiều hãng sẽ không thể thành công do thiếu các nhà máy sản xuất, hệ thống trạm sạc chưa phát triển và thương hiệu chưa đủ mạnh.

Dưới đây là phần trò chuyện giữa host Đăng Việt và ông Vũ Tấn Công, cựu Tổng thư ký VAMA, về vấn đề: Liệu các hãng xe Trung Quốc không có nhà máy có thể thành công tại Việt Nam?

Ông có đánh giá như thế nào về sự bùng nổ của các hãng xe Trung Quốc tại Việt Nam trong thời gian gần đây?

Trong khoảng một năm trở lại đây, rất nhiều thương hiệu ô tô Trung Quốc đã gia nhập thị trường Việt Nam, như Aion của GAC, BYD, Haval, Lynk & Co... Theo ông, lý do cho sự tăng trưởng này là gì? 

Thị trường xe hơi, đặc biệt là xe điện, tại Trung Quốc đã gần như bão hòa. Hơn nữa, với việc Tổng thống đắc cử Donald Trump tuyên bố áp thuế 100% lên ô tô nhập khẩu từ Trung Quốc, nhiều hãng xe Trung Quốc bắt đầu lo ngại. Việc tìm kiếm thị trường mới là một bước đi cần thiết và phù hợp với chiến lược của các công ty sản xuất ô tô này. 

Vậy tại sao họ lại chọn Việt Nam? Có ba lý do chính mà tôi có thể chỉ ra:

Thứ nhất, dù thị trường ô tô Việt Nam còn nhỏ, nhưng rất tiềm năng. Theo thống kê, hiện nay Việt Nam có khoảng 53,8 ô tô trên 1.000 dân, con số này thấp hơn nhiều so với các quốc gia lân cận ở châu Á. 

Thứ hai, Việt Nam có khoảng 100 triệu dân và thu nhập bình quân đầu người đạt trên 4.600 USD, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của ngành ô tô. 

Thứ ba, Việt Nam đã tham gia vào các hiệp định thương mại tự do như ATIGA, RCEP và CPTPP. Điều này giúp các sản phẩm ô tô Trung Quốc có cơ hội xuất khẩu sang các quốc gia thành viên với ưu đãi thuế khi đặt nhà máy tại đây.

Mặc dù nhiều thương hiệu xe Trung Quốc đã vào Việt Nam, nhưng họ không đầu tư nhiều, không xây dựng nhà máy hay trạm sạc, và gần như để các đại lý tự lo liệu. Ông có nghĩ đây là cách để họ dễ dàng rút lui nếu kết quả kinh doanh không như mong đợi?

Đúng vậy, cách làm này cho phép họ dễ dàng thoái lui khi cần thiết. 

Hiện có một số thương hiệu như Omoda & Jaecoo hợp tác với Geleximco để xây dựng nhà máy ở Thái Bình, và Lynk & Co cũng hợp tác với Tasco Auto để làm nhà máy tại đây. Tuy nhiên, đa số các thương hiệu xe khác không có kế hoạch xây dựng nhà máy và các hãng xe điện cũng không có ý định phát triển trạm sạc tại Việt Nam. 

Theo tôi, các hãng xe Trung Quốc chưa thực sự tin tưởng vào khả năng thành công tại Việt Nam, vì vậy họ không đầu tư mạnh. Họ không xây dựng nhà máy hay hệ thống trạm sạc, thậm chí cũng không phát triển đại lý mà chỉ chọn đại lý phân phối. Các đại lý này phải tự lo liệu mọi thứ. Ví dụ, Aion chỉ định Harmony, một công ty chuyên về ô tô năng lượng mới, và Harmony phải tự đầu tư.

Các thương hiệu xe Trung Quốc nhận thức rõ rằng thương hiệu của họ tại Việt Nam còn yếu, vì vậy khả năng thành công sẽ thấp. Với cách làm này, nếu thất bại, họ cũng dễ dàng rút lui hơn.

Nếu kịch bản này xảy ra, thiệt hại cho người tiêu dùng sẽ ra sao, thưa ông?

Theo tôi, thiệt hại sẽ rất lớn. 

Đầu tiên, khi các hãng xe Trung Quốc rút lui, người tiêu dùng sẽ không còn cơ hội để bảo dưỡng, sửa chữa hay nhận bảo hành chính thức từ nhà sản xuất.

Thứ hai, nếu khách hàng muốn sửa xe tại các gara bên ngoài, họ cũng không có nơi để mua phụ tùng chính hãng, gây khó khăn trong việc duy trì xe lâu dài.

Thứ ba, khi mua ô tô, người dùng sẽ không giữ mãi chiếc xe đó. Nếu muốn bán lại, khi các hãng xe Trung Quốc đã rút lui khỏi thị trường, việc bán xe đã qua sử dụng sẽ trở nên rất khó khăn, thậm chí việc bán với giá thấp cũng chưa chắc tìm được người mua. Đây là một thiệt hại tài chính rõ rệt.

Bên cạnh những thiệt hại tài chính, người tiêu dùng còn phải đối mặt với những rủi ro gì khác, thưa ông?

Theo tôi, những thiệt hại trên đã phản ánh được tình hình tổng thể. Tuy nhiên, tôi khuyên người tiêu dùng nên chọn những thương hiệu ô tô đã có uy tín và được khẳng định trên thị trường Việt Nam thay vì mua xe của các thương hiệu mới hoặc chưa rõ ràng.

Vậy, ông có lời khuyên gì cho người tiêu dùng trong mùa mua sắm cuối năm này?

Theo khảo sát của tôi, khi mua ô tô, người tiêu dùng thường quan tâm đến các yếu tố như chất lượng, dịch vụ hậu mãi, và thương hiệu đã được khẳng định.

Trước hết, chiếc xe cần đáp ứng đủ nhu cầu sử dụng của người tiêu dùng. Sau khi đã lựa chọn được những mẫu xe phù hợp, yếu tố giá cả sẽ trở thành một phần quan trọng. Và cuối cùng, thương hiệu sẽ là yếu tố quyết định cho việc lựa chọn mẫu xe cuối cùng.

Thương hiệu của một hãng xe được xây dựng qua nhiều yếu tố khác nhau. Người tiêu dùng chỉ nên chọn mua xe từ những thương hiệu đã được khẳng định trên thị trường. Điều này thể hiện cam kết lâu dài của thương hiệu đó tại Việt Nam, bao gồm có nhà máy sản xuất, hệ thống trạm sạc, đại lý 3S hoặc 4S, và chính sách bảo hành rõ ràng.

Đây là những yếu tố mà tôi khuyên người tiêu dùng cần xem xét kỹ lưỡng trước khi quyết định mua xe.

Trong chương trình Trên Ghế 51, khách mời của chúng tôi hiện đang sử dụng chiếc Beijing U5 Plus, một mẫu xe của thương hiệu đã rút khỏi Việt Nam. Anh chia sẻ rằng ngoài việc chọn thương hiệu, người tiêu dùng cũng nên lựa chọn nhà phân phối uy tín tại Việt Nam. Ông nghĩ sao về ý kiến này?

Tôi hoàn toàn đồng tình với ý kiến đó.

Nếu chọn một nhà phân phối nhỏ lẻ, họ có thể thay đổi công việc liên tục và dễ dàng rút lui khỏi thị trường, điều này gây sự không ổn định cho người tiêu dùng.

Ngược lại, với những nhà phân phối lớn và có uy tín, họ thường duy trì ổn định công việc, sở hữu các cửa hàng bán xe, trạm dịch vụ sửa chữa, cung cấp phụ tùng, và đảm bảo các dịch vụ khác. Với một nhà phân phối quy mô như vậy, việc thay đổi là rất hiếm khi, và người tiêu dùng có thể hoàn toàn yên tâm đặt niềm tin vào họ.

Vì vậy, việc lựa chọn một nhà phân phối có quy mô và uy tín là rất quan trọng, vì người tiêu dùng không thể chỉ đến những cửa hàng nhỏ lẻ khi quyết định mua ô tô.

Cảm ơn ông rất nhiều vì những thông tin quý báu mà ông đã chia sẻ.