Việt Nam vươn lên mạnh mẽ trên bản đồ xe điện toàn cầu

Nhờ tốc độ tăng trưởng ấn tượng, Việt Nam đang trở thành một “điểm sáng” nổi bật trong ngành công nghiệp xe điện thế giới.

Theo báo cáo mới nhất từ Liên đoàn Giao thông và Môi trường châu Âu (T&E), thị trường xe điện toàn cầu đang chứng kiến sự bùng nổ, đặc biệt tại các quốc gia châu Á mới nổi. Trong đó, Việt Nam được ghi nhận là thị trường tăng trưởng nhanh nhất, với doanh số xe điện từ năm 2024 đến nay tăng 42%. Tỷ lệ này vượt xa Trung Quốc (30%), Thái Lan (24%), Mỹ (22%) và Liên minh châu Âu (16%). Clean Technica đánh giá Việt Nam đang trở thành một hiện tượng mới, nổi bật ngay cả khi những thị trường lớn vẫn duy trì đà phát triển nhờ tiêu chuẩn khí thải nghiêm ngặt.

Thành công này đến từ sự kết hợp giữa chính sách hỗ trợ quyết liệt của Chính phủ và nhu cầu tiêu dùng tăng cao. Việc miễn, giảm phí trước bạ, đầu tư hạ tầng trạm sạc cùng khuyến khích doanh nghiệp trong nước sản xuất đã thúc đẩy quá trình phổ cập xe điện, tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu phát triển bền vững và xây dựng tương lai xanh.

Ngân hàng Thế giới (WB) nhận định cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 tại COP26 đã trở thành cú hích lớn, thúc đẩy hàng loạt chính sách khuyến khích xe điện ra đời. Giao thông vận tải hiện là một trong những nguồn phát thải khí nhà kính lớn nhất, nên phát triển xe điện không chỉ góp phần cắt giảm trực tiếp khí thải từ phương tiện xăng dầu, mà còn tận dụng được quá trình dịch chuyển của hệ thống điện quốc gia sang năng lượng tái tạo như gió và mặt trời.

Ngoài lợi ích cho môi trường, xe điện còn mở ra nhiều tiềm năng kinh tế – xã hội. Đây là động lực cho đổi mới công nghệ, hình thành các ngành phụ trợ như sản xuất pin, trạm sạc và linh kiện chuyên biệt. Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) nhấn mạnh, xe điện góp phần cải thiện chất lượng không khí, giảm phát thải độc hại, từ đó nâng cao sức khỏe cộng đồng lâu dài. Với người tiêu dùng, xe điện mang lại hiệu quả tiết kiệm nhiên liệu, chi phí bảo dưỡng thấp hơn xe xăng, đem lại lợi ích kinh tế rõ ràng.

Người Việt ngày càng chú trọng yếu tố môi trường và sẵn sàng lựa chọn phương tiện bền vững. WB đánh giá sự phát triển nhanh của xe điện tại Việt Nam vừa phản ánh sức mua nội địa gia tăng, vừa khẳng định vai trò tiên phong của Việt Nam trong lộ trình năng lượng sạch toàn cầu. VinFast hiện giữ vị thế trung tâm trên thị trường xe điện với dải sản phẩm đa dạng, dịch vụ hậu mãi cạnh tranh và mạng lưới trạm sạc ngày càng phủ rộng. Cùng lúc, sự góp mặt của các tập đoàn quốc tế như BYD, Dongfeng… khiến thị trường thêm phần sôi động, mang lại nhiều lựa chọn và tạo sức ép cạnh tranh về chất lượng, giá thành lẫn dịch vụ.

Tuy vậy, để chuyển đổi sang xe điện đạt hiệu quả bền vững cần hướng đi đúng và cân nhắc yếu tố thực tiễn. PGS.TS Nguyễn Đình Thọ, Phó viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường, nhấn mạnh rằng “giải pháp hàng đầu và trọng tâm hiện nay để giảm ô nhiễm môi trường là thay thế phương tiện cá nhân bằng giao thông công cộng”. Ông cũng cho rằng đề án chuyển đổi xe 2 bánh chạy xăng sang điện dành cho tài xế công nghệ và giao hàng tại TP HCM của Viện Nghiên cứu phát triển TP “đang đi đúng hướng”.

Ngoài ra, ông Thọ lưu ý rằng việc chuyển đổi cần diễn ra từng bước, không thể đột ngột, và nên dựa trên cơ chế thị trường. Ông đề xuất áp dụng các công cụ kinh tế như tín chỉ carbon, tín chỉ nhiên liệu hóa thạch, tín chỉ hiệu suất năng lượng hay tín chỉ xe điện để khuyến khích người dân và doanh nghiệp tự nguyện chuyển đổi. Cách tiếp cận này vừa bảo đảm tính bền vững, vừa hạn chế tác động tiêu cực đến đời sống và hoạt động kinh doanh, đồng thời trao cho thị trường cơ hội tự điều chỉnh và lựa chọn phương tiện phù hợp.

Tổng thể cho thấy, sự bùng nổ của thị trường xe điện tại Việt Nam là kết quả từ chính sách đúng đắn, nhu cầu tiêu dùng mạnh mẽ, cam kết quốc tế về giảm phát thải và sự góp mặt tích cực của doanh nghiệp. Song hành với phát triển hạ tầng, việc áp dụng cơ chế thị trường như các chuyên gia đề xuất sẽ là chìa khóa giúp Việt Nam duy trì đà tăng trưởng, đồng thời khẳng định vị thế tiên phong trong xu hướng năng lượng sạch toàn cầu. Nếu thực thi thành công, xe điện không chỉ là phương tiện xanh mà còn trở thành động lực đưa ngành công nghiệp ô tô Việt Nam vươn tầm quốc tế, hướng đến mục tiêu phát triển bền vững và uy tín toàn cầu.

Việt Nam vươn tầm trên bản đồ xe điện thế giới