Buzz
Nếu không sớm tìm ra sự kết hợp giữa tầm nhìn dài hạn và nhịp độ biến động của thị trường, những dây chuyền sản xuất im lặng hôm nay có thể chỉ là dấu hiệu báo trước một cuộc khủng hoảng sâu sắc hơn trong tương lai.
Volkswagen, hãng sản xuất ô tô lớn nhất châu Âu và là biểu tượng của ngành công nghiệp Đức, vừa đưa ra quyết định khó khăn: giảm sản lượng và tạm dừng một số dây chuyền xe điện tại hai nhà máy ở Đức. Đây không chỉ là một điều chỉnh tạm thời để thích ứng với nhu cầu mà còn là lời cảnh tỉnh cho tham vọng điện khí hóa của hãng – vốn được xem là bước chuyển mình quan trọng để cạnh tranh với Tesla và các đối thủ Trung Quốc – đang gặp khủng hoảng lòng tin từ thị trường.
Theo The Guardian, Volkswagen sẽ ngừng sản xuất trong một tuần tại các nhà máy Zwickau và Dresden, những địa điểm được coi là trung tâm của sản xuất xe điện, do sức mua thực tế thấp hơn nhiều so với dự báo.
Zwickau từng là niềm tự hào của Volkswagen khi trở thành nhà máy đầu tiên tại châu Âu chuyển hoàn toàn sang sản xuất xe điện từ năm 2020. Tuy nhiên, hiện tại, các dây chuyền sản xuất các mẫu Audi Q4 e-tron, Cupra Born và VW ID.3 buộc phải tạm dừng. Nhà máy Emden, nơi lắp ráp mẫu ID.4 và ID.7, cũng đang cắt giảm giờ làm và có thể đóng cửa một số dây chuyền.
Trong khi các nhà máy sản xuất xe điện đang trải qua cảnh ảm đạm, tại Wolfsburg – trung tâm sản xuất xe động cơ đốt trong của Volkswagen – hãng lại phải tăng cường thêm ca làm việc vào cuối tuần để đáp ứng nhu cầu cao đối với các mẫu xe truyền thống.
Việc tạm dừng sản xuất cho thấy rõ sự chênh lệch giữa tham vọng và thực tế. Mặc dù các lãnh đạo Volkswagen đã tuyên bố rằng xe điện sẽ là 'tương lai không thể đảo ngược', nhưng người tiêu dùng lại tỏ ra dè dặt. Hạ tầng trạm sạc tại châu Âu vẫn thiếu, giá xe điện cao hơn xe động cơ xăng dầu, và tâm lý lo ngại về khả năng giữ giá trị của xe sau khi mua khiến khách hàng do dự.
Theo số liệu từ Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô châu Âu, xe điện chỉ chiếm khoảng 16% doanh số bán mới, con số này thấp hơn rất nhiều so với mục tiêu khí thải đã đề ra. Trong khi đó, người tiêu dùng đang ngày càng ưa chuộng các mẫu xe hybrid vì sự linh hoạt và giá thành hợp lý hơn.
Khó khăn không chỉ xuất phát từ nhu cầu. Volkswagen còn phải đối mặt với sự chậm trễ trong việc triển khai một số mẫu EV quan trọng. Các dự án như ID.Roc và ID.Golf liên tục bị hoãn ra mắt, đồng thời đối mặt với nguy cơ mất thế chủ động trước các đối thủ. Ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc, được nhà nước hậu thuẫn mạnh mẽ, đang xuất khẩu ồ ạt xe điện giá rẻ vào châu Âu, tạo ra sức ép cạnh tranh gay gắt. Ngay tại thị trường nội địa, Volkswagen cũng không thể dựa vào uy tín thương hiệu khi sản phẩm thiếu đổi mới, dẫn đến sự suy giảm thị phần.
Tình trạng dư thừa công suất ở những nhà máy đã chuyển hoàn toàn sang sản xuất xe điện như Zwickau càng làm trầm trọng thêm khó khăn của Volkswagen. Khi nhu cầu giảm nhẹ, hệ thống sản xuất xe điện trở nên thiếu linh hoạt: chi phí cố định cao, dây chuyền không thể chuyển sang sản xuất dòng xe khác, dẫn đến việc phải nghỉ việc bắt buộc của hàng nghìn công nhân. Chính vì vậy, hãng phải thương lượng một thỏa thuận lao động mới để tránh việc sa thải hàng loạt, đồng thời chấp nhận giảm sản lượng để bảo toàn công ăn việc làm.
Volkswagen mới đây thông báo khoản thiệt hại lên tới hơn 5 tỷ euro liên quan đến việc chậm triển khai dòng EV tại Porsche, cộng thêm chi phí tái cấu trúc và áp lực từ thuế nhập khẩu của Mỹ. Các nhà phân tích cho rằng tình hình này có thể kéo dài vì Volkswagen đang gặp phải thế kẹt: nếu tiếp tục đổ tiền vào xe điện, rủi ro tài chính sẽ gia tăng, nhưng nếu quay lại với xe động cơ xăng dầu, hãng sẽ không đạt được các mục tiêu khí thải của Liên minh châu Âu.
Một thương hiệu từng đứng đầu châu Âu và có thời điểm vượt Tesla về doanh số xe điện tại lục địa này, giờ đây Volkswagen đang phải vật lộn để giữ vững vị thế. Tại triển lãm IAA gần đây, hãng cùng BMW và Mercedes đồng loạt giới thiệu các mẫu EV mới, với mục tiêu tăng phạm vi di chuyển, cải tiến công nghệ pin và khả năng sạc nhanh vượt trội. Đây là nỗ lực nhằm giành lại niềm tin của khách hàng, nhưng câu hỏi vẫn là liệu thị trường đã sẵn sàng hay đó chỉ là một 'nước cờ phòng thủ' trong cuộc đua mà Tesla và các hãng Trung Quốc đang dẫn đầu.
Điều khiến nhiều chuyên gia lo ngại là khoảng cách giữa chính sách và nhu cầu thị trường. Châu Âu đã đặt mục tiêu giảm khí thải CO2, buộc các hãng xe phải đẩy mạnh tỷ lệ xe điện. Tuy nhiên, khi nhu cầu tiêu thụ không theo kịp, chi phí đầu tư cao lại trở thành gánh nặng. Volkswagen đã nhiều lần kêu gọi Liên minh châu Âu điều chỉnh mục tiêu khí thải để phù hợp hơn với thực tế, nhưng cho đến nay chưa có nhiều dấu hiệu thay đổi. Trong khi đó, các chương trình hỗ trợ mua xe điện tại nhiều quốc gia châu Âu đã bị cắt giảm, khiến tình hình càng trở nên khó khăn.
Trong bức tranh tổng thể, Volkswagen trở thành ví dụ điển hình cho những thách thức trong quá trình chuyển đổi xanh của ngành ô tô truyền thống. Đằng sau khẩu hiệu về 'tương lai điện hóa' là những bài toán khó: làm sao cân bằng giữa kỳ vọng môi trường và sức mua của người tiêu dùng, làm sao cạnh tranh với Trung Quốc về giá và chuỗi cung ứng pin, và làm sao tái cấu trúc các nhà máy đồ sộ để thích ứng với một sản phẩm chưa bùng nổ.
Việc thu hẹp sản xuất tại Zwickau và Dresden không phải là kết thúc, nhưng nó nhấn mạnh rằng Volkswagen đang bước vào giai đoạn thử thách nghiêm trọng nhất kể từ sau bê bối khí thải 'Dieselgate' năm 2015. Lúc đó, hãng đã phải chuyển hướng mạnh mẽ sang xe điện như một cách để khôi phục uy tín.
Từ biểu tượng công nghiệp Đức đến một đối thủ khó khăn trong cuộc đua điện khí hóa, Volkswagen đang cho thấy rõ rằng quá trình chuyển đổi sang xe điện không hề đơn giản. Nếu không tìm ra cách hòa hợp giữa tầm nhìn dài hạn và nhịp độ biến động của thị trường, những dây chuyền im lìm tại Zwickau hôm nay có thể chỉ là sự khởi đầu cho một cuộc khủng hoảng lớn hơn trong tương lai.
Theo: Reuters, The Guardian
