Buzz
Ngành công nghiệp ô tô là nền tảng quan trọng cho quá trình công nghiệp hóa quốc gia. Nếu vẫn duy trì sự phụ thuộc vào đầu tư nước ngoài, sự phát triển bền vững sẽ gặp khó khăn...
phụvào vốn đầu tư từ nước ngoài, ngành công nghiệp sẽ khó có thể phát triển ổn định.
Các doanh nghiệp trong nước còn yếu thế
Theo GS, TS Lê Anh Tuấn, Chủ tịch Hội đồng trường Đại học Bách khoa Hà Nội, Thái Lan có ngành công nghiệp ô tô phát triển mạnh mẽ. Mỗi năm, ngành công nghiệp ô tô đóng góp hàng nghìn tỷ bath vào nền kinh tế nước này. Thái Lan hiện có gần 600 nhà cung cấp cấp 1 và hơn 1.700 nhà cung cấp cấp 2, cấp 3 cho ngành sản xuất ô tô. Tuy nhiên, tỷ lệ doanh nghiệp thuần nội địa của Thái Lan chỉ chiếm khoảng 20% tổng giá trị ngành công nghiệp ô tô của quốc gia này.
Tại Việt Nam, mặc dù đã trải qua nhiều năm phát triển, ngành công nghiệp ô tô hiện vẫn chỉ ở giai đoạn đầu, được gọi là giai đoạn duy trì. So với các quốc gia trong khu vực như Thái Lan, nơi có tỷ lệ nội địa hóa đạt 65-70%, Việt Nam còn tụt hậu khá xa. Các doanh nghiệp thuần nội địa Việt Nam tham gia vào chuỗi cung ứng ngành ô tô không chỉ ít về số lượng mà còn chủ yếu sản xuất những linh kiện đơn giản.
TS Trương Thị Chí Bình, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Công nghiệp Hỗ trợ Việt Nam (VASI), cho biết ngành sản xuất linh kiện ô tô tại Việt Nam chia thành hai nhóm: nhóm có giá trị cao, chủ yếu do các doanh nghiệp FDI thực hiện, và nhóm có giá trị thấp, chủ yếu do các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) trong nước đảm nhận. Nhiều DNNVV đang gặp khó khăn trong việc nâng cao năng suất, bị mắc kẹt trong “bẫy năng suất thấp”.
Ông Phan Đăng Tuất, Chủ tịch VASI, cho biết các doanh nghiệp FDI vào Việt Nam có tiềm lực mạnh mẽ, làm chủ công nghệ và đã gia nhập chuỗi cung ứng của các tập đoàn ô tô lớn toàn cầu, đồng thời được hưởng nhiều ưu đãi từ nhà nước. Trong khi đó, các DNNVV trong nước có năng lực yếu, không làm chủ được công nghệ sản xuất và không nhận được sự hỗ trợ đủ mạnh từ chính phủ, khiến họ khó có thể cạnh tranh, rất khó gia nhập chuỗi cung ứng ngành ô tô ngay tại “sân nhà”.
Công nghiệp ô tô là "hạt nhân” của quá trình công nghiệp hóa đất nước. Nếu cứ lệ thuộc toàn bộ vào đầu tư nước ngoài sẽ không thể bền vững. Vì lý do nào đó nếu họ rút đi, sẽ dẫn đến hiện tượng “giải trừ công nghiệp”. Chẳng hạn khi thị trường ô tô mở cửa hoàn toàn vào năm 2030, với thuế nhập khẩu về 0%, nếu các doannh nghiệp ô tô nước ngoài dừng sản xuất lắp ráp, chuyển sang nhập khẩu xe nguyên chiếc về phân phối, còn các doanh nghiệp cung cấp linh kiện của họ rời đi, sẽ để lại cho Việt Nam một ngành sản xuất trống rỗng. Với số doanh nghiệp nội địa còn lại ít ỏi, chỉ sản xuất những linh kiện giản đơn, có giá trị gia tăng thấp, sẽ không thể tạo nên ngành công nghiệp ô tô.
Hệ sinh thái của Việt Nam
Muốn ngành công nghiệp ô tô phát triển bền vững, Việt Nam cần hình thành những doanh nghiệp nội địa có tiềm lực mạnh, vươn lên làm chủ công nghệ và nắm vai trò dẫn dắt, kéo theo các doanh nghiệp khác tham gia chuỗi cung ứng, đưa công nghiệp ô tô đi lên.
Tại Việt Nam đến nay đã xuất hiện những nhân tố này. Điển hình là Công ty VinFast. VinFast đã định hình 2 trung tâm công nghiệp ô tô lớn tại Hải Phòng và Hà Tĩnh. Nhà máy ô tô VinFast tại Hải Phòng có công suất 250.000 xe/năm, có thể nâng lên 900.000 xe/năm. Tại Hà Tĩnh, VinFast mới khởi công Nhà máy ô tô hiện đại với công suất 300.000 xe/năm, có thể nâng lên 600.000 xe/năm. VinFast đang hình thành cụm công nghiệp hỗ trợ với sự tham gia của nhiều nhà cung cấp linh kiện, phục vụ cho lắp ráp ô tô và xuất khẩu. Hiện ô tô của VinFast đã đạt tỷ lệ nội địa hóa trên 60%, sẽ tăng lên 84% vào năm 2026.
Ông Nguyễn Văn Hùng, Chủ tịch Công ty CNC Vina, chia sẻ về hành trình hợp tác với VinFast từ năm 2017. Từ một cơ sở sản xuất có giá trị tài sản 30 triệu USD, giờ đây, sau hơn 7 năm, doanh nghiệp đã phát triển mạnh mẽ, đạt giá trị lên đến 500 triệu USD, và trở thành đối tác cung cấp dập thân vỏ ô tô cho VinFast.
Ông Trần Quốc Minh Đăng, Tổng Giám đốc công ty TNHH Ý Chí Việt, cho biết doanh nghiệp đã có bước chuyển mình mạnh mẽ khi gia nhập chuỗi cung ứng của VinFast vào năm 2020. Đây là một thử thách lớn, nhưng cũng là cơ hội để chứng tỏ năng lực sản xuất linh kiện ô tô với yêu cầu chất lượng khắt khe. Hợp tác với VinFast đã mở ra những cơ hội mới cho công ty trong ngành công nghiệp ô tô Việt Nam.
GS, TS Lê Anh Tuấn nhận định rằng, với sự dẫn dắt của VinFast, các doanh nghiệp trong ngành công nghiệp ô tô sẽ có cơ hội vươn lên mạnh mẽ. Sự tiên phong của VinFast không chỉ tạo dựng hệ sinh thái ô tô Việt Nam mà còn mở ra một tương lai tươi sáng cho ngành sản xuất ô tô nội địa.
