Xe điện: một chiến lược công nghiệp mới của các quốc gia ASEAN

Khu vực Đông Nam Á đang dần tham gia vào cuộc đua xe điện

, khi các quốc gia trong khu vực tăng cường phát triển công nghiệp nội địa nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào năng lượng hóa thạch.

Theo Strait Times (Singapore), trước năm 2021, không quốc gia nào trong ASEAN ghi nhận tỷ lệ xe điện (bao gồm cả hybrid cắm sạc) chiếm quá 3% tổng doanh số. Tuy nhiên, chỉ sau vài năm, thị phần xe điện đã tăng trưởng mạnh mẽ, với sự hiện diện của xe điện tại hầu hết các thủ đô trong khu vực. Đến năm 2024, cứ 11 chiếc xe thì có một chiếc là xe điện.

với tỷ lệ gần 50% số xe mới đăng ký là xe điện, tăng mạnh so với năm trước.

Singapore là quốc gia dẫn đầu trong khu vực, khi gần một nửa số xe đăng ký mới trong năm 2025 là xe điện. Tại Thái Lan, doanh số xe điện đạt 66.000 chiếc chỉ trong 7 tháng đầu năm, chiếm 18% thị phần và gần như đã vượt qua tổng số xe điện của năm 2024. Chính phủ Thái Lan đặt mục tiêu đạt 30% sản lượng xe điện vào năm tới.

Dự kiến chuyển toàn bộ sang xe điện vào năm 2030, đồng thời thu hút hơn 4 tỷ USD đầu tư vào các nhà máy mới tại Rayong và Chonburi.

Malaysia cũng đang hướng tới mục tiêu chuyển đổi tương tự. Hãng Proton, biểu tượng ô tô quốc gia, đã giới thiệu mẫu xe e.Mas 7, trở thành dòng xe điện bán chạy nhất tại đây trong 9 tháng đầu năm 2025, chiếm một phần tư tổng số xe điện bán ra. Chính phủ Malaysia còn áp dụng mức giá sàn 100.000 RM cho xe điện nhập khẩu, nhằm bảo vệ các thương hiệu nội địa trước làn sóng xe giá rẻ từ Trung Quốc.

Tại Indonesia, tập đoàn Djarum đã cho ra mắt hai mẫu xe điện lắp ráp trong nước vào tháng 5/2025, mở ra một bước ngoặt cho ngành công nghiệp ô tô nội địa. Tuy nhiên, việc sử dụng xe điện vẫn còn nhiều hạn chế do hạ tầng sạc chưa đáp ứng, với chỉ khoảng 3.700 trạm sạc ô tô trên cả nước, thấp hơn nhiều so với Singapore và Malaysia.

Tuy nhiên, Trung Quốc vẫn đang chiếm ưu thế trong thị trường khu vực. Theo báo cáo từ công ty phân tích dữ liệu Kpler, cứ mỗi 10 xe điện bán ra tại Indonesia, Malaysia, Thái Lan, Singapore và Philippines, có đến 7 xe đến từ Trung Quốc. Các thương hiệu như BYD, MG và Chery chiếm lĩnh thị trường nhờ lợi thế về quy mô, giá thành và kinh nghiệm phát triển sản phẩm. Tại Thái Lan, xe điện Trung Quốc chiếm hơn 80% doanh số; riêng BYD đã dẫn đầu thị trường và trở thành hình ảnh quen thuộc tại Bangkok.

Áp lực dư cung trong nước đã khiến các hãng xe Trung Quốc đẩy mạnh xuất khẩu sang ASEAN, coi đây là “lối thoát” cho công suất sản xuất dư thừa. Tuy nhiên, điều này cũng gây ra lo ngại về sự phụ thuộc ngày càng tăng của khu vực vào nguồn cung từ bên ngoài, nhất là khi hầu hết các doanh nghiệp địa phương vẫn đang ở giai đoạn đầu phát triển công nghệ cốt lõi.

Ở khía cạnh này, Việt Nam nổi bật như một điểm sáng trong khu vực. Dù thị trường vẫn còn khá nhỏ, Việt Nam đã bắt đầu xây dựng năng lực sản xuất xe điện nội địa, từ việc lắp ráp hoàn chỉnh cho đến phát triển pin và các linh kiện. Các nhà máy sản xuất pin trong nước đã đi vào hoạt động, cùng với hệ sinh thái trạm sạc đang được mở rộng, tạo ra nền tảng vững chắc giúp Việt Nam tiến gần hơn đến mục tiêu tự chủ trong ngành công nghiệp xe điện. Chính phủ cũng thể hiện quyết tâm thúc đẩy chuyển đổi xanh qua các chính sách ưu đãi thuế, giảm lệ phí trước bạ và hỗ trợ mở rộng mạng lưới trạm sạc trên toàn quốc.

Điều đáng chú ý là, khác với các quốc gia láng giềng,

Mặc dù các hãng xe Trung Quốc không được lòng người tiêu dùng Việt Nam, dù họ đã liên tục giảm giá và đưa ra các chương trình khuyến mãi hấp dẫn. Tâm lý e ngại về chất lượng, dịch vụ hậu mãi và giá trị bán lại của xe khiến người tiêu dùng trong nước vẫn ưu tiên lựa chọn những thương hiệu đã quen thuộc hoặc các sản phẩm nội địa.

Thay vì dựa vào các dòng xe nhập khẩu từ Trung Quốc, Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển các mẫu xe điện nội địa, nhằm tạo ra sản phẩm phù hợp với nhu cầu và thị hiếu của người tiêu dùng trong nước, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô trong nước.

nhập khẩu giá rẻ, Việt Nam đang từng bước hình thành chuỗi cung ứng xe điện của riêng mình, dù còn ở quy mô nhỏ. Một số doanh nghiệp trong nước đầu tư vào sản xuất pin, động cơ và linh kiện, trong khi các nhà lắp ráp đẩy mạnh tỷ lệ nội địa hóa. Một vài mẫu xe điện Việt Nam cũng đã bắt đầu xuất hiện tại các thị trường lân cận, cho thấy tín hiệu tích cực về năng lực sản xuất và định hướng dài hạn.

Trong bức tranh khu vực đang chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ "sóng" xe điện Trung Quốc, hướng đi phát triển công nghiệp nội địa song song với chính sách khuyến khích tiêu dùng bền vững của Việt Nam được xem là lựa chọn khôn ngoan. Nếu duy trì được tốc độ hiện tại, Việt Nam có thể không chỉ là người theo sau mà còn trở thành một trong những trung tâm xe điện mới nổi của Đông Nam Á, góp phần định hình cấu trúc cạnh tranh mới trong kỷ nguyên hậu động cơ đốt trong.

Xe điện: chiến lược công nghiệp mới của các nền kinh tế ASEAN