Xe Hydro mất đến 80% doanh số tại Nhật Bản, khách hàng mua về rồi để đắp chiếu, liệu canh bạc tỷ USD này có thể kết thúc trong thất bại?

Xe Hydro, với hy vọng thải ra hơi nước trong tương lai, lại đang dần trở thành gánh nặng tại Nhật Bản.

Tờ Nikkei Asian Review cho biết cuộc đua xe xanh toàn cầu đang đối diện với một thực tế khó khăn: trong khi xe xăng có mặt khắp nơi, 'giấc mơ hydro' lại đang dần bị thu hẹp.

Cụ thể, hạ tầng hỗ trợ xe chạy bằng pin nhiên liệu (FCV) đang bị thu hẹp đáng kể, tạo ra một rào cản lớn khiến doanh số xe này giảm mạnh. Tại Nhật Bản, thị trường từng được kỳ vọng là 'vương quốc hydro', doanh số xe FCV mới đã giảm 83% vào năm 2025 so với năm 2021, chỉ còn 431 chiếc.

FCV (Fuel Cell Vehicle) hay FCEV là loại xe điện sử dụng pin nhiên liệu Hydro để tạo ra điện năng trong quá trình vận hành. Khác với xe điện pin (BEV) phải sạc, FCV nạp khí hydro vào bình, sau đó phản ứng với oxy trong pin nhiên liệu tạo điện cho động cơ, chỉ thải ra hơi nước. FCV kết hợp ưu điểm của xe điện (êm ái, không khí thải) với khả năng nạp nhiên liệu nhanh (khoảng 3-5 phút) và quãng đường di chuyển dài.

Thách thức về hạ tầng

"Tôi đã từng nghĩ cơ sở hạ tầng hydro sẽ tiếp tục phát triển," một người đàn ông ngoài 70 tuổi ở tỉnh Shizuoka, chủ sở hữu chiếc Mirai (dòng xe FCV của Toyota) chia sẻ. "Nhưng giờ đây tôi cảm thấy lo lắng, không dám lái xe đi xa nữa."

Ông đã mua chiếc Mirai vào năm 2021, với suy nghĩ rằng quãng đường di chuyển hơn 800 km khi đầy bình là đủ xa. Chiếc xe này chỉ thải ra nước khi vận hành, làm cho nó trở nên thân thiện với môi trường.

Mặc dù hài lòng với hiệu suất và công nghệ bảo vệ môi trường của Mirai, ông cho biết vấn đề lớn nhất là sự thiếu vắng các trạm hydro. Ở Shizuoka, chỉ có 7 trạm, khiến các chuyến đi dài trở nên vô cùng khó khăn.

Trường hợp của chủ xe Mirai này không phải là cá biệt. Theo Nikkei, sự thiếu hụt nghiêm trọng các trạm nạp hydro đang trở thành nỗi lo lắng lớn đối với những người tiên phong sở hữu xe FCV.

Theo số liệu từ Trung tâm thúc đẩy xe thế hệ mới (NGVPC) tại Tokyo, tình hình là khá ảm đạm. Đến năm tài chính 2025, số lượng trạm hydro sẽ chỉ còn 149 trạm, giảm 10% so với năm 2021, một con số còn rất xa mục tiêu 320 trạm mà Chính phủ Nhật Bản đã đặt ra cho năm 2025.

Phân tích của Nikkei chỉ ra rằng hiện nay 90% diện tích Nhật Bản được coi là 'vùng trắng' về hạ tầng hydro (cách trạm nạp ít nhất 15 km). Trong khi cả nước chỉ có 11 đô thị thiếu trạm xăng, thì hơn 1.500 đô thị lại không có bất kỳ trạm hydro nào. Thậm chí ngay cả khu vực Tokyo, hạ tầng này cũng đang dần biến mất.

Nếu lấy bán kính 5 km quanh một trạm sạc làm khu vực phù hợp để sử dụng thường xuyên, thì diện tích sử dụng trong phạm vi này tại Tokyo và ba tỉnh lân cận đã giảm 10% vào năm 2025 so với năm 2021, với mức giảm mạnh nhất xảy ra ở tỉnh Saitama nằm sâu trong đất liền.

Bên cạnh sự khan hiếm về số lượng, thời gian hoạt động cũng là một yếu tố gây thất vọng, khiến lòng tin của người tiêu dùng bị ảnh hưởng nặng nề.

Theo số liệu từ NGVPC, khoảng 70% các trạm hydro đóng cửa trước 5 giờ chiều. Sau 6 giờ tối, khả năng tiếp cận dịch vụ này chỉ còn lại chưa đầy 10% dân số Nhật Bản. Điều này tạo ra một áp lực tâm lý cực kỳ lớn, hoàn toàn trái ngược với sự yên tâm mà các phương tiện xăng truyền thống mang lại.

Nhiều trạm không mở cửa hàng ngày, gây thêm sự bất tiện. "Nó không mang lại sự an tâm như xe chạy xăng," một người đàn ông sở hữu xe hydro chia sẻ với Nikkei.

Câu hỏi được đặt ra là tại sao một công nghệ từng được cả khu vực công và tư nhân đẩy mạnh lại dần dần rút lui? Câu trả lời ngắn gọn: Bài toán kinh tế.

Không có lợi nhuận

"Dù có trợ cấp, nhưng kinh doanh vẫn không có lãi," một nhân viên của một trạm hydro ở Tokyo chia sẻ. "Chỉ có khoảng 5 xe buýt FCV ghé mỗi ngày. Rất khó để chúng tôi có thể có lợi nhuận trừ khi số lượng xe tăng lên đến 10 xe buýt hoặc 30 xe ô tô."

Chi phí xây dựng một trạm hydro tốn khoảng 500 triệu Yên (khoảng 3,26 triệu USD). Mặc dù Chính phủ hỗ trợ rất nhiều, nhưng chi phí bảo trì thiết bị và lưu trữ hydro quá đắt đỏ đã buộc các nhà vận hành phải đóng cửa hàng loạt trạm vì thua lỗ.

Giá bán xe quá cao cũng là một rào cản lớn khiến thị trường tự triệt tiêu. Một chiếc Toyota Mirai mới có giá khởi điểm 7,41 triệu Yên (khoảng 48.000 USD), trong khi Honda CR-V e:FCEV có giá lên tới 8,33 triệu Yên.

Từ tháng 4 tới, trợ cấp cho xe FCV tại Nhật Bản sẽ giảm mạnh, tối đa chỉ còn 1,5 triệu Yên. Trong khi đó, xe điện (EV) có thể mua với giá 2 triệu Yên và nhận trợ cấp lên tới 1,3 triệu Yên, làm khoảng cách về giá càng rộng hơn.

Làn sóng rút lui khỏi công nghệ hydro không chỉ diễn ra tại Nhật Bản. Tại châu Âu, tập đoàn năng lượng OMV của Áo đã quyết định rút khỏi mảng trạm hydro vào năm 2025. Cùng lúc đó, gã khổng lồ Shell cũng tuyên bố đóng cửa các trạm nạp tại Anh và nhiều quốc gia khác.

Nhà sản xuất Stellantis ở châu Âu đã dừng phát triển vì lý do 'không có triển vọng bền vững về kinh tế trong trung hạn'. Renault của Pháp hủy bỏ kế hoạch gia nhập thị trường hydro, trong khi General Motors (GM) của Mỹ cũng tạm ngừng phát triển tế bào nhiên liệu thế hệ mới, dẫn đến việc kết thúc hợp tác sản xuất chung với Honda vào năm 2026.

Honda đã hợp tác với GM trong lĩnh vực FCV từ năm 2013, cùng phát triển mẫu CR-V e:FCEV. Tuy nhiên, với việc GM ngừng phát triển, hợp tác này sẽ kết thúc vào năm 2026. Honda sẽ tiếp tục bán xe cho đến khi hết hàng tồn kho và sẽ tiếp tục nghiên cứu độc lập.

Tuy nhiên, những người đi đầu vẫn chưa hoàn toàn từ bỏ. Chủ tịch Toyota Motor, ông Koji Sato, khẳng định rằng chìa khóa để mở rộng sử dụng hydro là xây dựng chuỗi giá trị từ sản xuất cho đến tiêu dùng cuối cùng.

Toyota dự định sẽ lắp đặt thiết bị sản xuất hydro ngay tại nhà máy chính ở tỉnh Aichi vào năm 2026, đồng thời thúc đẩy các dòng xe taxi chạy hydro tại Tokyo. Hyundai từ Hàn Quốc cũng đang chuẩn bị cho ra mắt dòng xe Nexo mới vào năm 2026 với hy vọng có thể tái tạo lại thị trường.

Tương lai của xe chạy bằng hydro hiện đang đứng trước ngã ba đường. Mặc dù công nghệ này có thể là giải pháp tối ưu cho môi trường, nhưng nếu không giải quyết được 'vòng xoáy tử thần' giữa việc thiếu hạ tầng và doanh số thấp, giấc mơ về một nền kinh tế hydro sẽ mãi chỉ là những bản kế hoạch đầy tham vọng.

*Nguồn: Nikkei, Fortune