Buzz
Việc điện ảnh Việt có thể sánh ngang với các nền điện ảnh lớn trên thế giới hay không vẫn còn là câu hỏi bỏ ngỏ. Mặc dù doanh thu phim tăng trưởng mạnh, nhưng điều này chưa đủ để khẳng định chất lượng. Ngành điện ảnh Việt cần thêm nhiều tác phẩm thực sự xuất sắc để vươn lên tầm quốc tế.
Trong năm 2024, có khoảng 28 bộ phim Việt được chiếu tại các rạp, và sau khi Công Tử Bạc Liêu ra mắt, chỉ còn lại hai tác phẩm là Chị Dâu và Kính Vạn Hoa. Năm nay có thể coi là một năm bùng nổ của điện ảnh Việt, với nhiều bộ phim thu về hơn 100 tỷ đồng, đặc biệt là các phim thuộc thể loại kinh dị thu hút đông đảo khán giả. Tuy nhiên, cũng không thiếu những tác phẩm không đạt được kết quả như mong đợi.
2024 không chỉ là năm điện ảnh Việt đạt bước tiến lớn về doanh thu mà còn là năm đánh dấu sự ghi nhận quốc tế, cùng với sự xuất hiện của nhiều liên hoan phim trong nước. Sự kết hợp giữa phát triển thương mại và nghệ thuật mở ra cơ hội mới cho điện ảnh Việt Nam, dù vẫn còn không ít thử thách phía trước. Cùng Mytour điểm lại hành trình điện ảnh Việt trong năm qua.
Mai, Đào, Phở và Piano - Những tác phẩm đáng chú ý trong điện ảnh Việt
Tháng 1/2024 không có phim Việt nào ra mắt, có lẽ các nhà phát hành muốn tập trung vào các bộ phim trong dịp Tết Giáp Thìn vào tháng 2. Trong số đó, 4 bộ phim Việt sẽ được ra mắt, gồm Mai, Gặp Lại Chị Bầu, Đào, Phở và Piano, và Trà (Hồng Hà Nữ Sĩ cũng ra mắt nhưng chỉ chiếu giới hạn tại một số rạp).
Trong số những bộ phim này, Mai là bộ phim thành công nhất. Đây là tác phẩm thứ ba do Trấn Thành làm đạo diễn sau Bố Già và Nhà Bà Nữ. Sau thành công vang dội của Nhà Bà Nữ vào dịp Tết Quý Mão năm ngoái, Mai tiếp tục tạo đà và trở thành bộ phim Việt có doanh thu cao nhất từ trước đến nay, với con số ấn tượng hơn 551 tỷ đồng.
Mai, bộ phim do Trấn Thành đạo diễn và Bình Bồng Bột chấp bút kịch bản, kể về cuộc sống đầy gian truân của một người phụ nữ làm nghề massage và khao khát tìm được tình yêu. Phương Anh Đào đảm nhận vai nữ chính, cùng dàn diễn viên quen thuộc trong các phim Tết của Trấn Thành như Tuấn Trần, Uyển Ân và sự tham gia mới của Hồng Đào. Bên cạnh sự gần gũi và thực tế của nội dung, thành công của Mai còn đến từ màn thể hiện xuất sắc của Phương Anh Đào, đặc biệt là đoạn kết với những câu thoại trở thành hiện tượng trên mạng xã hội.
Có ý kiến cho rằng Đào, Phở và Piano là bộ phim dở, nhưng cũng có người khen ngợi vẻ đẹp yên bình của nó, dù đề tài chiến tranh là chủ đạo. Bộ phim này đã được lựa chọn để đại diện Việt Nam tranh giải tại hạng mục Phim Quốc Tế Xuất Sắc Nhất tại lễ trao giải Oscar vào năm sau.
Câu lạc bộ trăm tỷ - Sự bùng nổ của thể loại kinh dị trong điện ảnh Việt
Ngoài Lật Mặt 7: Một Điều Ước của đạo diễn Lý Hải, với doanh thu hơn 482 tỷ đồng vào dịp lễ 30/4, là bộ phim Việt có doanh thu cao thứ hai trong năm 2024 và cũng là một trong những phim có doanh thu cao nhất trong lịch sử điện ảnh Việt Nam, chỉ sau Mai. Cùng với đó, còn có bốn bộ phim khác đạt doanh thu trên 100 tỷ trong năm 2024, bao gồm Làm Giàu Với Ma, Ma Da, Cám và Gặp Lại Chị Bầu.
Mặc dù số liệu từ Box Office Vietnam cho thấy doanh thu của Cám và Gặp Lại Chị Bầu chưa đạt 100 tỷ đồng, nhưng các nhà sản xuất đã công bố rằng cả hai phim này đều đã vượt mốc 100 tỷ, nhờ vào việc phát hành quốc tế và phát sóng trên các nền tảng VOD.
Trong số các bộ phim đạt doanh thu trăm tỷ, ba bộ phim thuộc thể loại kinh dị (Làm Giàu với Ma có thêm yếu tố hài) nhận được sự quan tâm đặc biệt. Sự thành công của những bộ phim kinh dị lấy cảm hứng từ các câu chuyện dân gian và truyền thuyết đô thị, như Kẻ Ăn Hồn và Quỷ Cẩu, đã thúc đẩy các nhà sản xuất tiếp tục đầu tư vào thể loại này.
Bộ phim Linh Miêu: Quỷ Nhập Tràng hiện đã đạt doanh thu gần 80 tỷ đồng và mở đường cho dự án tiếp theo trong cùng ‘vũ trụ’ linh dị, đó là Heo Năm Móng. Sự đón nhận nồng nhiệt đối với thể loại này là cơ hội tuyệt vời cho các tài năng biên kịch và đạo diễn trẻ. Đặc biệt, các bộ phim như Quỷ Cẩu, Linh Miêu và Heo Năm Móng đều được chắp bút bởi đội ngũ biên kịch tài năng của F35 Story từ 89sGroup.
Phim doanh thu thấp – Liệu có phải do kỳ vọng quá cao hay thực sự là thất bại về chất lượng?
Ngoài các bộ phim thành công đạt doanh thu trăm tỷ, năm 2024 cũng chứng kiến những bộ phim Việt không thể vươn tới thành công như mong đợi. Một số ví dụ nổi bật bao gồm các tên tuổi như B4S - Trước Giờ Yêu, Móng Vuốt, Biệt Đội Hot Girl, Trà, Sáng Đèn, và Án Mạng Lầu 4,...
Trà và Sáng Đèn đều được phát hành vào dịp Tết, tuy nhiên, chỉ có Trà của đạo diễn Lê Hoàng chiếu đúng lịch và đạt doanh thu khiêm tốn 1,6 tỷ đồng. Trong khi đó, Sáng Đèn, bộ phim về hành trình của đoàn cải lương Viễn Phương phải dời lịch chiếu sang tháng 3 và thu về hơn 3,4 tỷ đồng.
Các bộ phim với yếu tố thương mại rõ rệt như hài lãng mạn (B4S – Trước Giờ Yêu), giật gân, kinh dị (Móng Vuốt), hay điều tra án mạng (Án Mạng Lầu 4) không thu hút được đông đảo khán giả. B4S, một bộ phim do Anh Tễu Studio sản xuất, chỉ đạt doanh thu dưới 4 tỷ đồng, với cấu trúc nội dung theo kiểu “anthology” – ba câu chuyện khác nhau xoay quanh một chủ đề chung về tình dục ở giới trẻ.
Các diễn viên như Jun Vũ hay Khánh Vân có vẻ không đủ sức hút để kéo khán giả, và câu chuyện xung quanh hai nhân vật này cũng thiếu điểm nhấn, dù cho câu thoại của Jun Vũ trong trailer phim đã trở nên viral. Mặc dù vậy, cặp đôi do nhạc sĩ Tùng và diễn viên trẻ Khazsak Kramer thủ vai lại là phần được người xem yêu thích nhất trong B4S.
Móng Vuốt, một bộ phim sinh tồn, đã thực hiện một chiến dịch quảng bá đầy thú vị với việc cho thuê một chiếc xe có lồng sắt chứa mô hình con gấu trong phim chạy khắp Sài Gòn khiến nhiều người đi đường cảm thấy hoang mang và sợ hãi. Tuy nhiên, doanh thu phim lại chỉ đạt chưa đến 4 tỷ đồng, thấp hơn nhiều so với kỳ vọng 300 tỷ từ đạo diễn Lê Thanh Sơn. Phản hồi từ khán giả cho rằng tạo hình các nhân vật trong phim chưa đủ thu hút, trong khi trailer phim cũng không gây ấn tượng mạnh.
Một bộ phim khác cũng thuộc thể loại giật gân, Án Mạng Lầu 4 của đạo diễn Nguyễn Hữu Tuấn, chỉ đạt doanh thu dưới 2 tỷ đồng. Dù được remake từ kịch bản phim gốc Melbourne của Iran, bộ phim lại không làm hài lòng người xem vì thiếu kịch tính và logic, mặc dù cá nhân người viết cho rằng phim khai thác câu chuyện người Việt sinh sống ở nước ngoài khá cảm động.
Dù là Ngày Xưa Có Một Chuyện Tình, bộ phim được chuyển thể từ tác phẩm cùng tên của Nguyễn Nhật Ánh và do Trịnh Đình Lê Minh đạo diễn, vẫn không thể gặt hái thành công như kỳ vọng khi chỉ thu về khoảng 45 tỷ đồng, thấp hơn rất nhiều so với Mắt Biếc (165 tỷ) – bộ phim chuyển thể từ sách của Nguyễn Nhật Ánh ra mắt vào năm 2019.
Các bộ phim Việt được vinh danh tại các liên hoan phim quốc tế.
Sau thành công rực rỡ của Bên Trong Vỏ Kén Vàng, đạo diễn Phạm Thiên Ân tiếp tục khẳng định tài năng với giải thưởng Camera d'Or (Phim đầu tay xuất sắc nhất) tại Liên hoan phim Cannes 2023. Năm 2024, ba bộ phim Việt Nam đã góp mặt tại ba liên hoan phim quốc tế danh giá, trong đó hai bộ phim nhận được các giải thưởng quan trọng.
Vào giữa năm 2024, bộ phim Viet and Nam (tựa Việt Trong Lòng Đất) của đạo diễn Trương Minh Quý gây chú ý khi được đưa vào danh sách tranh giải tại hạng mục Un Certain Regard của Liên hoan phim Cannes. Tuy nhiên, phim gặp phải tranh cãi khi không được cấp phép phát hành tại Việt Nam.
Một cái tên đáng chú ý trong làng điện ảnh Việt là Mưa Trên Cánh Bướm (Don’t Cry Butterfly), bộ phim đầu tay của đạo diễn Dương Diệu Linh. Tại Liên hoan phim quốc tế Venice 2024, tác phẩm đã xuất sắc giành hai giải thưởng: Phim hay nhất (Iwonderfull Grand Prize) và Phim sáng tạo nhất (Circolo del Cinema Verona) tại Tuần lễ Phê bình phim quốc tế.
Mưa Trên Cánh Bướm là sự pha trộn độc đáo giữa các thể loại như chính kịch, hài đen, giả tưởng và kinh dị. Bộ phim khai thác mối quan hệ đầy phức tạp giữa mẹ và con gái, đồng thời phản ánh sự khác biệt tư tưởng và lối sống giữa hai thế hệ phụ nữ. Phim dự kiến ra mắt tại Việt Nam vào tháng 1/2025.
Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của các liên hoan phim quốc tế, các sự kiện điện ảnh trong nước cũng đang chứng kiến một làn sóng bùng nổ, góp phần thúc đẩy sự phát triển của nền điện ảnh Việt Nam.
Vào năm 2024, Thành phố Hồ Chí Minh lần đầu tiên tổ chức Liên hoan phim quốc tế (HIFF), đánh dấu một cột mốc quan trọng trong việc phát triển nền điện ảnh Việt Nam. Đây là bước tiếp nối những sự kiện quốc tế như Liên hoan phim Châu Á tại Đà Nẵng (DANAFF) và Liên hoan phim quốc tế Hà Nội (HANIFF).
Mặc dù còn tồn tại một số yếu tố cần cải thiện về mặt tổ chức, nhưng Liên hoan phim HIFF vẫn thu hút sự chú ý lớn từ cộng đồng yêu điện ảnh. Sự góp mặt của các tên tuổi nổi tiếng như đạo diễn Hirokazu Kore-eda và nhà dựng phim Tom Cross từ bộ phim La La Land đã mang lại những khoảnh khắc giao lưu đáng nhớ.
Ngoài HIFF, vào dịp cuối năm, khán giả còn có thể tham gia các liên hoan phim quốc tế khác như Liên hoan phim Nhật Bản JFF, Liên hoan phim châu Âu EUFF, Liên hoan phim Đức KinoFest, cùng với Liên hoan Phim Hoạt hình Dòng Khát Vọng - sự kiện đầu tiên tập trung vào các bộ phim hoạt hình tại Việt Nam.
Tạm kết.
Việc điện ảnh Việt Nam có thể đứng ngang hàng với các nền điện ảnh lớn trên thế giới hay không còn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố. Doanh thu phim cao chưa hẳn phản ánh chất lượng thực sự, và ngành điện ảnh Việt Nam vẫn cần nhiều tác phẩm thực sự xuất sắc để vươn tầm quốc tế.
Gần đây, Quốc hội đã thông qua một điều chỉnh quan trọng trong Luật Thuế giá trị gia tăng (sửa đổi), nâng thuế đối với các hoạt động sản xuất, nhập khẩu, phát hành và chiếu phim từ 5% lên 10%, có hiệu lực từ 1/7/2025. Điều này đặt ra không ít thách thức cho các nhà sản xuất và đạo diễn phim trong tương lai.
Việc thuế tăng lên chắc chắn sẽ khiến các nhà làm phim phải thận trọng hơn trong việc quản lý ngân sách. Tuy nhiên, trong mỗi thử thách đều tiềm ẩn cơ hội, và hy vọng rằng điện ảnh Việt Nam sẽ tìm ra con đường để tiếp tục sản xuất những bộ phim chất lượng trong bối cảnh khó khăn này.
