Mùi Phở là một dự án phim Tết đầy khát vọng của Minh Beta, người giữ vai trò đạo diễn. Phim quy tụ hai huyền thoại trong làng hài miền Bắc và miền Nam: nghệ sĩ Xuân Hinh và Thu Trang.
Phim Tết năm Bính Ngọ đang diễn ra trong không khí cực kỳ sôi động. Riêng với phim Việt, đã có tới 6 bộ phim ra mắt vào dịp đầu năm nay trong tháng 2. Trong đó, 4 bộ phim Báu Vật Trời Cho, Nhà Ba Tôi Một Phòng, Thỏ Ơi, và Mùi Phở cùng nhau ra mắt vào mùng 1 Tết.
Bộ phim đầu tay đầy mơ ước của đạo diễn Minh Beta
Minh Beta là một nhân vật rất thú vị và đa tài. Anh sở hữu một nền tảng học vấn vững vàng, đã học thạc sĩ tại trường đại học danh tiếng Harvard. Minh Beta còn là một doanh nhân nổi bật, sáng lập ra chuỗi rạp Beta Cinemas.
Một trong những yếu tố giúp Minh Beta trở thành cái tên được biết đến rộng rãi chính là ca khúc Việt Nam Ơi. Mặc dù từng được mời tham gia chương trình Anh Trai Vượt Ngàn Chông Gai mùa 1, nhưng anh đã từ chối lời mời đó để toàn tâm toàn ý cho việc làm phim. Và dự án đầu tay của anh chính là Mùi Phở.

Mùi Phở là một dự án vô cùng tâm huyết của Minh Beta. Anh chia sẻ rằng mình đã dành tới 4 năm để thực hiện bộ phim này, bao gồm 2 năm để phát triển kịch bản, 1 năm quay phim với 4 đợt quay bổ sung, và 1 năm nữa để hoàn thành hậu kỳ.
Trong Mùi Phở, Minh Beta đã đảm nhận rất nhiều vai trò khác nhau, từ đạo diễn, sản xuất, viết kịch bản, cho đến sáng tác nhạc phim và thể hiện OST. Tất nhiên, anh cũng nhận sự trợ giúp từ các biên kịch Kay Nguyễn và Cù Trọng Xoay, cùng sự hỗ trợ của hai đạo diễn Vũ Khắc Tuận và Hàm Trần trong vai trò cố vấn dựng phim.

Phim nhắm đến thị trường phía Bắc, phản ánh rõ nét đặc trưng văn hóa của khu vực này.
Trong ngày mùng 1 Tết, đã có 4 bộ phim Việt ra rạp. Trong khi Báu Vật Trời Cho của Tuấn Trần – Phương Anh Đào, Nhà Ba Tôi Một Phòng của Trường Giang, Thỏ Ơi của Trấn Thành đều mang đậm dấu ấn miền Nam, thì Mùi Phở lại đem đến một câu chuyện, bối cảnh và dàn diễn viên đặc trưng miền Bắc.
Đặc biệt, nghệ sĩ Xuân Hinh, người được gọi là “vua hài đất Bắc”, là gương mặt chính của phim. Dù đã quá quen thuộc với khán giả qua các sân khấu chèo, kịch, và MV ca nhạc, nhưng đây là lần đầu tiên nghệ sĩ Xuân Hinh đảm nhận vai chính trong một bộ phim điện ảnh.

Nghệ sĩ Xuân Hinh đã trở thành “đặc sản Tết” đối với nhiều gia đình miền Bắc, và có người còn đùa rằng “cứ nghe tiếng Xuân Hinh là thấy không khí Tết”.
Ngoài Xuân Hinh, Mùi Phở còn quy tụ nhiều gương mặt nổi bật của miền Bắc như Quốc Tuấn, Thanh Thanh Hiền, Thanh Hương, Hà Hương, Tiến Lộc. Phim còn có sự tham gia của ngôi sao phòng vé Thu Trang và các danh hài miền Nam như BB Trần, Hải Triều, Ngọc Phước.

Khi được hỏi về khả năng tiếp cận của một tác phẩm phản ánh đời sống và văn hóa miền Bắc, đạo diễn Minh Beta chia sẻ: “Một tác phẩm, một bộ phim nếu mang giá trị và truyền tải được cảm xúc chân thật, sẽ chạm được vào trái tim của khán giả, dù họ ở đâu. Khán giả Việt Nam vẫn thường xuyên thưởng thức các bộ phim nước ngoài nếu đó là sản phẩm chất lượng.”

Chỉ có ý tưởng hay thôi chưa đủ để làm nên một tác phẩm thành công.
Mùi Phở kể về gia đình ba thế hệ của ông Mùi (NS Xuân Hinh), một nghệ nhân phở nổi tiếng với tiệm phở Ông Mùi chuyên phở bò. Tuy nhiên, ông không có ai để truyền nghề. Con trai duy nhất của ông là một họa sĩ và quyết không nối nghiệp, trong khi con rể chăm chỉ lại là con trai ông chủ tiệm phở gà (NS Quốc Tuấn), kẻ thù không đội trời chung của ông.
Ông Mùi muốn truyền nghề cho cậu cháu đích tôn Sá Sùng (bé Bảo Nam), nhưng cậu bé mới chỉ 8 tuổi. Mợ Trinh (Thu Trang), mẹ của Sá Sùng, lại kiên quyết phản đối điều này. Mợ Trinh mong muốn con trai mình chuyên tâm học hành và khám phá thế giới thay vì phải lao vào công việc nấu phở vất vả.

Vậy là cuộc chiến giữa hai thế hệ bùng nổ, khi bố chồng và nàng dâu đứng ở hai đầu chiến tuyến. Họ sử dụng mọi chiêu thức để lôi kéo các thành viên trong gia đình về phía mình.
Mùi Phở thực sự mang một ý tưởng thú vị, khai thác xung đột giữa các thế hệ trong một gia đình bán phở, một nét văn hóa đặc trưng của Hà Nội. Ông Mùi là hình mẫu của truyền thống, còn mợ Trinh lại đại diện cho sự hiện đại. Vậy trong thời khắc quan trọng, liệu chúng ta nên bảo tồn giá trị cũ hay đổi mới để hòa nhập với thời đại?

Mùi Phở mang thông điệp tương tự như phim Ẩm Thực Nam Nữ (1994) – một trong những tác phẩm đầu tay xuất sắc của đạo diễn Lý An. Cả hai bộ phim đều xoay quanh gia đình, trong đó Ẩm Thực Nam Nữ kể về một gia đình người Hoa với bề ngoài bình yên, nhưng thực chất lại giấu nhiều bí mật và rạn nứt dưới lớp vỏ bọc ấy.
Ẩm Thực Nam Nữ có một cú twist bất ngờ vào cuối phim. Nhưng đây không phải là một cú sốc mà là một khoảnh khắc gây cười về nhân tình thế thái. Đặc biệt, những món ăn của ông bố trong phim chính là sân khấu thực sự để thể hiện các cung bậc cảm xúc của gia đình.
Ẩm Thực Nam Nữ là một tác phẩm điện ảnh gia đình xuất sắc, sử dụng ẩm thực như một cầu nối để bàn về cuộc sống một cách tinh tế và sâu sắc. Có lẽ đạo diễn Minh Beta cũng mong muốn mang lại điều này cho khán giả, tiếc rằng mọi thứ trong Mùi Phở lại không thể đạt được như kỳ vọng của anh.

Có lẽ quá nhiều yếu tố được đưa vào trong một bộ phim gia đình, khiến cho sự cân bằng trở nên khó khăn.
Mùi Phở có một khởi đầu khá ổn, khi giới thiệu các thành viên trong gia đình ông Mùi một cách hài hước, châm biếm qua cái nhìn ngây thơ của cậu bé Sá Sùng. Đặc biệt, những phân cảnh nấu phở của ông Mùi do NS Xuân Hinh thể hiện rất ấn tượng, bắt mắt, cho thấy ê kíp đã dành rất nhiều công sức vào phần hình ảnh của phim.
Cuộc đối đầu giữa bố chồng miền Bắc và con dâu miền Nam tạo cơ hội cho hai nghệ sĩ Xuân Hinh và Thu Trang thể hiện trọn vẹn khả năng hài hước của mình. Bộ phim cũng mở ra một gia đình nhiều thế hệ, với mạch phim xoay quanh vấn đề truyền nghề và sự khác biệt trong suy nghĩ giữa thế hệ già và thế hệ trẻ.

Tuy nhiên, sau 2/3 thời gian phim, Mùi Phở bắt đầu mất phương hướng và trở nên lộn xộn. Bộ phim như một bát phở được nêm quá tay: dù đã bỏ công sức chuẩn bị cầu kỳ, nhưng lại không thể mang đến cảm giác ngon miệng cho người xem. Các tình huống trong phim dần trở nên gượng gạo và khó hiểu, khiến người xem khó lòng đồng cảm với sự phát triển tâm lý của các nhân vật.
Câu chuyện trong Mùi Phở ngày càng thiếu sức hút. Từ ông Mùi, mợ Trinh, đến cậu bé Sá Sùng và các thành viên khác trong gia đình, họ liên tục tạo ra những tình huống ồn ào quá mức cần thiết, khiến khán giả cảm thấy mệt mỏi và mất dần sự chú ý trong không khí bối cảnh của phim.

Phần âm thanh của Mùi Phở thực sự thiếu sự tiết chế, với nhạc nền và âm thanh lồng ghép dày đặc trong các tình huống, làm cho phim không có đủ không gian “thở” và nhịp nghỉ cho khán giả. Mãi đến gần cuối phim, âm thanh mới lùi lại để nhường chỗ cho cảm xúc của các nhân vật.
Cú twist ở đoạn kết có phần phô trương và mang hơi hướng “sách vở”, dễ dàng đoán trước nếu ai đã quen với những bộ phim gia đình truyền hình. Vì thế, Mùi Phở kết thúc một cách chóng vánh và không để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng khán giả sau khi rời rạp.

Đạo diễn Minh Beta đã đặt rất nhiều tâm huyết vào bộ phim đầu tay này. Trong các buổi phỏng vấn, anh chia sẻ mong muốn mang đến những giá trị văn hóa, ký ức, xung đột giữa các thế hệ và giá trị gia đình Việt. Tuy nhiên, thật tiếc là tác phẩm đầu tay này chưa thể kiểm soát tốt những yếu tố đó.
Mùi Phở chứa đựng quá nhiều yếu tố, tạo ra một tổng thể thiếu sự liên kết và mạch lạc. Nhiều khán giả cảm thấy bối rối và không hiểu được lý do hành động của các nhân vật. Bên cạnh đó, phim cũng thiếu sự tiết chế trong các cảnh hài, khiến một số phân đoạn trở nên quá lố. Đến cuối phim, tác phẩm lại chuyển sang tông melo, gây cảm giác không hợp với tổng thể của bộ phim.
Nghệ sĩ Xuân Hinh mang chất hài đặc trưng của sân khấu vào vai ông Mùi. Tuy nhiên, ông không thể gánh vác một kịch bản quá lộn xộn và ôm đồm. Các diễn viên khác cũng gặp phải vấn đề tương tự, khi không thể tìm được điểm tựa vững chắc cho nhân vật của mình trong Mùi Phở.

Mùi Phở không chú trọng quá mức vào yếu tố doanh thu mà tập trung vào giá trị nghệ thuật của bộ phim.
Mọi bộ phim thương mại khi ra rạp đều phải đối mặt với vấn đề doanh thu, nhất là khi Mùi Phở phải cạnh tranh với nhiều phim ngoại và phim Việt. Tuy nhiên, với kinh nghiệm lâu năm trong ngành sản xuất phim, đạo diễn Minh Beta trả lời rất bình tĩnh khi được hỏi về doanh thu của phim.
“Tôi hiểu mình là một tân binh trong ngành điện ảnh, vì vậy tôi muốn cho mình thời gian để học hỏi. Mọi người thường hỏi tôi có lo lắng về doanh thu không? Thực tế, tôi đã âm thầm dành 10 năm để rèn luyện.”

Minh Beta chia sẻ rằng với bộ phim đầu tay này, anh mong muốn mở ra một hướng đi mới cho điện ảnh Việt Nam. Dù không phải là phim ăn khách trong dịp đầu năm, anh vẫn cảm thấy như mình đã chiến thắng.
Có thể đây là một cuộc thử nghiệm của Minh Beta trong vai trò đạo diễn. Tuy nhiên, cũng giống như lời trả lời đầy tinh tế của nghệ sĩ Xuân Hinh với phóng viên: “Một mâm cơm có nhiều món ăn. Miền Nam cũng có món mà người Bắc thích, miền Bắc cũng có món mà người Nam thích. Ai thích thì ăn, ai không thích thì thôi, chẳng có gì phải bàn.”

Món phở đầy gia vị của đạo diễn Minh Beta có thể sẽ phù hợp với khẩu vị của một số khán giả. Cũng như ẩm thực, phim ảnh mỗi người sẽ có một gu riêng. Biết đâu, sẽ có khán giả yêu thích ‘hương vị đậm đà’ mà Mùi Phở mang lại.
