Câu lệnh chính là phần tử cơ bản nhất của ngôn ngữ lập trình. Trong một số trường hợp, nó cũng có thể được coi là một chỉ thị hoặc hành động cho máy tính thực hiện.
Do mức độ phức tạp của các chỉ thị, việc điều khiển máy tính trực tiếp qua những chỉ thị này khá hiếm khi sử dụng. Thay vào đó, người ta kết hợp nhiều chỉ thị lại với nhau để tạo thành một câu lệnh, giúp máy tính thực hiện các thao tác phức tạp hơn. Mỗi câu lệnh có thể chứa một hoặc nhiều lệnh máy tính, được sắp xếp theo một trật tự rõ ràng nhằm yêu cầu CPU thực hiện một thao tác có ý nghĩa.
Cấu trúc và trình tự của câu lệnh phụ thuộc vào ngôn ngữ lập trình cụ thể. Những quy tắc này hầu như luôn luôn cố định và được gọi là cú pháp (syntax).
Câu lệnh có thể được xem như một đơn vị cơ bản, được xây dựng từ các từ khóa đã được định nghĩa từ trước trong ngôn ngữ lập trình, hoặc từ các chỉ thị theo cú pháp đã được chuẩn hóa. Mục đích của câu lệnh là hướng dẫn máy tính thực hiện các thao tác với dữ liệu, từ đó thực hiện các phép tính hay biến đổi dữ liệu để đạt được kết quả cuối cùng.
Các kiểu câu lệnh
Sau đây là các loại câu lệnh chính. Thí dụ được dùng viết theo ngôn ngữ Pascal
- Định nghĩa:
TYPE SALARY = INTEGER - Khai báo:
VAR A:INTEGER - Gán giá trị:
A:= A + 1 - Dãy câu lệnh:
A:= A + 1; WRITELN(A) - Điều kiện:
IF A > 3 THEN WRITELN(A) ELSE WRITELN("NOT YET") END - Vòng lặp:
FOR A:=1 TO 10 DO WRITELN(A) END - Gọi:
CLEARSCREEN()
Đặc điểm
- Mệnh lệnh thì khác với biểu thức ở chỗ các biểu thức thì có thể trả về các gía trị và không thể gây ra hiệu ứng phụ, trong khi đó, các câu lệnh được thực thi sẽ không trả về giá trị nào ngoại trừ có thể tạo ra các hiệu ứng khác nhau.
- Trong việc lập trình kiểu cấu trúc thì các câu lệnh có thể được nhóm lại tạo nên các khối câu lệnh (thí dụ như là các hàm hay các thủ tục)
Ví dụ minh họa về các câu lệnh
Ngôn ngữ ASM (Assembly)
mov AX, BX; (gán giá trị của BX vào AX)Ngôn ngữ C (C Programming)
printf("Hello World!\n"); // in ra màn hình dòng chữ "Hello World!"Ngôn ngữ lập trình C++
- Học các kỹ năng hacking
- [[Chỉ thị (máy tính)|Mệnh lệnh
