10 Điều kỳ bí về Tử Cấm Thành, Trung Quốc khiến ai cũng tò mò

Tử Cấm Thành là bối cảnh quen thuộc trong vô số bộ phim nổi tiếng của châu Á. Do đó, không có gì ngạc nhiên khi nơi đây gắn liền với những câu chuyện tranh đấu quyền lực, bi kịch và âm mưu thâm độc. Chính vì vậy, các truyền thuyết về hồn ma và hiện tượng kỳ lạ cũng xuất hiện và được lan truyền mạnh mẽ. Nếu có dịp ghé thăm Tử Cấm Thành và trò chuyện cùng người dân bản địa, bạn sẽ có cơ hội nghe kể thêm nhiều chuyện ly kỳ, trong đó nổi tiếng nhất là câu chuyện về người phụ nữ mặc đồ trắng đi lang thang trong cung, vừa đi vừa khóc ai oán. Thậm chí, nhiều lính gác còn kể rằng họ từng nghe tiếng sáo văng vẳng giữa đêm vang lên từ sâu bên trong khu di tích.

Cho đến nay, vẫn chưa có bất kỳ nghiên cứu khoa học chính thức nào được thực hiện để tìm hiểu các hiện tượng siêu nhiên tại Tử Cấm Thành. Một phần vì người dân đã tin tưởng sâu sắc vào sự tồn tại của các linh hồn, phần khác là do chính sách bảo tồn nghiêm ngặt của chính phủ Trung Quốc. Chính điều đó càng khiến bức màn huyền bí phủ lên Tử Cấm Thành trong đêm tối trở nên dày đặc hơn bao giờ hết.

Một công trình được mệnh danh là “bất tử” với thời gian, từng thách thức cả những cơn địa chấn dữ dội nhất lịch sử. Bao quanh Tử Cấm Thành là tường thành kiên cố với độ dày hơn 8m, cao 6m, hoàn toàn bảo vệ khu vực bên trong. Công trình này đòi hỏi lượng vật liệu khổng lồ để xây dựng, và như nhiều công trình cổ xưa khác, quá trình xây dựng Tử Cấm Thành vẫn là một điều bí ẩn suốt hàng thế kỷ.

Trải qua hơn 600 năm tồn tại, nơi đây từng hứng chịu hơn 200 trận động đất từ lớn đến nhỏ, trong đó có đại địa chấn Đường Sơn năm 1976 với cường độ lên tới 9,5 độ richter – một con số khủng khiếp được ví tương đương sức nổ của 2 tỷ tấn thuốc nổ TNT. Thế nhưng, Tử Cấm Thành vẫn kiên cường đứng vững. Điều gì đã khiến công trình này “bất bại” trước thiên nhiên?

Các chuyên gia cho rằng bí mật nằm ở kỹ thuật xây dựng “đấu củng” – một cấu trúc khung gỗ hình chữ nhật được phát triển bởi các kiến trúc sư Trung Hoa từ khoảng năm 500 TCN. Kỹ thuật này gồm các khối gỗ (đấu) kết hợp với các tay xà ngắn (củng), liên kết bằng cách lắp ráp ăn khớp hoàn toàn, không dùng bất kỳ chất kết dính nào. “Đấu củng” thường được đặt dưới mái hiên và mái nhà, tạo nên sự linh hoạt và độ đàn hồi tuyệt vời, giúp công trình chống chọi hiệu quả với động đất. Theo ghi chép cổ, kiến trúc này đã phổ biến từ thời Xuân Thu (770 - 476 TCN).

Ngay từ khi xây dựng, toàn bộ hoàng cung rộng lớn của Tử Cấm Thành không hề có nhà vệ sinh trong thiết kế. Điều này khiến không ít người đặt câu hỏi: Vậy Hoàng đế, phi tần, thái giám, cung nữ và hàng vạn người từng sống ở đây đã làm gì để giải quyết nhu cầu cá nhân hàng ngày?

Câu trả lời khá bất ngờ nhưng cũng hợp lý: họ sử dụng các chậu vệ sinh có nắp đậy, bên trong rải tro để hút mùi. Riêng các bậc đế vương hay quan lại cấp cao thì được dùng những chiếc “quan phòng” sang trọng – thường được làm từ gỗ đàn hương, có thêm hương liệu để át mùi, bề mặt mịn màng để tránh gây khó chịu. Một số còn có thiết kế cầu kỳ với đệm lót bằng gấm và tay vịn hai bên.

Thực tế, nhà vệ sinh thô sơ đã xuất hiện từ thời cổ đại, nhưng trong môi trường cung đình nghiêm ngặt, chất thải bị xem là thứ không sạch sẽ, ảnh hưởng đến sự tôn nghiêm của hoàng cung. Vì thế, việc xây nhà xí trong Tử Cấm Thành bị cấm tuyệt đối. Với mật độ người ở đông đúc, nếu xây nhà vệ sinh như bình thường thì nguy cơ phát sinh mùi hôi là không tránh khỏi, gây ảnh hưởng đến không gian sống nên giải pháp thùng vệ sinh đã được lựa chọn thay thế.

Là biểu tượng trường tồn của văn hóa Trung Hoa, Tử Cấm Thành – hay còn gọi là Cố Cung – trải rộng trên diện tích lên tới 720.000 m2, được chia làm hai khu vực chính: Tiền triều và Hậu cung. Trong đó, khu Tiền triều nơi đặt Tam Đại điện – trung tâm quyền lực của hoàng đế – lại hoàn toàn không có lấy một bóng cây, điều khiến không ít người băn khoăn. Dưới đây là bốn giả thuyết được đưa ra để lý giải hiện tượng này.

Thứ nhất, nhằm làm nổi bật sự oai nghiêm của triều đình. Tiền triều không chỉ là nơi cử hành nghi lễ mà còn thể hiện quyền lực tối thượng của hoàng đế – người được tôn vinh là “thiên tử”. Theo quan niệm phong kiến, không vật thể nào được phép cao hơn điện Thái Hòa – trung tâm của quyền lực – bao gồm cả cây cối.

Thứ hai, đảm bảo an ninh tối đa. Việc không trồng cây nhằm tránh tạo điều kiện cho thích khách ẩn náu trong các nghi lễ hay buổi thiết triều.

Thứ ba, hạn chế nguy cơ hỏa hoạn. Trong lịch sử, Tam Đại điện từng nhiều lần bị cháy và phải xây lại. Việc loại bỏ cây cối giúp giảm thiểu vật liệu dễ bén lửa.

Cuối cùng, là yếu tố phong thủy. Theo nguyên lý ngũ hành, khu trung tâm của Tử Cấm Thành thuộc hành Thổ, mà Mộc thì khắc Thổ – có thể mang đến điềm xấu. Do đó, việc kiêng trồng cây tại đây được xem là cách hóa giải vận hạn theo thuyết âm dương ngũ hành.

Mặc dù có đến 70 giếng nước nằm rải rác khắp Tử Cấm Thành, nhưng điều khiến nhiều người rùng mình là không ai dám uống từ những chiếc giếng này. Một thái giám già từng kể lại rằng nước giếng trong cung chỉ được sử dụng vào thời gian đầu khi hoàng cung mới đi vào hoạt động. Trong suốt khoảng 500 năm cuối cùng của chế độ phong kiến, dù sách sử hay các nhà nghiên cứu lịch sử đều đồng tình: nước giếng trong cung gần như bị “cấm kỵ” sử dụng để uống.

Dù nước giếng trông trong vắt, ngọt lành, nhưng cả hoàng đế lẫn những người sống trong cung đều tránh xa. Ngay cả các cung nữ và thái giám cũng rất hạn chế sử dụng, dù trong sinh hoạt thường ngày. Nguồn nước chính cho cả Tử Cấm Thành được chuyển về từ suối Ngọc Tuyền, cách rất xa kinh thành. Việc phân phối nước cũng phản ánh rõ rệt đẳng cấp: phi tần có thể được cấp đến 40 can, trong khi thái giám chỉ có vỏn vẹn 2 can.

Dù bị “tẩy chay” để uống, nhưng các giếng nước lại giữ vai trò trọng yếu trong việc phòng chống hỏa hoạn. Khi có cháy – điều dễ xảy ra do phần lớn công trình làm từ gỗ quý – người trong cung nhanh chóng lấy nước từ các giếng để dập lửa. Sự phân bố dày đặc của hệ thống giếng chính là yếu tố góp phần bảo vệ kiến trúc hoàng cung suốt nhiều thế kỷ.

Trong Tử Cấm Thành tồn tại hàng ngàn căn phòng, đến mức người ta ước tính rằng nếu một thái tử mỗi đêm nghỉ tại một phòng khác nhau, sẽ mất gần 24 năm để trải nghiệm hết toàn bộ. Tuy nhiên, không phải căn phòng nào cũng rực rỡ, náo nhiệt. Có những nơi phủ bóng tăm tối, đó chính là lãnh cung – chốn lưu đày của những phi tần thất sủng.

Các hoàng đế Trung Hoa cổ đại luôn có hàng trăm cung tần mỹ nữ. Người được sủng ái thì sống trong nhung lụa, còn những người bị quên lãng phải chịu cảnh cô đơn, không người hầu hạ, không ai kính nể. Những phi tần bị đưa vào lãnh cung thường là những người không còn được sủng ái hoặc không có thế lực hậu thuẫn. Nhiều người cho rằng lãnh cung chẳng khác nào địa ngục nơi hậu cung, nơi mà bi kịch và tuyệt vọng chất chồng, có người phát điên, có kẻ chọn cái chết để giải thoát.

Không chỉ có phi tần thất sủng, lãnh cung còn là nơi trú ngụ của các góa phụ trong cung – những người từng là phi tần khi hoàng đế còn sống. Sau khi vua băng hà, họ bị buộc phải sống cô quạnh, khi tuổi đời còn rất trẻ. Tử khí lạnh lẽo và âm khí nặng nề khiến nơi đây trở thành một địa điểm ít ai muốn lui tới, thậm chí còn bị xem là điểm gở nếu đặt chân vào.

Ngay trong Tử Cấm Thành tại Bắc Kinh, Trung Quốc có một kho tàng lịch sử sống động – đó chính là bảo tàng Cung điện được thành lập từ năm 1925. Đây là nơi quy tụ hơn 1 triệu cổ vật quý báu có nguồn gốc từ triều Minh và Thanh. Trải qua gần một thế kỷ, nơi đây vẫn không ngừng thu hút hàng triệu lượt khách mỗi năm đến chiêm ngưỡng tinh hoa của nền văn hóa phong kiến Trung Hoa.

Kho tàng cổ vật này không chỉ mang giá trị lịch sử mà còn là biểu tượng nghệ thuật vượt thời gian, với rất nhiều báu vật vẫn được gìn giữ nguyên vẹn qua hàng trăm năm. Tại đây có thể bắt gặp những món đồ gốm sứ tinh xảo từ lò Cảnh Đức, các hiện vật chế tác từ vàng bạc, đồ sơn mài và nhiều tác phẩm mỹ nghệ hiếm có.

Mỗi năm, khoảng 10.000 cổ vật được đưa ra trưng bày tại bảo tàng Cung điện, trong đó nhiều món được đánh giá là vô giá. Một vài hiện vật nổi bật phải kể đến như chiếc cốc Vĩnh cố bằng vàng do Hoàng đế Càn Long cho chế tác nhân dịp sinh nhật 30 tuổi, trên đó khắc dòng chữ "Kim ân vĩnh cố" – thể hiện mong ước về sự trường tồn của triều đại nhà Thanh. Ngoài ra còn có ấn ngọc từ thời Tống, càng làm tăng thêm giá trị tinh thần và lịch sử cho bộ sưu tập khổng lồ này.

Tử Cấm Thành, còn được biết đến với tên gọi Cố Cung, từng là trung tâm quyền lực tối cao của triều đình Trung Hoa, nơi hoàng đế cùng các phi tần, công chúa và hoàng tử sinh sống và xử lý quốc sự. Công trình kiến trúc này được xây dựng hoàn toàn bằng gỗ, trải dài trên diện tích khoảng 720.000 m2 với 800 cung và 9.999 phòng. Tử Cấm Thành được bao bọc bởi một hoàng thành vững chắc và là sản phẩm của nhiều kiến trúc sư tài ba, trong đó có thái giám Nguyễn An người Việt Nam.

Ngày nay, nơi đây trở thành bảo tàng rộng lớn nhất thế giới, lưu giữ vô số báu vật nghệ thuật quý giá phản ánh lịch sử và văn hóa Trung Hoa từ thời nhà Minh đến nhà Thanh. Trong chế độ phong kiến, hoàng đế được tôn là “thiên tử” – người thay trời cai quản thiên hạ. Chính vì vậy, cung điện của họ cũng trở thành nơi thiêng liêng, dân thường tuyệt đối không được lui tới. Nhưng giờ đây, du khách chỉ cần đăng ký một tour Bắc Kinh hợp túi tiền là đã có thể tận mắt chiêm ngưỡng chốn cung đình từng là biểu tượng quyền lực bậc nhất của Trung Quốc.

Tử Cấm Thành bắt đầu được xây dựng vào tháng 7 năm 1406, dưới triều Minh Thành Tổ (1360–1424), với sự tham gia của hơn một triệu lao động trong suốt 14 năm liên tiếp, từ 1406 đến 1420. Cuối năm 1420, khu cung điện tráng lệ này chính thức được đưa vào sử dụng, với chiều dài 961 mét và chiều rộng 753 mét, bao gồm 980 công trình kiến trúc. Đây là nơi các hoàng đế Trung Hoa cư ngụ suốt mùa đông trong hơn 500 năm (1420–1924).

Năm 1987, Tử Cấm Thành được UNESCO công nhận là Di sản thế giới và đánh giá là quần thể kiến trúc gỗ cổ lớn nhất còn được bảo tồn trên toàn cầu. Không chỉ là biểu tượng lịch sử và văn hóa, nơi đây còn là bảo tàng thu hút đông đảo du khách quốc tế. Từ năm 2012, mỗi năm có khoảng 14 triệu lượt người đến tham quan, và riêng năm 2019 con số này lên tới hơn 19 triệu lượt – vượt xa cả Bảo tàng Louvre ở Paris (Pháp). Với giá trị ước tính hơn 70 tỷ USD, Tử Cấm Thành hiện là cung điện kiêm bất động sản có giá trị lớn nhất hành tinh.

Thời điểm xây dựng Tử Cấm Thành luôn là chủ đề thu hút sự quan tâm của nhiều người. Dù đã trải qua bao thăng trầm lịch sử, cung điện đồ sộ này vẫn hiên ngang với vẻ đẹp tráng lệ làm say đắm lòng người. Lấy cảm hứng từ truyền thuyết “Tử Vi Tiên” về Ngọc Hoàng và các vị thần ở Tử Vi cung (cung điện màu tím), hoàng đế tự xưng là thiên tử nên cũng cần một nơi tương tự như Tử Vi Cung để thể hiện uy quyền và sự oai nghiêm.

Khởi công xây dựng từ năm 1406 và hoàn thiện năm 1420, đến nay Tử Cấm Thành đã tồn tại hơn 600 năm, chứng kiến vô số biến cố và đổi thay của lịch sử. Ý nghĩa của Tử Cấm Thành cũng thay đổi theo thời gian, không chỉ còn là kinh thành màu tím trong truyền thuyết, mà còn là trung tâm tổ chức các sự kiện triều chính, nơi cư ngụ của vua và phi tần, đồng thời là nơi trú ẩn an toàn của hoàng tộc khi có biến cố. Ngày nay, Tử Cấm Thành được biết đến là viện bảo tàng lớn nhất thế giới, lưu giữ vô số bảo vật quý giá của các triều đại Minh – Thanh.