10 Kỹ năng quan trọng giúp trẻ phòng tránh xâm hại mà cha mẹ cần dạy con

Hãy dạy trẻ rằng khi bị người lạ tấn công, trẻ có thể phản ứng mạnh mẽ như cắn, đá, cào và cố gắng thu hút sự chú ý của mọi người xung quanh bằng mọi cách. Đồng thời, trẻ nên hét lớn: “Cháu không quen biết người này. Họ đang cố bắt cóc cháu”.

Để giúp trẻ tự tin hơn, cha mẹ cần dạy trẻ rằng không cần sợ hãi hay lo lắng khi có ai đó đe dọa hoặc làm tổn thương chúng. Nếu kẻ xấu đe dọa bắt trẻ giữ bí mật, trẻ nên ngay lập tức thông báo cho cha mẹ hoặc người thân. Ngoài ra, nếu trẻ cảm thấy không thoải mái khi tiếp xúc với ai đó, hãy dạy trẻ chia sẻ với cha mẹ và tránh xa những người có hành vi không phù hợp.

Hãy dạy trẻ cách tránh xa những người không quen biết, không nên bắt chuyện hay làm quen với bất kỳ ai mà trẻ gặp trên đường nếu không có sự cho phép của cha mẹ. Cha mẹ cũng cần cảnh báo trẻ về những nguy hiểm có thể xảy ra khi đi một mình với người lạ hoặc đến những nơi vắng vẻ, tối tăm. Việc giữ khoảng cách và không nói chuyện với người lạ là một phần quan trọng trong kỹ năng phòng chống xâm hại.

Dạy trẻ rằng chúng không cần phải trò chuyện với người lạ, và nếu cuộc nói chuyện kéo dài hơn 5 – 7 giây, hãy rời đi ngay lập tức để đến nơi an toàn. Khi giao tiếp, trẻ nên đứng cách xa khoảng 2 – 2,5m. Nếu người đó tiến lại gần, hãy lùi ra xa. Hãy thực hành tình huống này với trẻ, chỉ cho chúng khoảng cách 2,5m là như thế nào và nhấn mạnh rằng luôn phải duy trì khoảng cách đó dù trong bất kỳ tình huống nào.

Bên cạnh các kỹ năng khác, việc tránh đi thang máy với người lạ cũng là một kỹ năng quan trọng mà cha mẹ cần dạy con để phòng chống xâm hại. Hãy hướng dẫn trẻ đứng dựa lưng vào tường khi chờ thang máy để có thể quan sát xung quanh. Nếu có người lạ bước vào thang máy cùng, hãy dạy trẻ tìm cách từ chối khéo léo, chẳng hạn như giả vờ quên đồ để rời đi.

Trong trường hợp người lạ cố mời trẻ vào thang máy, trẻ nên trả lời lịch sự: “Bố mẹ cháu dặn chỉ đi thang máy một mình hoặc với người quen”. Nếu người lạ cố gắng kéo trẻ vào thang máy hoặc bịt miệng trẻ, hãy dạy trẻ hét lên, cắn hoặc phản kháng để thoát ra và tìm kiếm sự giúp đỡ ngay lập tức.

Khi trẻ ở nhà một mình, hãy dạy trẻ luôn cảnh giác và tuyệt đối không mở cửa cho người lạ. Đồng thời, cha mẹ cần nhắc nhở trẻ không tự ý đi chơi một mình, dù là sang nhà hàng xóm hay đến nhà người quen mà không có sự đồng ý của bố mẹ. Để trẻ hiểu và hợp tác, phụ huynh nên giải thích lý do một cách nhẹ nhàng, tránh dọa nạt khiến trẻ cảm thấy bất an.

Hãy dạy trẻ rằng nếu có người gõ cửa nhưng không nhìn rõ ai hoặc không có ai trả lời khi trẻ hỏi “Ai đấy?”, trẻ tuyệt đối không được mở cửa, kể cả chỉ hé cửa để nhìn ra ngoài. Ngoài ra, trẻ không nên tiết lộ với người lạ rằng bố mẹ không có nhà, dù người đó tự nhận là bạn của bố mẹ hoặc người đến sửa chữa. Nếu người lạ cố gắng đột nhập, trẻ cần gọi ngay cho bố mẹ hoặc hàng xóm để được giúp đỡ.

Việc kết bạn và làm quen qua mạng xã hội đã trở nên phổ biến, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Đã có không ít trường hợp gặp nguy hiểm khi gặp riêng bạn quen qua mạng. Vì vậy, cha mẹ cần giúp trẻ hiểu rõ rằng việc gặp riêng người quen qua mạng là vô cùng nguy hiểm. Hãy cảnh báo trẻ rằng tội phạm có thể lợi dụng Internet để tiếp cận nạn nhân, và người tự nhận là “cậu Minh gần nhà” chưa chắc đã là một đứa trẻ 10 tuổi mà trẻ quen biết.

Trò chuyện với người lạ qua mạng có thể khiến trẻ rơi vào tình huống nguy hiểm. Trẻ cần nhớ không được cung cấp thông tin cá nhân như số điện thoại, địa chỉ, hoặc tên của mình cho bất kỳ ai, kể cả những người tự nhận là trẻ con. Đồng thời, trẻ không nên gửi ảnh cá nhân hoặc đồng ý gặp riêng người quen qua mạng.

Việc dạy trẻ từ chối với "vùng nhạy cảm" là một kỹ năng quan trọng mà cha mẹ cần trang bị cho con một cách khéo léo và tinh tế để phòng tránh nguy cơ bị xâm hại. Cha mẹ nên hướng dẫn trẻ cách bảo vệ cơ thể, không cho phép bất kỳ ai chạm vào những vùng nhạy cảm hoặc có những hành động ôm ấp, vuốt ve nếu trẻ không muốn. Vùng nhạy cảm là của riêng trẻ, ngay cả bố mẹ cũng không được phép chạm vào nếu không có sự đồng ý. Hãy dạy trẻ cách phản ứng và từ chối mạnh mẽ nếu có người cố tình đụng chạm khiến trẻ cảm thấy không thoải mái.

Ngoài ra, cha mẹ cũng cần dạy trẻ không nên chạm vào vùng nhạy cảm của người khác, đặc biệt là người khác giới. Đồng thời, tránh tò mò về cơ thể người khác để không bị lợi dụng hoặc vô tình kích thích hành vi xấu từ những kẻ có ý đồ không tốt.

Quy tắc 5 ngón tay giúp trẻ hiểu rõ các mức độ quan hệ trong giao tiếp:

Ngón cái: Chỉ ôm hôn những người thân thiết trong gia đình như bố mẹ, anh chị em ruột, ông bà để thể hiện tình yêu thương.

Ngón trỏ: Chỉ nắm tay hoặc khoác tay với họ hàng, thầy cô, bạn bè. Nếu ai đó vượt quá giới hạn này như ôm hôn, trẻ cần có sự đồng ý của bố mẹ hoặc nói KHÔNG.

Ngón giữa: Chỉ bắt tay khi gặp người quen biết.

Ngón áp út: Vẫy tay chào hỏi thể hiện sự thân thiện khi gặp người lạ ở nhà hoặc ngoài đường.

Ngón út: Bỏ chạy và hét to để báo động với mọi người xung quanh nếu có người lạ có hành vi thân mật quá mức khiến trẻ cảm thấy lo lắng hoặc bất an.

Kỹ năng đầu tiên trong phòng chống xâm hại trẻ em là không viết tên trẻ lên đồ dùng cá nhân như ba lô, hộp cơm. Việc này có thể khiến người lạ dễ dàng biết được thông tin cá nhân của trẻ. Hãy tưởng tượng, nếu một người lạ tiếp cận và gọi đúng tên trẻ, họ sẽ dễ dàng giành được sự tin tưởng của trẻ.

Điều này có thể dẫn đến những tình huống nguy hiểm. Vì vậy, cha mẹ cần nhắc nhở trẻ giữ bí mật thông tin cá nhân ở nơi công cộng, tránh để người lạ hoặc kẻ xấu biết được tên của trẻ. Thay vào đó, hãy viết số điện thoại của cha mẹ lên đồ dùng, điều này sẽ hữu ích nếu đồ bị thất lạc hoặc mất cắp.

Cha mẹ cần dạy trẻ không lại gần xe của người lạ, đồng thời hướng dẫn thêm một nguyên tắc quan trọng: nếu một chiếc xe tiến lại gần và người trong xe cố gắng thu hút sự chú ý của trẻ, hãy chạy ngược hướng với chiếc xe đó. Điều này giúp trẻ có thêm thời gian để tìm kiếm sự giúp đỡ từ người xung quanh.

Để phòng trường hợp trẻ bị tấn công, cha mẹ nên đưa ra các tình huống giả định và hướng dẫn trẻ cách thoát thân. Dạy trẻ tận dụng cơ hội khi kẻ xấu sơ hở để chạy thật nhanh hoặc la hét cầu cứu. Do sự chênh lệch về thể lực, việc phản kháng của trẻ thường không hiệu quả và có thể khiến kẻ xấu trở nên hung hãn hơn. Vì vậy, trẻ cần dùng trí thông minh và kỹ năng để thoát thân an toàn. Ngoài ra, hãy dạy trẻ ghi nhớ số điện thoại của cha mẹ và số khẩn cấp để sử dụng trong tình huống nguy hiểm.

Tạo mật khẩu gia đình là một ý tưởng hiệu quả khi dạy trẻ kỹ năng phòng chống xâm hại. Cha mẹ nên dạy trẻ rằng nếu có ai đó nói: “Đi với cô/chú, cô/chú sẽ đưa cháu đến gặp bố mẹ”, trẻ cần hỏi lại ngay: “Bố mẹ cháu tên gì? Mật khẩu gia đình là gì?”.

Cha mẹ nên đặt ra một câu mật mã dùng trong tình huống khẩn cấp, chẳng hạn khi nhờ người khác đón trẻ ở trường, người đó phải biết mật mã. Hãy chọn một câu mật mã độc đáo và khó đoán, ví dụ như “mèo con lông vàng”.