7 Nguyên tắc then chốt trong việc dạy và học tiếng Anh cho trẻ em

Theo các chuyên gia ngôn ngữ, kỹ năng nói là một trong những kỹ năng dễ tiếp cận nhất khi học ngoại ngữ. Vì vậy, hãy khuyến khích trẻ nói thật nhiều tiếng Anh trong môi trường thân thiện và cởi mở. Khi trẻ bắt đầu cất tiếng nói bằng ngoại ngữ, cũng là lúc sự tự tin của trẻ dần được hình thành.

Giống như hành trình học tiếng Việt, trước khi đọc và viết, trẻ cần hiểu và giao tiếp được bằng lời nói. Học tiếng Anh cũng vậy, nói là kỹ năng dễ bắt chước, dễ ghi nhớ nhất. Đặc biệt, việc được tiếp xúc với người bản ngữ và chương trình học sinh động sẽ giúp trẻ phát âm chuẩn xác ngay từ giai đoạn đầu.

Vì thế, cha mẹ nên tạo cơ hội cho con được nghe tiếng Anh nhiều hơn mỗi ngày để làm quen dần và phát triển kỹ năng giao tiếp tự nhiên.

Không ít phụ huynh Việt có thói quen hỏi con “hôm nay được mấy điểm?” thay vì quan tâm “hôm nay con có vui không?”, “con học được điều gì mới?”. Tư duy quá chú trọng điểm số này dễ khiến trẻ học vì thành tích, mất đi niềm vui học tập tự nhiên. Dù điểm số vẫn là một yếu tố khích lệ, nhưng chưa phải là tất cả.

Thay vào đó, hãy khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động lớp học bằng phần thưởng phù hợp với độ tuổi và tâm lý. Điều này sẽ nuôi dưỡng tình yêu và đam mê tiếng Anh một cách tự nhiên hơn. Hãy để việc học là một hành trình khám phá đầy niềm vui, không phải là cuộc đua thành tích. Khi trẻ cảm thấy thoải mái, chúng sẽ yêu tiếng Anh như chính ngôn ngữ mẹ đẻ của mình và không ngại bước vào thế giới của thứ ngôn ngữ toàn cầu này.

Điểm đặc biệt của phương pháp này là giáo viên không giảng dạy theo khuôn mẫu hay giáo trình cố định nào, mà thay vào đó tạo nên một không gian học tập sinh động, ngập tràn sắc màu và hoạt động tiếng Anh để trẻ tự nhiên khám phá.

Phụ huynh hoàn toàn có thể áp dụng cách tiếp cận này tại nhà bằng cách lồng ghép tiếng Anh vào các trò chơi cùng con, sử dụng đồ chơi để dạy từ mới. Trẻ sẽ dễ dàng tiếp thu ngôn ngữ một cách tự nhiên, tích lũy vốn từ phong phú mà không hề cảm thấy bị ép buộc.

Hãy tưởng tượng một đứa trẻ ba tuổi ở bất kỳ quốc gia nào, nếu phát triển bình thường, đều có thể nói được ngôn ngữ của nước đó. Đơn giản vì trẻ được nghe người lớn nói mỗi ngày, từ đó hình thành nhận thức và hiểu cách sử dụng ngôn ngữ trong từng ngữ cảnh cụ thể. Giai đoạn từ 0–3 tuổi là khoảng thời gian vàng để ngôn ngữ thẩm thấu vào tiềm thức và bật ra một cách tự nhiên, bản năng.

Khi bắt đầu dạy tiếng Anh cho bé đầu từ lúc chín tháng tuổi, hay bé thứ hai từ hai tuần tuổi, có người hỏi: “Nó biết nói đâu mà dạy?”, “Nói thế nó có hiểu không?”. Mình trả lời: “Cháu vẫn nghe và cháu đang hiểu đấy”.

Đừng chờ trẻ biết nói mới bắt đầu dạy, bởi vì đầu vào (input) phải đến trước đầu ra (output). Nếu chưa thấy output nghĩa là input chưa đủ hoặc chưa đúng. Giống như trẻ em Việt từ khi sinh ra đã tiếp nhận tiếng mẹ đẻ qua tai, đến 1 tuổi bắt đầu nói, 2 tuổi nói rõ và 3 tuổi đã dùng ngôn ngữ thành thạo.

Trình tự phát triển ngôn ngữ là: Nghe – Nói – Đọc – Viết. Trong đó, Nghe và Đọc là kỹ năng tiếp nhận (input), còn Nói và Viết là kỹ năng thể hiện (output). Vậy nên, muốn trẻ nói tiếng Anh tốt, trước hết hãy để trẻ được nghe thật nhiều mỗi ngày.

Nguyên tắc quan trọng hàng đầu giúp trẻ yêu thích và tiếp thu tốt ngoại ngữ chính là không bỏ lỡ “giai đoạn vàng” – thời điểm trẻ còn ở độ tuổi mẫu giáo. Các chuyên gia thiết kế chương trình tiếng Anh cho trẻ em đều khuyến nghị nên bắt đầu càng sớm càng tốt, bởi lúc này việc học ngôn ngữ diễn ra tự nhiên như cách trẻ học nói tiếng mẹ đẻ.

Trẻ sẽ tiếp thu tiếng Anh tốt nhất qua những hoạt động gần gũi và thú vị như nghe nhạc, xem hoạt hình, đọc truyện, sử dụng flash card minh họa hoặc các ứng dụng học tiếng Anh sinh động. Đây là thời điểm trẻ tiếp nhận kiến thức như đang chơi – không bị áp lực, không có cảm giác học hành nặng nề.

Trái lại, nếu đợi đến khi trẻ vào tiểu học mới bắt đầu học, trẻ dễ coi tiếng Anh như một môn học bắt buộc, dẫn đến tâm lý e ngại và hiệu quả tiếp thu thấp hơn. Vì thế, hãy chủ động khơi gợi tình yêu ngôn ngữ ở con từ sớm – khi mọi thứ với trẻ vẫn là những điều kỳ diệu cần khám phá.

Đây là nguyên tắc thứ hai khi xây dựng các chương trình tiếng Anh dành cho trẻ em. Nhiều phụ huynh thường sai lầm khi ép con học ngữ pháp, từ vựng và lý thuyết mà quên đi mong muốn của trẻ. Trẻ vốn hiếu động, yêu thích sự vui tươi, màu sắc và thoải mái trong học tập.

Do đó, cách giúp trẻ tiếp thu tiếng Anh nhanh nhất là tăng cường hình ảnh trực quan sinh động, màu sắc đa dạng, kết hợp với các trò chơi hấp dẫn. Việc tổ chức các trò chơi tương tác dùng hình ảnh sống động sẽ kích thích sự tò mò và ham vui của trẻ. Nhờ vậy, tiếng Anh sẽ trở nên gần gũi, dễ học và không gây áp lực cho các bé.

Việc học theo giáo trình cứng nhắc có thể làm giảm khả năng sáng tạo của trẻ trong quá trình tiếp thu. Vì thế, để làm phong phú các hoạt động học tập, tăng cường sử dụng giáo cụ trực quan là cách giúp giờ học thêm phần sinh động và thu hút.

Phụ huynh có thể tận dụng các thiết bị công nghệ như máy nghe nhạc, điện thoại, máy tính hoặc các ứng dụng trên Ipad, Iphone… như một nguồn hỗ trợ hiệu quả cho việc học tiếng Anh tại nhà, giúp các bé tiếp thu ngôn ngữ nhanh hơn. Tuy nhiên, cha mẹ cũng nên hạn chế cho trẻ sử dụng Ipad hoặc Internet quá nhiều để tránh ảnh hưởng đến thị lực và kỹ năng xã hội của trẻ.