8 Bước để nâng cao kỹ năng giải toán cho học sinh Tiểu học

Bước này thường dành cho học sinh có năng lực khá. Sau khi hoàn thành bài toán, học sinh có thể thử tìm ra cách giải khác hoặc đưa ra lời giải khác. Tuy nhiên, điều này vẫn phải đảm bảo tính chính xác, đúng yêu cầu và kết quả. Đặc biệt, học sinh có thể phát triển bài toán ban đầu thành các bài toán khác nhau, từ đó đề xuất phương án giải quyết, hoặc ẩn đi một phần dữ liệu, thêm bước tìm phần ẩn đó,...

Đối với những bài toán có lời văn, giáo viên cần đặt ra câu hỏi gợi mở giúp học sinh nhận ra phần nào trong bài toán chứa yếu tố toán học và phần nào không. Điều này giúp học sinh nắm bắt nội dung bài toán một cách rõ ràng hơn. Khi hiểu được vấn đề, học sinh sẽ biết cách loại bỏ các yếu tố không liên quan, từ đó tập trung vào cốt lõi của bài toán và tóm tắt bài toán sao cho phù hợp.

Lưu ý phân tích cho học sinh để xác định cơ sở lập lời giải:

• Căn cứ vào câu hỏi bài toán.
• Căn cứ vào kế hoạch giải quyết bài toán đã lập.

Lập lời giải và phép tính là bước quan trọng nhất trong quá trình giải toán. Học sinh chỉ có thể thực hiện tốt bước này nếu đã hiểu rõ các bước trước đó. Giáo viên cần giúp học sinh nhận thức rằng mỗi lời giải và phép tính là một phần trong chuỗi các bước thực hiện kế hoạch giải bài toán hợp lý và có trật tự.

Dựa trên phân tích từ bước 3, học sinh bắt đầu giải toán. Ở bước này, học sinh cần viết lời giải và thực hiện các phép tính để tìm ra đáp án. Lời giải phải đầy đủ, chính xác, tránh dùng ký hiệu hay viết tắt. Các phép tính cần rõ ràng, không gộp quá nhiều bước và phải ghi đúng đơn vị. Sau khi có đáp số, học sinh cần viết lại kết quả theo yêu cầu. Ngoài ra, học sinh cần kiểm tra lại kết quả để đảm bảo tính chính xác và phù hợp với đề bài.

Để giúp học sinh rèn luyện kỹ năng thành thạo, giáo viên có thể tạo ra các bài toán mới tương tự với các bài toán đã giải theo các cách sau:

• Thay đổi số liệu trong bài toán
• Thay đổi các đối tượng trong bài toán
• Thay đổi cả đối tượng và số liệu
• Thay đổi các từ chỉ quan hệ trong bài toán
• Tăng số lượng đối tượng trong bài toán
• Thay đổi câu hỏi đã cho bằng câu hỏi khó hơn.

Đọc kỹ đề bài là bước đầu tiên và rất quan trọng trong quá trình giải toán. Để giải đúng một bài toán, học sinh cần phải đọc thật cẩn thận, xác định rõ bài toán cho biết những gì và yêu cầu gì. Sau đó, học sinh áp dụng kiến thức vào dạng toán cụ thể. Trên thực tế, rất nhiều học sinh giải toán sai không phải vì bài toán quá khó mà vì họ chỉ đọc qua một lần và vội vàng giải ngay. Có những trường hợp học sinh đọc sai số liệu, dẫn đến kết quả sai lệch.

Sau khi đã hiểu rõ bài toán từ bước 1, học sinh tiến hành tóm tắt lại bài toán. Khi tóm tắt, học sinh cần nêu đầy đủ các dữ kiện: bài toán cho biết gì và bài toán yêu cầu gì, nhưng phải cô đọng, loại bỏ các yếu tố không cần thiết, chỉ tập trung vào số liệu và yêu cầu chính của bài toán. Mỗi loại bài toán sẽ có cách tóm tắt khác nhau. Có thể tóm tắt bằng lời, vẽ hình, dùng sơ đồ, ký hiệu,... hoặc kết hợp các yếu tố trên sao cho thật ngắn gọn, rõ ràng và xác định được mối quan hệ giữa các dữ liệu đã cho và những gì cần tìm. Nếu học sinh tóm tắt đúng, đồng nghĩa với việc đã hiểu bài toán.

Để tìm ra phương án giải quyết bài toán, chúng ta thường sử dụng phương pháp hỏi ngược từ kết quả về. Thành phần nào chưa biết, ta cần đi tìm, dựa vào các dữ liệu đã có, chọn lựa phép tính phù hợp, v.v...