8 điều cần biết về ung thư bàng quang

Những dấu hiệu của ung thư bàng quang có thể bao gồm:

• Tiểu ra máu: Ở giai đoạn đầu, máu có thể ít, làm nước tiểu có màu hồng hoặc vàng sậm, thậm chí không thể thấy màu bất thường cho đến khi làm xét nghiệm. Tuy nhiên, khi bệnh tiến triển, nước tiểu sẽ có màu đỏ tươi. Có những trường hợp không có triệu chứng gì cho đến khi tiểu ra máu, đi khám thì bệnh đã ở giai đoạn nặng;
• Đi tiểu thường xuyên: Cảm giác tiểu khó, tiểu buốt, thậm chí là bí tiểu. Ở giai đoạn cuối, bệnh nhân ung thư bàng quang thường gặp phải tình trạng tiểu không kiểm soát, cảm giác căng bàng quang, mót tiểu nhưng không thể đi, gây khó chịu và đau đớn. Ngoài ra, còn có tình trạng rối loạn tiểu tiện;
• Đau bụng và chướng bụng, da xuất hiện mẩn ngứa: Những triệu chứng này có thể là dấu hiệu của ung thư đã di căn đến gan. Khi khối u ở gan phát triển, chèn ép các bộ phận khác, bệnh nhân sẽ cảm thấy đau đớn, bụng trướng và cứng, da nổi mẩn, vàng da, vàng mắt;
• Đau ngực, khó thở, đau sâu trong xương sườn: Nếu ung thư di căn đến phổi, bệnh nhân có thể gặp phải những triệu chứng như tức ngực, khó thở. Để giảm cảm giác khó thở, bệnh nhân cần duy trì sự bình tĩnh, điều hòa nhịp thở và người thân nên an ủi và trấn an họ;
• Ung thư di căn xương: Đau nhức ở xương và khớp, cột sống đau, xương trở nên yếu và dễ gãy;
• Đau lưng và vùng chậu: Ngoài ra, có thể có những triệu chứng khác như mệt mỏi, chán ăn, sút cân nhanh, da xanh xao, chân tay lạnh, tâm lý hoảng loạn, mất ý thức.

Ung thư bàng quang xuất phát từ nhiều loại tế bào, trong đó ung thư biểu mô bàng quang chiếm phần lớn (98%), đây là loại ung thư đường niệu phổ biến nhất và đứng thứ hai trong các ung thư đường tiết niệu sinh dục. Tỉ lệ nam/nữ là 2,7/1, và bệnh thường gặp ở người da trắng nhiều hơn người da đen. Nếu được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, tỷ lệ sống sau 5 năm có thể đạt đến 80%.

Chẩn đoán u bàng quang

Chẩn đoán xác định

• Lâm sàng: Tiểu ra máu vô cớ, tiểu máu theo đợt. Đau vùng thắt lưng hoặc phát hiện u ở giai đoạn muộn.
• Cận lâm sàng: Chẩn đoán hình ảnh:

1. Siêu âm: Phát hiện khối u từ thành bàng quang, lồi vào trong lòng bàng quang, có thể có cuống. Đánh giá vị trí, kích thước và mức độ xâm lấn vào thành bàng quang.
2. Chụp CT- scanner: Giúp đánh giá kích thước, vị trí của khối u, mức độ xâm lấn vào thành bàng quang và mô xung quanh, tìm hạch di căn ở hố chậu, hạch, gan...
3. Chụp MRI (nếu cần): Đánh giá vị trí, kích thước, ranh giới và mức độ xâm lấn của khối u. Giúp phát hiện huyết khối trong tĩnh mạch thận, tĩnh mạch chủ và phân biệt hạch di căn với mạch máu.
4. Soi bàng quang và sinh thiết: Đây là phương pháp tối ưu để xác định u bàng quang, đồng thời cho phép sinh thiết để xác định độ xâm lấn và ác tính của khối u, từ đó đưa ra phương án điều trị phù hợp.

• Xét nghiệm máu: Công thức máu, hồng cầu và huyết sắc tố có thể giảm nếu tiểu ra máu nặng, kéo dài.
• Xét nghiệm sinh hoá: Nồng độ calci máu có thể tăng do ung thư tiết ra chất giống hormone tuyến cận giáp, hoặc do di căn vào xương gây kích thích hủy cốt bào.
• Xét nghiệm nước tiểu: Hồng cầu và bạch cầu trong nước tiểu dương tính.
• Nhuộm hóa miễn dịch tế bào: Nhuộm hóa miễn dịch tế bào tổ chức ung thư bàng quang giúp phát hiện các marker ung thư, như BrdU-LI, cyclin D1, EMT...
• Xét nghiệm khác: Chụp X-Quang phổi xác định di căn phổi. Xạ hình xương để tìm di căn xương (chỉ thực hiện khi có triệu chứng đau xương). Chụp PET/CT giúp phát hiện di căn.

Bốn phương pháp điều trị chính cho ung thư bàng quang bao gồm phẫu thuật, xạ trị, hóa trị và liệu pháp miễn dịch. Phương pháp điều trị sẽ được quyết định dựa trên giai đoạn bệnh, tuổi tác và tình trạng sức khỏe của bệnh nhân.

• Phẫu thuật: Có thể thực hiện các phương pháp phẫu thuật sau:

1. Phẫu thuật nội soi (TUR): Phẫu thuật này được thực hiện thông qua nội soi bàng quang (dùng ống mỏng đưa vào bàng quang qua niệu đạo). Một dụng cụ có vòng dây nhỏ ở đầu được sử dụng để loại bỏ hoặc đốt cháy khối u bằng năng lượng điện cao.
2. Cắt bàng quang toàn bộ: Cắt bỏ toàn bộ bàng quang và nạo vét các hạch bạch huyết cùng các cơ quan gần đó có thể bị ung thư. Phẫu thuật này áp dụng khi ung thư xâm lấn vào thành cơ bàng quang hoặc khi ung thư lan rộng trên bề mặt. Đối với nam giới, tuyến tiền liệt và túi tinh cũng có thể bị cắt bỏ. Đối với phụ nữ, tử cung, buồng trứng và một phần âm đạo cũng sẽ được loại bỏ. Nếu ung thư lan quá rộng và không thể cắt bỏ hoàn toàn, phẫu thuật chỉ nhằm giảm triệu chứng tiểu tiện do ung thư gây ra. Sau khi bàng quang bị cắt bỏ, bác sĩ sẽ tạo ra một cách thức mới để đưa nước tiểu ra ngoài cơ thể.
3. Cắt bàng quang bán phần: Phẫu thuật này sẽ chỉ cắt bỏ một phần bàng quang khi khối u có ác tính thấp nhưng đã xâm lấn vào thành bàng quang. Bệnh nhân có thể tiếp tục đi tiểu bình thường sau phẫu thuật.
4. Chuyển nước tiểu: Phẫu thuật này tạo ra một cách thức mới để cơ thể lưu trữ và thải nước tiểu. Sau khi phẫu thuật, một số bệnh nhân có thể cần hóa trị để tiêu diệt các tế bào ung thư còn sót lại, nhằm giảm nguy cơ tái phát.

• Xạ trị: Xạ trị sử dụng tia X năng lượng cao hoặc các phóng xạ khác để tiêu diệt tế bào ung thư. Có hai loại xạ trị:

1. Xạ trị bên ngoài: Sử dụng máy bên ngoài cơ thể chiếu xạ vào khối u.
2. Xạ trị trong: Phóng xạ được niêm phong trong kim, hạt, hoặc dây điện và đặt trực tiếp vào hoặc gần khối u. Loại xạ trị này sẽ được chỉ định tùy theo giai đoạn bệnh.

• Hóa trị: Hóa trị sử dụng thuốc để tiêu diệt tế bào ung thư hoặc ngừng sự phân chia của chúng. Thuốc có thể được uống hoặc tiêm vào tĩnh mạch, từ đó lan tỏa vào toàn bộ cơ thể để điều trị các tế bào ung thư. Hóa trị tại chỗ có thể được tiêm trực tiếp vào bàng quang qua ống nội soi.
• Liệu pháp miễn dịch: Liệu pháp miễn dịch kích hoạt hệ miễn dịch của bệnh nhân để chống lại ung thư. Các chất này có thể do cơ thể sản xuất hoặc được tạo ra trong phòng thí nghiệm để tăng cường khả năng tự bảo vệ của cơ thể chống lại ung thư.

Với bệnh nhân mắc ung thư bàng quang ở giai đoạn cuối, việc điều trị không chỉ dừng lại ở việc loại bỏ bệnh mà còn bao gồm chăm sóc toàn diện cho cơ thể, tinh thần và tâm lý. Đội ngũ bác sĩ, y tá, nhà tâm lý học và các chuyên gia chăm sóc sức khỏe sẽ đồng hành cùng bệnh nhân trong việc giảm đau, quản lý các triệu chứng, điều chỉnh cảm xúc và xây dựng chế độ ăn uống hợp lý giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn. Liệu pháp chăm sóc giảm nhẹ nên bắt đầu ngay khi ung thư được chẩn đoán và điều trị. Dưới đây là một số phương pháp hỗ trợ giúp bệnh nhân kiểm soát các triệu chứng và giảm thiểu tác dụng phụ của điều trị:

• Chế độ ăn uống khoa học: Hóa trị có thể gây mệt mỏi và giảm cảm giác thèm ăn. Bệnh nhân nên ăn nhiều bữa nhỏ trong ngày để duy trì năng lượng. Các thực phẩm như ngũ cốc, rau quả, trái cây và cá rất tốt, trong khi các thực phẩm giàu chất béo bão hòa như xúc xích, sô-cô-la, sữa nguyên kem, bơ và thịt đỏ cần hạn chế.
• Vận động nhẹ nhàng: Các bài tập nhẹ nhàng như đi bộ, bơi lội, yoga hay thể dục dưỡng sinh giúp cải thiện thể trạng và giảm căng thẳng. Tuy nhiên, bệnh nhân nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bắt đầu luyện tập.
• Thuốc giảm đau: Giảm đau là yếu tố quan trọng trong việc chăm sóc người bệnh ung thư bàng quang giai đoạn cuối. Mỗi bệnh nhân có mức độ đau khác nhau, do đó, việc mô tả chính xác cảm giác đau với bác sĩ giúp chọn lựa loại thuốc giảm đau hiệu quả nhất.

Trong quá trình điều trị, bệnh nhân ung thư bàng quang giai đoạn cuối cần tuân thủ nghiêm ngặt các chỉ định của bác sĩ và tái khám đúng lịch để đảm bảo chất lượng cuộc sống tốt hơn và kéo dài tuổi thọ.

Cũng giống như nhiều bệnh ung thư khác, ung thư bàng quang là mối lo ngại lớn của mọi người. Tuy nhiên, căn bệnh này hoàn toàn có thể phòng ngừa được. Dưới đây là một số biện pháp có thể giúp giảm nguy cơ mắc phải căn bệnh nguy hiểm này dựa trên những nguyên nhân đã được nghiên cứu:

• Không hút thuốc lá: Hút thuốc là nguyên nhân chính gây ra nhiều loại ung thư, trong đó có ung thư bàng quang. Việc từ bỏ thuốc lá giúp giảm thiểu lượng chất gây ung thư tích tụ trong bàng quang. Vì vậy, việc không hút thuốc là phương pháp phòng ngừa đầu tiên và quan trọng nhất để ngừa ung thư bàng quang và nhiều bệnh khác.
• Thận trọng với hóa chất và nguồn nước: Những người thường xuyên làm việc với hóa chất cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định an toàn để tránh tiếp xúc. Bên cạnh đó, khi sử dụng giếng nước mới, nên kiểm tra hàm lượng thạch tín trong nước để tránh nguy cơ bị ô nhiễm.
• Uống đủ nước: Uống khoảng 2 lít nước mỗi ngày giúp giảm 25% nguy cơ ung thư bàng quang vì nước giúp loại bỏ các tác nhân gây ung thư khỏi bàng quang trước khi chúng có cơ hội phát triển.
• Cải thiện chế độ ăn uống: Các loại rau họ cải như súp lơ xanh và bắp cải có tác dụng giảm nguy cơ mắc ung thư bàng quang. Dù ăn nhiều rau quả tươi có lợi cho sức khỏe, nhưng đặc biệt súp lơ và bắp cải lại có tác dụng đặc biệt trong việc phòng ngừa ung thư bàng quang.
• Khám sức khỏe định kỳ: Việc khám sức khỏe định kỳ rất quan trọng để phát hiện sớm bệnh. Nếu có dấu hiệu bất thường như tiểu ra máu, cần đi khám ngay để phát hiện ung thư bàng quang sớm và điều trị hiệu quả.
• Sử dụng nấm lim xanh: Việc sử dụng nấm lim xanh mỗi ngày giúp ngăn ngừa sự phát triển của tế bào ung thư. Nấm lim xanh chứa các dược chất quý như Beta-glucans và Ling Zhi-8 protein, có tác dụng ức chế sự tăng trưởng của tế bào ung thư và kích thích hệ miễn dịch.

Việc cải thiện sức đề kháng giúp cơ thể chống lại ung thư và ngăn ngừa sự tái phát của bệnh. Uống nấm lim xanh thay nước lọc hàng ngày không chỉ giúp cơ thể khỏe mạnh mà còn hỗ trợ phòng ngừa ung thư bàng quang và các bệnh nguy hiểm khác.

Bàng quang là cơ quan rỗng nằm ở vùng bụng dưới, có chức năng chính là chứa nước tiểu do thận sản sinh và thải ra. Nước tiểu từ thận sẽ được dẫn vào bàng quang qua một ống gọi là niệu quản. Thành ngoài của bàng quang bao gồm một lớp cơ, khi bàng quang đầy nước tiểu, lớp cơ này sẽ co lại để đẩy nước tiểu ra ngoài qua một ống nhỏ khác gọi là niệu đạo. Ung thư bàng quang thường bắt đầu từ các tế bào lót bên trong bàng quang, kích thước của khối u có thể thay đổi tùy thuộc vào giai đoạn của bệnh.

Ung thư bàng quang gồm 3 loại:

• Ung thư tế bào chuyển tiếp: Đây là dạng phổ biến nhất, chiếm đến 90% các ca ung thư bàng quang. Ung thư tế bào chuyển tiếp phát sinh từ các tế bào lót bên trong bàng quang (các tế bào này có khả năng co lại khi bàng quang trống và giãn ra khi bàng quang chứa đầy nước tiểu);
• Ung thư biểu mô tế bào vảy: Khoảng 8% bệnh nhân ung thư bàng quang mắc phải dạng này. Tế bào vảy xuất hiện trong bàng quang chủ yếu là phản ứng lại kích thích hoặc nhiễm trùng. Nếu cơ thể bị nhiễm ký sinh trùng, tế bào vảy có thể phát triển thành ung thư;
• Ung thư tuyến: Đây là dạng hiếm gặp nhất, chỉ chiếm 2% các ca ung thư bàng quang. Bệnh phát triển từ các tế bào tạo ra các tuyến tiết chất nhầy trong bàng quang.

Phần lớn ung thư bàng quang được phát hiện khi còn ở giai đoạn sớm và có thể điều trị được. Tuy nhiên, ngay cả khi ở giai đoạn đầu, ung thư bàng quang vẫn có khả năng tái phát cao. Vì vậy, những bệnh nhân đã được điều trị ung thư bàng quang nên tiếp tục theo dõi để phát hiện sớm ung thư tái phát, thậm chí nhiều năm sau khi điều trị đã kết thúc.

Ung thư bàng quang có thể trải qua các giai đoạn phát triển sau:

• Giai đoạn 0 (Ung thư bàng quang giai đoạn đầu): Đây là giai đoạn ung thư chỉ giới hạn ở bề mặt của bàng quang, còn gọi là ung thư tại chỗ. Lúc này, các triệu chứng hầu như không rõ ràng; ung thư chỉ xuất hiện trên bề mặt với kích thước rất nhỏ, chưa xâm lấn vào các hạch bạch huyết hay mô cơ của bàng quang. Khi phát hiện bệnh ở giai đoạn này, tỷ lệ điều trị thành công có thể lên đến 98%. Tuy nhiên, tỷ lệ tái phát vẫn khá cao dù có thể phẫu thuật cắt bỏ khối u mà không cần cắt bỏ bàng quang.
• Giai đoạn 1: Ở giai đoạn này, ung thư vẫn chỉ xuất hiện trên bề mặt bên trong bàng quang nhưng kích thước đã lớn hơn. Đây là giai đoạn có dấu hiệu mờ nhạt nhất; ung thư có thể lan xuống mô liên kết dưới lớp lót bàng quang nhưng chưa xâm lấn vào thành cơ, các hạch bạch huyết hay các cơ quan lân cận. Khoảng 88% bệnh nhân được chẩn đoán ở giai đoạn này có thể sống trên 5 năm.
• Giai đoạn 2: Tại giai đoạn này, ung thư đã xâm nhập vào thành bàng quang nhưng chưa lây lan đến mô ngoài bàng quang hay các hạch bạch huyết, cơ quan xa. Nếu bệnh được phát hiện sớm, cơ hội sống ở giai đoạn này khoảng 63%.
• Giai đoạn 3: Ung thư ở giai đoạn này đã lan ra ngoài thành bàng quang, xâm nhập vào các mô xung quanh. Nếu là nam giới, khối u có thể lan tới tuyến tiền liệt, còn ở nữ giới có thể lan đến cổ tử cung hoặc âm đạo. Ngoài ra, tế bào ung thư cũng có thể di căn tới các hạch bạch huyết trong vùng chậu nhưng chưa lan đến các cơ quan xa.
• Giai đoạn 4 (Ung thư bàng quang giai đoạn cuối): Đây là giai đoạn nghiêm trọng nhất, khi ung thư đã di căn tới các hạch bạch huyết và xa hơn nữa đến các cơ quan như phổi, xương, gan. Dự báo sống sót ở giai đoạn này chỉ còn khoảng 15%.

Ung thư bàng quang mặc dù có thể chữa khỏi nếu phát hiện ở giai đoạn sớm, nhưng bệnh vẫn có nguy cơ tái phát cao. Có thể ung thư tái phát ngay tại chỗ hoặc di căn sang các khu vực khác trong cơ thể. Các biến chứng có thể xuất hiện bao gồm thiếu máu, đi tiểu không kiểm soát, tắc nghẽn niệu quản, v.v.

Ung thư bàng quang là một căn bệnh ác tính ảnh hưởng đến cơ quan chứa nước tiểu của cơ thể. Nguyên nhân gây bệnh có thể do nhiều yếu tố liên quan đến thói quen sinh hoạt, chế độ ăn uống, công việc và một số tác nhân môi trường khác. Dưới đây là một số yếu tố tiềm ẩn gây ung thư bàng quang mà bạn cần lưu ý để có biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

• Hút thuốc: Hút thuốc lá là yếu tố nguy cơ lớn nhất gây ung thư bàng quang. Khoảng một nửa số ca ung thư bàng quang ở cả nam và nữ là do hút thuốc. Những người hút thuốc có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn nhiều so với người không hút thuốc. Khi hít khói thuốc, các chất gây ung thư từ khói thuốc sẽ được hấp thụ vào máu qua phổi và sau đó được lọc qua thận, tích tụ trong nước tiểu. Các hóa chất này có thể làm tổn hại các tế bào lót bên trong bàng quang, từ đó tăng nguy cơ phát triển ung thư.
• Tiếp xúc với hóa chất: Một số hóa chất công nghiệp có liên quan đến ung thư bàng quang, như amin, benzidin, và beta-naphthylamine, những chất này thường được sử dụng trong ngành nhuộm. Những người làm việc trong các ngành công nghiệp như sản xuất cao su, da, dệt may, hay sơn có nguy cơ mắc bệnh cao nếu không sử dụng các biện pháp bảo vệ đúng cách. Khói thuốc tại nơi làm việc cũng có thể làm tăng nguy cơ ung thư bàng quang, đặc biệt là đối với những người làm việc trong môi trường có nhiều người hút thuốc.
• Tuổi tác: Nguy cơ mắc ung thư bàng quang tăng theo độ tuổi. Khoảng 90% các trường hợp ung thư bàng quang được phát hiện ở những người từ 55 đến 75 tuổi.
• Giới tính: Ung thư bàng quang phổ biến ở nam giới hơn ở phụ nữ.
• Nhiễm trùng: Các bệnh nhiễm trùng đường tiết niệu, sỏi thận, và các vấn đề liên quan đến bàng quang có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư bàng quang, đặc biệt là ung thư biểu mô tế bào vảy của bàng quang.
• Tiền sử bệnh lý: Những người có tiền sử ung thư bàng quang hoặc ung thư đường tiểu có nguy cơ tái phát cao hơn. Ung thư biểu mô Urothelial có thể phát triển trong các tế bào ung thư ở bàng quang, niêm mạc thận, niệu quản, và niệu đạo.
• Dị tật bẩm sinh: Một số dị tật bẩm sinh, như liên kết bất thường giữa rốn và bàng quang (urachus), có thể là nguyên nhân gây ung thư bàng quang. Ung thư do urachus bắt nguồn từ các tế bào tuyến và chiếm khoảng 1/3 số ca ung thư bàng quang.
• Yếu tố di truyền: Những người có người thân bị ung thư bàng quang có nguy cơ cao hơn mắc bệnh này. Một số đột biến gen, như gen nguyên bào võng mạc, có thể làm tăng nguy cơ ung thư bàng quang cùng với các loại ung thư khác như ung thư vú và tuyến giáp.
• Asen trong nước uống: Asen có trong nguồn nước uống là yếu tố nguy cơ gây ung thư bàng quang ở một số khu vực. Dù bạn sử dụng nước từ giếng hay từ các hệ thống nước công cộng, nếu hàm lượng asen cao có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Việc uống đủ nước mỗi ngày có thể giảm thiểu nguy cơ mắc ung thư bàng quang.

Bên cạnh các nguyên nhân trên, bạn có thể tham khảo thêm ý kiến từ các bác sĩ hoặc chuyên gia về ung thư bàng quang để biết thêm các yếu tố nguy cơ khác.