1. Chi tiết mâm cỗ cúng giao thừa năm 2023
Lễ vật cúng giao thừa ngoài trời gồm:
- Mâm ngũ quả
- Ba cây nhang lớn
- Hoa tươi
- Đèn hoặc nến
- Trầu cau
- Muối và gạo
- Trà, rượu
- Trang phục dành cho thần linh
- Thủ lợn luộc
- Gà trống luộc
- Xôi
- Bánh Chưng
Đặc biệt, con gà trống luộc là lễ vật quan trọng. Nên chọn gà khỏe mạnh, mới tập gáy, chưa đạp mái, có mỏ vàng, mào đỏ tươi, chân vàng bóng.
Nếu điều kiện không cho phép, gia đình vẫn có thể chuẩn bị lễ vật đơn giản, nhưng quan trọng là thể hiện lòng thành kính với tổ tiên và thần linh.
Lễ vật cúng giao thừa trong nhà gồm:
Mâm cỗ mặn:
- Bánh chưng
- Giò
- Chả
- Xôi gấc hoặc các loại xôi khác
- Gà luộc
- Rượu nếp
Gia chủ có thể tùy ý thêm các món ăn thân thuộc tùy vào văn hóa vùng miền, miễn sao thể hiện được sự tôn kính với tổ tiên.
Mâm cỗ ngọt:
- Bánh kẹo
- Các loại mứt Tết
- Hoa tươi
- Đèn/nến
- Nhang
Khi bày biện bàn thờ, cả gia đình nên giữ thái độ trang nghiêm, ăn mặc lịch sự và thành tâm khấn vái.
Trước tiên là khấn thần Thổ địa – vị thần cai quản đất đai trong nhà để xin phép tổ tiên về ăn Tết. Sau đó, khấn tổ tiên cầu mong một năm mới bình an, mạnh khỏe, hạnh phúc cho cả gia đình. Ở các chùa, đền, miếu, lễ cúng giao thừa thường sử dụng đồ chay để dâng cúng.


2. Các bước thực hiện nghi thức cúng giao thừa
Trước thời khắc giao thừa, sau khi đã chuẩn bị đầy đủ lễ vật, gia chủ sẽ súc miệng bằng rượu thơm, thắp đèn và nhang để bắt đầu lễ cúng.
Đúng 12 giờ đêm, gia chủ trang nghiêm đọc bài văn khấn giao thừa. Sau khi hoàn tất, tiến hành cắm hương, vái lạy khắp bốn phương tám hướng với mong muốn được chư vị thần linh phù hộ một năm mới bình an, tài lộc và hạnh phúc cho cả gia đình.


3. Bài khấn trong nhà vào thời khắc Giao thừa
Nam mô A di đà Phật (3 lần)
Chúng con thành kính hướng về chín phương trời, mười phương chư Phật, xin cúi lạy Đức Đương Lai Hạ Sinh Di Lặc Tôn Phật cùng Bồ-tát Quán Thế Âm cứu khổ cứu nạn.
Chúng con cúi lạy Hoàng thiên Hậu thổ, chư vị tôn thần; lạy ngài Triệu Vương Hành Khiển cùng các vị thần hành binh; lạy ngài Khúc Tào Phán quan, các ngài Ngũ phương Ngũ hổ, Long mạch, Táo quân và toàn thể chư vị thần linh.
Giờ phút thiêng liêng chuyển giao năm cũ sang năm mới...
Chúng con là:......
Cư ngụ tại:.........
Trong giờ phút giao thừa, ngài Thái Tuế đương niên hạ giới, tiếp quản năm mới, ban phát phước lành; quan cũ trở về thiên đình, lưu lại ân huệ. Quan mới tiếp nhận thiên mệnh, giám sát bá tánh, trừ tai diệt ách, phù hộ nhân sinh.
Nhân dịp đầu xuân năm mới, chúng con xin dâng hương hoa lễ vật, thành tâm kính lễ, cầu mong được các ngài chứng giám và phù hộ độ trì.
Kính mời: chư vị Thái Tuế cũ và mới, Thành hoàng bản cảnh, Thổ công bản xứ, Hỷ thần, Phúc đức chính thần, Long mạch, Ngũ phương Ngũ thổ, Tài thần, Táo quân cùng toàn thể thần linh cai quản đất này, giáng lâm nhận lễ vật của gia chủ.
Cầu xin năm mới mạnh khỏe, thuận lợi, gia đình an khang, thịnh vượng, gặp nhiều điều lành. Nguyện được Phật trời, chư vị thần linh gia hộ, độ trì.
Nam mô A di đà Phật (3 lần, 3 lạy).
Sau khi cúng ngoài trời, gia đình quay vào trong nhà thực hiện lễ khấn tổ tiên. Trước tiên, gia chủ khấn Thổ công để xin phép mời tổ tiên về chung vui Tết cùng con cháu.
Lễ nghi cúng trong nhà không khác biệt nhiều so với ngoài trời, chỉ khác ở chỗ người khấn phải ăn mặc nghiêm chỉnh, đứng trước bàn thờ thắp nhang, khấn mời tổ tiên về sum họp. Kết thúc, lạy 3 lạy, cắm hương, lùi ba bước rồi mới rời khỏi nơi cúng.


4. Bài văn khấn đêm Giao thừa ngoài trời
Nam mô A di đà Phật (3 lần)
Chúng con cúi đầu kính lễ chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật khắp mười phương.
Kính lạy Đức Đương Lai Hạ Sinh Di Lặc Tôn Phật.
Kính lạy Đức Bồ-tát Quán Thế Âm từ bi cứu khổ cứu nạn muôn loài.
Kính lạy Hoàng thiên Hậu thổ, cùng chư vị tôn thần cai quản trời đất.
Kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ hổ, Long mạch, Táo quân và toàn thể chư vị tôn thần.
Kính mời chư vị tổ tiên hai bên nội - ngoại cùng các vị tiên linh.
Giờ phút Giao thừa thiêng liêng chuyển giao giữa năm... và năm...
Chúng con là:…
Cư trú tại:….
Trong khoảnh khắc linh thiêng đầu xuân năm mới, tống cựu nghinh tân, chúng con thành kính sửa soạn lễ phẩm, hương hoa đầy đủ, kính cẩn dâng lên trước án, kính lễ Phật Thánh, mời các vị tôn thần và tổ tiên về dự hưởng lễ vật.
Chúng con xin kính mời:
Chư vị Thành hoàng bản cảnh, Thổ địa bản xứ, Hỷ thần, Phúc đức chính thần, các vị Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch Tài thần, Táo phủ Thần quân cùng các thần linh cai quản khu vực này, cúi xin giáng lâm thụ hưởng lễ vật của gia chủ.
Chúng con cũng kính thỉnh các vị tổ tiên nội ngoại, Cao tằng Tổ khảo, Cao tằng Tổ tỷ, bá thúc huynh đệ, cô di tỷ muội trong nội ngoại tộc cùng các hương linh, kính mời hiển linh về hâm hưởng hương hoa lễ vật. Đồng thời, chúng con cũng xin mời các vong linh tiền chủ, hậu chủ và các linh hồn cư ngụ nơi mảnh đất này cùng chung hưởng tân xuân và lòng thành kính của chúng con.
Nguyện mong một năm mới an khang, bình an tứ thời, phúc lộc tràn đầy, gia đạo hưng vượng.
Thành tâm kính cẩn dâng lời khấn nguyện, cúi xin chư vị chứng giám phù hộ.
Phục duy cẩn cáo!


5. Nghi lễ cúng Giao thừa tại chùa
NAM MÔ THƯỜNG TRỤ THẬP PHƯƠNG PHẬT!
- NAM MÔ THƯỜNG TRỤ THẬP PHƯƠNG PHÁP!
- NAM MÔ THƯỜNG TRỤ THẬP PHƯƠNG TĂNG!
- NAM MÔ BẢN SƯ THÍCH CA MÂU NI PHẬT!
- NAM MÔ A DI ĐÀ PHẬT!
- Nam mô Đại Từ Đại Bi Tầm Thanh Cứu Khổ Cứu Nạn Linh Cảm Quán Thế Âm Bồ Tát Ma Ha Tát.
Chúng con xin cúi lạy mười phương Hộ Pháp Thiện Thần, Thiên phủ, Địa phủ, Thủy phủ cùng Thiên quan, Địa quan, Thủy quan và các thần quân cai quản. Thành kính dâng lời khấn tới Thành Hoàng, Thổ Công Bản Gia, Đông Trù Tư Mệnh Táo Quân, Thổ Địa Môn Khẩu và các vị gia tiên linh thiêng... Cúi xin chư vị chứng giám cho đệ tử: Tên là:............................
Cư ngụ tại:...............................................................................................................................
Giây phút thiêng liêng Giao thừa chuyển giao năm cũ sang năm mới, chúng con tiễn đưa Chu Vương Hành Khiển - Thiên Ôn Chi Thần - Ly Tào Phán Quan, đón tiếp Triệu Vương Hành Khiển - Tam Thập Lục Phương Chi Thần - Khúc Tào Phán Quan.
Năm cũ qua đi, năm mới về, gia đình chúng con thành kính bày biện hương hoa lễ vật, dâng lên mười phương Tam Bảo, chư Thánh Hiền, các vị Thần Linh bản cảnh, Quan Hành Khiển năm mới, cùng Cửu Huyền Thất Tổ, gia tiên nội ngoại... Cúi xin chư vị gia hộ độ trì để toàn thể gia quyến được an khang thịnh vượng, mọi điều như ý, mong gì được nấy. Cầu tài đắc tài, cầu lộc được lộc, cầu bình an, trường thọ, sự nghiệp hanh thông, công danh thành đạt. Nguyện cầu quốc thái dân an, thế giới hòa bình, chúng sinh an vui. Mong cho đại dịch tiêu tan, nhân loại cùng phát Bồ Đề Tâm, tin sâu vào nhân quả, từ bỏ điều ác, làm điều thiện, siêng năng niệm Phật, đến ngày viên mãn báo thân được vãng sinh về Cực Lạc quốc của Đức A Di Đà.
- Nam Mô Hoan Hỷ Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát tác đại chứng minh.


6. Những điều cần lưu tâm khi cúng Giao thừa
Lễ cúng Giao thừa mang ý nghĩa thiêng liêng và trọng đại, để buổi lễ được diễn ra suôn sẻ, bạn nên chú ý những điểm sau:
- Gia chủ cần làm lễ ngoài trời trước để “tiễn cựu, nghênh tân” – tiễn vị Hành Khiển năm cũ và nghênh đón vị Hành Khiển năm mới, rồi mới tiến hành lễ cúng trong nhà.
- Nên chuẩn bị đầy đủ hai mâm cúng: một ở ngoài trời, một trong nhà.
- Lễ vật có thể là mâm cỗ chay, mặn hay cỗ ngọt tùy tâm. Tuy nhiên, mâm cúng chay hoặc mặn nên đặt ở bàn nhỏ bên dưới bàn thờ chính. Trên bàn thờ chính chỉ nên để hoa, vàng mã, bánh chưng, xôi chè.
- Tránh cắm cành vàng lá ngọc lên bàn thờ vì theo tâm linh, chúng mang năng lượng âm không tốt.
- Không nên đốt tiền vàng trong đêm Giao thừa, bởi việc này dễ thu hút các vong linh lang thang.


7. Giao thừa là thời khắc gì?
Giao thừa là khoảnh khắc thiêng liêng đánh dấu sự chuyển giao từ năm cũ sang năm mới. Bắt đầu đúng lúc 0 giờ: 0 phút: 0 giây, đêm giao thừa được xem là thời điểm linh thiêng nhất trong năm đối với mọi gia đình Việt Nam. Vì vậy, nghi thức cúng giao thừa luôn được chuẩn bị kỹ lưỡng và tràn đầy lòng thành để kính dâng lên chư vị thần linh cùng tổ tiên vào đêm 30 Tết. Sau khi mâm cúng được sắp lễ đầy đủ, gia chủ sẽ tiến hành thực hiện tuần tự nghi lễ cúng trong nhà và cúng ngoài trời.


8. Lễ cúng Giao thừa là nghi lễ gì?
Lễ cúng Giao thừa là một nghi lễ truyền thống thiêng liêng không thể thiếu trong dịp Tết Nguyên đán của người Việt. Còn được gọi là lễ Trừ Tịch, nghi thức này mang ý nghĩa xua đuổi những điều xui rủi, tà khí và vận hạn của năm cũ, để chào đón năm mới với nhiều hy vọng tốt lành. Vì vậy, cúng Giao thừa được thực hiện vào khoảnh khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, thường trong khoảng từ 23 giờ đêm đến 1 giờ sáng.
Để buổi lễ mang đúng ý nghĩa tâm linh và phù hợp phong tục cổ truyền, việc xác định đúng thời điểm là điều vô cùng quan trọng. Gia chủ cần tiến hành lễ cúng vào giờ Chính Tý, tức là đúng 00:00 giờ đêm 30 Tết – thời khắc bắt đầu năm mới. Lễ cúng ngoài trời thường được thực hiện trước, sau đó mới đến lễ cúng trong nhà.


9. Nên cúng Giao thừa ở đâu và khi nào?
Theo quan niệm truyền thống của người Việt, trên Thiên Đình có 12 vị Hành Khiển thay phiên nhau cai quản hạ giới, tương ứng với 12 con giáp. Mỗi năm đến khoảnh khắc Giao thừa, vị Hành Khiển của năm cũ sẽ bàn giao trách nhiệm lại cho vị Hành Khiển của năm mới.
Để thể hiện lòng thành kính với thần linh, người dân thường chuẩn bị một mâm cỗ cúng ngoài trời, cầu mong vị thần mới sẽ phù hộ độ trì cho cả năm được hanh thông. Vì vậy, vào đêm Giao thừa, người Việt thường chuẩn bị hai mâm lễ: một mâm cúng ngoài trời và một mâm cúng trong nhà đặt trên bàn thờ tổ tiên.
Thời gian tiến hành lễ cúng Giao thừa là vào thời điểm chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, chính xác là giờ Tý, tức từ 23 giờ ngày 29 tháng Chạp cho đến 1 giờ sáng mùng 1 Tết.


