1. Khuyến khích con tự kiếm tiền
Giá trị thực sự của đồng tiền chỉ có thể được nhận thức rõ ràng qua sự nỗ lực kiếm ra nó. Hãy khuyến khích trẻ tìm kiếm những công việc nhỏ trong thời gian rảnh để tự kiếm tiền. Trẻ con thường chưa hiểu hết được ý nghĩa của đồng tiền. Các công việc đơn giản trong gia đình hãy để con tự thực hiện và tạo cơ hội để trẻ kiếm tiền từ chính công sức của mình. Vì vậy, hãy dạy trẻ về giá trị tiền bạc thông qua việc tạo điều kiện cho trẻ kiếm tiền, giúp trẻ trưởng thành và có sự tự lập trong cuộc sống.
Cắt cỏ, rửa xe, bán bánh mì kẹp thịt hay các công việc nhẹ nhàng khác. Những công việc này không chỉ giúp trẻ hiểu và trân trọng những nỗ lực mà còn dạy trẻ về sự khiêm tốn và tôn trọng công lao của những đồng tiền khó khăn kiếm được.


2. Làm gương cho con
Cha mẹ có vai trò rất quan trọng đối với con cái, thậm chí ngay cả khi ảnh hưởng của họ có thể là tiêu cực. Trẻ thường bắt chước hành động của chúng ta nhiều hơn là lời nói, vì vậy hãy từ bỏ thói quen mua sắm vô tội vạ khi rảnh rỗi, vì điều đó có thể khiến con bạn nghĩ rằng tiền là thứ “vô hạn” và chi tiêu chỉ để thoả mãn sở thích cá nhân là điều thú vị.
Cha mẹ cần lên kế hoạch chi tiêu hợp lý, chỉ khi đó việc dạy trẻ tiết kiệm mới hiệu quả, vì “lý thuyết” mà không có “thực hành” chỉ là những lời sáo rỗng mà thôi.


3. Giúp trẻ đặt ra mục tiêu tiết kiệm
Ví dụ, nếu trẻ muốn mua một món đồ mà chúng thích, thay vì đưa tiền ngay, cha mẹ hãy khuyến khích trẻ tự tiết kiệm để mua món đồ đó. Bạn có thể nói với trẻ rằng khi có tiền, không nên chi tiêu cho những thứ không cần thiết mà hãy dành dụm để có đủ tiền mua món đồ đắt hơn mà trẻ đang thực sự cần.
Cách làm này giúp trẻ hiểu được rằng việc tiết kiệm cần có thời gian và kiên nhẫn. Khi có đủ tiền, trẻ sẽ phải suy nghĩ kỹ lưỡng để sử dụng sao cho hợp lý, tránh lãng phí.


4. Đầu tư cho tương lai
Việc dạy trẻ về đầu tư cho tương lai không bao giờ là quá sớm. Bạn có thể bắt đầu với những khái niệm cơ bản như giáo dục. Hãy cùng con bạn xây dựng con đường học vấn mà trẻ mơ ước, đồng thời định hướng nghề nghiệp để giúp trẻ có cái nhìn rõ ràng về tương lai. Đây là những yếu tố rất quan trọng trong việc chuẩn bị cho cuộc sống sau này của trẻ.
Hướng dẫn trẻ quan tâm đến các khoản chi phí cho việc học tập trong tương lai, như chi phí du học, học phí, chỗ ở và các chi phí khác nếu trẻ muốn du học tại một quốc gia phát triển.


5. Chịu trách nhiệm với thẻ tín dụng
Việc học cách chi tiêu quan trọng không kém gì việc kiếm tiền. Khi trẻ còn nhỏ, hãy giúp trẻ xây dựng nền tảng vững chắc về quản lý tài chính, bao gồm việc chi tiêu hợp lý và tiết kiệm. Với trẻ em ở độ tuổi mầm non, hãy dạy trẻ nhận diện đồng tiền, biết tiền dùng để mua gì và hướng dẫn trẻ làm việc để có được những thứ mình mong muốn. Đối với những đứa trẻ lớn hơn, dạy chúng cách so sánh giá trước khi mua sắm, cẩn trọng khi mua sắm trực tuyến và học cách tiết kiệm để mua đồ cần thiết. Trước khi mua sắm, hãy giúp trẻ lập danh sách và tham khảo giá tại các cửa hàng khác nhau, đồng thời đặt ra mục tiêu tài chính rõ ràng.
Với sự phổ biến của thẻ tín dụng ở Việt Nam, rất có thể con bạn sẽ cần dùng thẻ tín dụng khi trưởng thành hoặc đi du học. Do đó, dạy trẻ có trách nhiệm khi sử dụng thẻ tín dụng là điều vô cùng quan trọng. Giải thích cho trẻ hiểu hậu quả của việc chi tiêu vượt quá khả năng và có thể dẫn đến nợ xấu. Khi trẻ đủ tuổi sử dụng thẻ tín dụng, chúng sẽ biết cách sử dụng nó một cách hợp lý. Tuy nhiên, trước khi dạy trẻ về việc sử dụng thẻ tín dụng, chính bạn cũng cần làm gương trong việc sử dụng thẻ tín dụng một cách thông minh.


6. Khen thưởng cho hành vi tiết kiệm của trẻ
Việc giáo dục trẻ về giá trị của tiền bạc, cách chi tiêu hợp lý và tiết kiệm trở nên ngày càng quan trọng trong xã hội hiện đại. Đây không chỉ là một kỹ năng thiết yếu trong hành trang cuộc sống mà còn là cơ sở để hình thành những thói quen tốt và nhân cách vững vàng cho trẻ ngay từ khi còn nhỏ.
Mọi người, kể cả trẻ em, thường sẽ cảm thấy hạnh phúc hơn và làm việc hiệu quả khi nhận được những phần thưởng xứng đáng cho nỗ lực của mình. Vì vậy, việc khen thưởng trẻ vì những hành vi tiết kiệm không chỉ giúp trẻ cảm thấy vui vẻ mà còn thúc đẩy sự tiếp thu và hiểu sâu sắc hơn về tầm quan trọng của việc tiết kiệm tiền.


7. Tạo biểu đồ tiết kiệm tiền
Khi trẻ có mục tiêu tiết kiệm, hãy giúp con hình dung quá trình tiết kiệm bằng cách tạo ra một biểu đồ cho con. Bạn có thể vẽ mỗi tuần một chiếc hũ, và khi con có tiền tiết kiệm, chúng sẽ dán một miếng sticker lên chiếc hũ đó. Khi hũ sticker đầy lên, con sẽ cảm nhận được sự tiến bộ và gần hơn với mục tiêu đã đặt ra.
Với mỗi khoản tiền con nhận được, như tiền thưởng học tập, tiền mừng sinh nhật hay lì xì, hãy hướng dẫn con phân chia số tiền vào 4 chiếc lọ khác nhau. Đừng quên giải thích cho con về thứ tự ưu tiên của các khoản tiền, và giải thích rằng tiền ở mỗi phần là dành cho mục đích khác nhau. Tiền tiết kiệm sẽ dành cho các mục tiêu dài hạn như học tập hay chăm sóc sức khỏe, trong khi tiền chi tiêu là dành cho các nhu cầu hằng ngày.


8. Dạy trẻ về những kiến thức tài chính cơ bản
Trẻ em ở mỗi độ tuổi sẽ có mức độ hiểu biết khác nhau về tiền bạc, nhưng việc dạy cho các em về giá trị tiền ngay từ khi còn nhỏ là vô cùng quan trọng. Nhiều phụ huynh thường đợi đến khi trẻ 13, 14 tuổi mới bắt đầu giảng giải về cách quản lý tiền bạc, tuy nhiên đó là quan điểm sai lầm.
Việc dạy cho trẻ về tài chính nên được thực hiện từ khi các em còn nhỏ để giúp các bé hình thành thói quen chi tiêu đúng đắn và có cái nhìn đúng về giá trị của đồng tiền. Vì vậy, việc tiếp cận và dạy trẻ những kiến thức tài chính càng sớm càng tốt là điều rất cần thiết.


9. Nuôi heo đất
So với các thiết bị như máy tính bảng hay điện thoại thông minh, việc nuôi heo đất là một phương pháp tiết kiệm vừa dễ dàng, lại thú vị và mang lại nhiều lợi ích. Những chú heo đất không chỉ đáng yêu mà còn là một công cụ giáo dục giúp trẻ học cách tiết kiệm tiền một cách có mục đích. Đầu tiên, cha mẹ hãy giải thích cho bé hiểu ý nghĩa của việc tiết kiệm qua chú heo đất này, nó như một “ngân hàng nhỏ” giúp trẻ dần hình thành thói quen tích lũy tiền bạc. Để bắt đầu, hãy để trẻ tự quản lý tiền của mình, có thể là tiền lì xì, tiền thưởng, tiền tiêu vặt hay bất cứ khoản tiền nào từ người thân. Mỗi ngày, cha mẹ có thể cho bé một ít tiền lẻ và khuyến khích bé bỏ vào heo đất để tạo thói quen tiết kiệm. Nếu trẻ thắc mắc về lý do tiết kiệm, hãy giải thích bằng những ví dụ đơn giản như: “Mỗi ngày con bỏ vào đây 5 ngàn đồng, sau một tháng con sẽ có đủ tiền để mua một chiếc xe đồ chơi!”
Đồng thời, cha mẹ cũng nên giúp trẻ cảm nhận được niềm vui khi nhìn thấy heo đất từ từ đầy lên, và cảm giác hào hứng khi đập heo để lấy tiền. Ban đầu, hãy bắt đầu với một chú heo nhỏ, thời gian chờ đợi sẽ ngắn. Sau đó, có thể cho trẻ dùng những heo đất to hơn để kéo dài thời gian chờ đợi, trong khi đó, hãy dạy trẻ cách lên kế hoạch chi tiêu cho số tiền sẽ có khi heo đầy nhé!


10. Thẳng thắn với con về tình trạng kinh tế gia đình
Ngày nay, không ít phụ huynh cảm thấy lo lắng khi con cái luôn yêu cầu tiền bạc để mua đồ chơi hay những món quà vặt. Một nghiên cứu gần đây cho thấy đến 96% phụ huynh đồng ý rằng việc dạy trẻ hiểu về tiền bạc và giá trị lao động là vô cùng quan trọng. Một trong những cách hiệu quả là chia sẻ thẳng thắn về tình hình tài chính gia đình. Việc nói chuyện cởi mở và thành thật về kinh tế gia đình sẽ giúp trẻ chuẩn bị tinh thần đối mặt với thực tế cuộc sống.
Thay vì đơn giản từ chối mỗi khi con yêu cầu, hãy giải thích cho trẻ hiểu rằng ngân sách gia đình có hạn và không thể đáp ứng tất cả mọi yêu cầu. Nếu gia đình bạn đang gặp khó khăn tài chính mà vẫn cố gắng đáp ứng các yêu cầu của con dù không thực sự cần thiết, trẻ sẽ có những suy nghĩ sai lệch về giá trị tiền bạc. Ngược lại, khi con hiểu được thực trạng kinh tế gia đình, bạn đang giúp trẻ hình thành những nhận thức đúng đắn về việc chi tiêu và giá trị của đồng tiền.


