1. Không nên nói những lời tổn thương người khác
Bạn có bao giờ cảm thấy bị tổn thương, thất vọng hoặc buồn bã chỉ vì một câu nói, có thể vô tình hay cố ý, từ người khác? Như người ta vẫn nói, ngôn từ là vũ khí mạnh mẽ nhất trên đời. Vết thương ngoài da có thể lành lại, nhưng những tổn thương do lời nói sẽ in hằn sâu trong tâm trí. Một câu đùa vô tâm, một lời nhận xét thiếu suy nghĩ, hoặc một câu phán xét không chủ đích có thể khiến ai đó cảm thấy đau đớn mãi mãi.
Có những người nói năng bừa bãi, không biết tôn trọng và bao dung người khác, thường xuyên buông ra những lời làm tổn thương người khác. Họ có thể chỉ hại người mà chẳng mảy may nghĩ đến hậu quả, nhưng đôi khi lại tự hại chính mình. Những lời nói ấy có thể chỉ là thoáng qua, nhưng vết thương tinh thần sẽ theo người ta suốt cuộc đời.


2. Không nên nói những lời khoe khoang
Sự khoe khoang của bạn chính là thứ khiến người khác cảm thấy khó chịu nhất, và họ sẽ tìm cách giúp bạn từ bỏ thói kiêu ngạo ấy. Bạn càng tự hào về điều gì, lại càng dễ mất đi chính thứ đó! Điều này không bao giờ sai. Bạn có thể sẽ nói rằng, sự khiêm tốn mới là đáng tự hào, nhưng liệu bạn có nhận ra rằng chính sự khoe khoang của mình sẽ làm tổn thương sự tự trọng của người khác? Một khi bạn làm tổn thương ai đó, liệu họ có còn đối xử tốt với bạn không?
Khoe khoang vẻ đẹp bên ngoài có thể khiến bạn trở nên xấu xí hơn trong mắt người khác. Khoe khoang sự giàu có có thể dẫn đến sự thất bại sau này. Khoe khoang thành tích học tập có thể khiến bạn gặp thất bại trong kỳ thi sau này. Và tốt nhất là đừng tự hào khoe khoang về con cái của mình. Bạn phải giúp con cái mình bớt đi kẻ thù, để mọi người không ganh tỵ mà ngược lại, ủng hộ và bảo vệ chúng.
Thực tế cho thấy, có những người thường xuyên nói về bản thân, tự quảng cáo rầm rộ và thổi phồng thành tích. Người khác nghe xong sẽ cảm thấy phản cảm. Khoe khoang thực sự không đem lại lợi ích gì, mà ngược lại còn gây tổn thương cho chính bạn. Người muốn vĩ đại phải làm những điều vĩ đại, và vĩ đại ấy phải do người khác công nhận, không thể tự mình thừa nhận. Khiêm tốn chính là đức tính tốt nhất của con người.


3. Không nên nói những lời dối trá
Trong Phật giáo có giảng về “Ngũ giới”, và “cấm nói dối” là một trong năm giới cấm quan trọng này. Nói dối là việc nói điều không đúng sự thật: thấy mà nói không thấy, không thấy mà nói thấy, đúng mà nói sai, sai mà nói đúng. Đơn giản hơn, đó là những lời không thực tế.
Truyện ngụ ngôn “Sói đến rồi” (hay “Chú bé chăn cừu”) đã chỉ ra hậu quả nghiêm trọng của việc nói dối. Một ví dụ khác là một chiếc máy bay ban đầu, qua lời người khác kể lại, đã trở thành 11 chiếc, và cuối cùng biến thành 91 chiếc. Đây là những tin đồn thất thiệt, chuyện bé xé ra to, giống như việc nói dối vậy.


4. Không nên nói những lời thuộc về bí mật
Trong cuộc sống này, có vô vàn bí mật, từ trong gia đình, công ty cho đến các ngành nghề, mỗi lĩnh vực đều có những điều cần phải bảo mật. Các quốc gia cũng đặc biệt coi trọng việc bảo vệ bí mật quốc gia, và nếu bạn vô tình tiết lộ những thông tin này, hậu quả sẽ rất nghiêm trọng, với hình phạt nặng nề.
Vì vậy, chúng ta cần xây dựng thói quen giữ bí mật, không nói ra những chuyện không nên tiết lộ. Trước khi chia sẻ bất kỳ thông tin nào thuộc về bí mật, bạn cần suy nghĩ kỹ về những hệ quả có thể xảy ra. Khi nhận thức được mức độ nghiêm trọng của việc này, bạn sẽ không còn dám tùy tiện nói ra những điều không nên nói.


5. Không nên nói những lời riêng tư
Mỗi người đều có những điều riêng tư mà họ không muốn người khác biết. Điều này cũng giống như bạn sẽ không muốn ai đó tiết lộ những bí mật của mình. Dù bạn có nói ra những việc riêng tư của người khác mà không bị họ phản kháng, nhưng điều đó vẫn cho thấy bạn là người thiếu sự tôn trọng và không có phúc đức.
Mỗi người cần có một không gian riêng, không chỉ để bảo vệ bản thân khỏi những yếu tố bên ngoài, mà quan trọng hơn là để giữ gìn sự riêng tư của chính mình. Cũng giống như khi bạn mặc quần áo không chỉ để giữ ấm, mà quan trọng nhất là để bảo vệ cơ thể khỏi ánh nhìn của người khác. Vì vậy, để duy trì sự tôn trọng lẫn nhau, điều đầu tiên cần làm là tôn trọng sự riêng tư của người khác.


6. Đừng nói những lời thật lòng với người bạn chỉ vừa quen biết
Khi gặp phải áp lực quá lớn mà không thể gánh vác nổi, ta thường có xu hướng muốn trút hết tâm sự. Đôi khi, chỉ vừa quen một người bạn, ta đã cảm thấy rất hợp nhau, dễ dàng nói chuyện và sẻ chia. Chúng ta vội vàng kể hết những chuyện trong cuộc sống, kể cả những bí mật sâu kín. Nhưng chẳng bao lâu sau, chúng ta nhận ra người bạn mới quen đó đã trở thành một người xa lạ. Và rồi bạn tự trách mình vì đã kể hết mọi thứ cho họ mà không kịp suy nghĩ.
Hãy nhớ, đừng bao giờ mở lòng quá sớm với người bạn mới quen. Những lời thật lòng có thể không được họ quan tâm, thậm chí khiến bạn trở thành người hay kể chuyện. Trước khi thực sự thân thiết, bạn không thể biết được nhân phẩm của người đó, liệu họ có xứng đáng để bạn tin tưởng không. Biết đâu, sau khi bạn nói ra hết mọi thứ, câu chuyện của bạn sẽ bị họ đem ra làm trò cười cho người khác.


7. Mục tiêu tương lai của bản thân
Nhiều người cho rằng khi chia sẻ kế hoạch và mục tiêu với người khác, họ sẽ nhận được sự góp ý và hỗ trợ, giúp cho kế hoạch dễ dàng thành công hơn. Tuy nhiên, Giáo sư Peter Gollwitzer từ Đại học New York đã chỉ ra điều ngược lại qua một nghiên cứu trong cuốn "Symbolic Self-Completion" (xuất bản năm 1982): "Việc tiết lộ mục tiêu với người khác sẽ làm giảm khả năng đạt được chúng".
Mục tiêu là sức mạnh nội tại của mỗi con người. Bạn không nên chia sẻ mục tiêu của mình với người khác, vì nếu thành công, người ta sẽ tự biết và ngưỡng mộ bạn. Nếu thất bại, chẳng ai cười chê bạn. Hãy giữ sự kín đáo, không khoa trương về những mục tiêu của mình, vì nếu làm vậy, bạn sẽ chỉ thu hút sự chú ý không cần thiết từ những người xung quanh.


8. Không nên nói những lời chán nản, làm mất ý chí
Cuộc sống không bao giờ chỉ có hoa hồng, mỗi con người đều sẽ trải qua những lúc bế tắc và chán nản. Tuy nhiên, đôi khi cuộc sống không khó khăn như chúng ta nghĩ, chỉ là chúng ta chưa tìm ra cách suy nghĩ tích cực hơn mà thôi.
Đừng để những suy nghĩ tiêu cực lấn át, đừng buông ra những lời chán nản hay khiến người khác mất đi ý chí. Thực tế, cuộc sống cần được sự động viên và khích lệ từ những người xung quanh. Dù không có ai động viên mình, chúng ta cũng cần tự cổ vũ bản thân. Nếu không tự động viên mình mà chỉ thường xuyên buông lời thất vọng, chúng ta sẽ rơi vào tuyệt vọng và chẳng còn nhìn thấy tương lai. Khi rơi vào tuyệt vọng, con người dễ dàng đánh mất chính mình và rơi vào lối sống buông thả.
Không biết điều chỉnh cảm xúc có thể khiến ta đưa ra những quyết định sai lầm mà không thể cứu vãn. Vì vậy, điều quan trọng khi cảm thấy chán nản là phải giữ suy nghĩ tích cực, để không tự đẩy mình vào vực sâu của sự tuyệt vọng.


9. Không nên nói những lời tức giận
Người ta từng nói: "Nóng giận và tức giận chính là liều thuốc độc giết chết chính bản thân mình. Vì thế cần học cách kiềm chế và bỏ qua…", bạn có đồng ý không? Tức giận là phản ứng tự nhiên của con người khi đối diện với những điều không như ý muốn. Tuy nhiên, nếu tức giận quá mức, nó sẽ dẫn đến sự ức chế về tinh thần, và khi không kiềm chế được, sẽ gây ra những hành động sai lầm.
Việc thiếu suy nghĩ khi nói ra những lời trong cơn giận có thể gây tổn thương cho người khác và chính bản thân mình. Nếu bị xúc phạm, tốt nhất là giữ bình tĩnh, đừng vội vàng đáp trả, vì những lời nói trong cơn nóng giận thường rất khó nghe, thậm chí có thể gây ám ảnh lâu dài cho người nghe. Đặc biệt, đối với cha mẹ, lời nói của con cái khi tức giận có thể khiến họ đau lòng. Còn đối với trẻ em, những lời mắng mỏ của cha mẹ trong lúc bực tức có thể khiến trẻ cảm thấy chán nản và tìm đến những con đường tiêu cực.


10. Không nên nói những lời phàn nàn, oán trách
Khi không hài lòng, chúng ta dễ dàng buông ra những lời phàn nàn, oán giận với người khác, từ ông chủ, bạn bè cho đến cả người thân. Tuy nhiên, nếu bạn thường xuyên thể hiện sự bất mãn này, người khác sẽ lấy đó làm cơ hội để bàn tán về bạn, dẫn đến những xích mích và thị phi không cần thiết. Điều này sẽ khiến bạn phải đối mặt với không ít rắc rối, tự mình làm khổ mình. Vậy, tại sao phải tự chuốc lấy những phiền phức như vậy?


