Top 10 Lợi ích khi cha mẹ đọc sách cho con – Những điều không thể bỏ qua

Trẻ nhỏ không sinh ra với khả năng tự nhận biết rằng khi đọc sách, ta cần đọc từ trái qua phải, hay biết rằng các từ ngữ và hình ảnh trong sách không phải là một phần của nhau. Những kỹ năng cơ bản như vậy chính là một trong những lợi ích quan trọng khi bắt đầu cho trẻ đọc sách từ khi còn nhỏ. Đến 3-4 tuổi, nhiều trẻ đã bắt đầu biết tạo ra những âm vần đơn giản, hay nhận diện các chữ cái trong bảng chữ cái. Đây là những bước đầu tiên trong quá trình học đọc, khi trẻ có thể liên kết các chữ cái với âm thanh, rồi từ đó nhận diện những âm thanh đó trong từng từ. Khi đã có những kỹ năng này, trẻ có thể tiếp tục ghép các âm lại với nhau để đọc thành từ, rồi từ từ phân tích các âm trong từng từ để đánh vần một cách chính xác.

Việc học đọc không phải lúc nào cũng dễ dàng, nhưng nếu cha mẹ kiên nhẫn và sáng tạo khi dạy trẻ, việc đọc sách sẽ trở thành một hoạt động thú vị hơn. Các trò chơi, câu chuyện hấp dẫn và các bài hát sẽ khiến trẻ yêu thích việc đọc hơn. Nếu trẻ biết cách mở sách đúng, dùng tay chỉ vào các chữ cái từ trái sang phải, đó chính là dấu hiệu cho thấy trẻ đã bắt đầu nhận thức được cách đọc. Khi trẻ tự tạo ra những câu chuyện từ các hình vẽ trong sách, đó là lúc trẻ thực hành kỹ năng kể chuyện, rèn luyện khả năng sáng tạo và giúp ích cho việc hiểu cấu trúc câu chuyện sau này. Việc dạy con đọc sách không khó, chỉ cần kiên nhẫn, tránh xa những thiết bị công nghệ như điện thoại hay ipad, để giữ cho tuổi thơ của trẻ thật sự đáng nhớ.

Cha mẹ nào cũng mong muốn con mình có thể giao tiếp sớm và giao tiếp hiệu quả. Ở mỗi giai đoạn tuổi tác, trẻ sẽ phát triển những kỹ năng giao tiếp khác nhau. Kỹ năng giao tiếp được xem là chìa khóa giúp trẻ phát triển các khả năng khác, đồng thời tạo nền tảng vững chắc cho việc hình thành các kỹ năng sống trong tương lai. Trẻ sẽ tự tin giao tiếp với mọi người, kể cả người lạ. Khi trẻ có một kho từ vựng phong phú, được cha mẹ luyện tập qua việc đọc sách, trẻ sẽ có khả năng giao tiếp tốt hơn rất nhiều so với những trẻ không được tiếp xúc với sách vở. Khả năng giao tiếp tốt rất quan trọng, vì hiện nay nhiều sinh viên ra trường gặp khó khăn trong giao tiếp do thiếu sự tương tác với sách vở và mọi người. Trẻ nhỏ thường học hỏi từ những người xung quanh, đặc biệt là cha mẹ. Nếu cha mẹ cư xử tôn trọng và lịch sự khi giao tiếp với người khác, trẻ sẽ học theo và coi đó là chuẩn mực hành xử khi trưởng thành.

Không phải đứa trẻ nào cũng biết cách thể hiện cảm xúc hay chia sẻ khi được hỏi. Do đó, người lớn cần biết cách khuyến khích trẻ bày tỏ cảm xúc, suy nghĩ và quan điểm của mình. Một trong những cách đơn giản là trò chuyện với trẻ thường xuyên, sử dụng những câu hỏi mở để kích thích trẻ. Trong những năm tháng đầu đời trước khi đến trường, trẻ sẽ học những ngôn ngữ và kỹ năng phát âm quan trọng. Khi cha mẹ đọc sách cho trẻ, trẻ sẽ được tiếp xúc với những âm thanh cơ bản của ngôn ngữ. "Giả vờ đọc" – khi trẻ lật những trang sách với âm thanh vui vẻ – là một hoạt động cực kỳ quan trọng trước khi biết chữ. Khi bạn dành thời gian đọc sách cho con, trẻ sẽ có cơ hội thể hiện bản thân và kết nối với thế giới xung quanh theo một cách rất tự nhiên. Sự tương tác giữa các nhân vật trong sách và bạn khi kể chuyện sẽ giúp trẻ phát triển những kỹ năng giao tiếp quý giá.

Trẻ được nghe đọc sách từ sớm sẽ nhanh chóng tiếp thu được các nguyên tắc cơ bản của ngôn ngữ khi đến tuổi đến trường. Khi trẻ làm chủ ngôn ngữ, chúng có thể dễ dàng thể hiện cảm xúc, suy nghĩ và mong muốn của mình. Những trẻ thường xuyên nghe đọc sách hoặc đọc sách cùng cha mẹ sẽ phát triển kỹ năng ngôn ngữ tốt hơn rất nhiều. Việc đọc sách giúp trẻ làm quen với cấu trúc ngữ pháp và các cụm từ, từ đó cải thiện khả năng diễn đạt và khả năng giao tiếp của trẻ. Mặc dù trẻ chưa hiểu hết ý nghĩa của một từ mới, nhưng qua ngữ cảnh của câu chuyện, trẻ sẽ tự động tìm ra nghĩa của từ đó, giúp mở rộng vốn hiểu biết của mình. Điều này sẽ giúp trẻ ghi nhớ từ vựng lâu dài và dễ dàng nhận diện lại từ đó trong các tình huống sau này.

Những người yêu thích đọc sách thường có vốn từ vựng phong phú, và điều này cũng đúng với trẻ em. Việc đọc sách giúp mở rộng vốn từ vựng và cải thiện kỹ năng ngôn ngữ, từ đó giúp trẻ giao tiếp hiệu quả hơn. Trẻ đọc càng nhiều, khả năng diễn đạt và khả năng giao tiếp của trẻ càng được nâng cao. Cha mẹ nên tạo cơ hội cho trẻ tương tác với sách, khuyến khích trẻ lật trang sách, chỉ tay vào hình ảnh và thảo luận về cảm xúc của nhân vật. Ngoài ra, việc cho trẻ tự chọn sách cũng là một cách để kích thích sự hứng thú với việc đọc. Đọc sách không chỉ phát triển kỹ năng ngôn ngữ mà còn giúp trẻ cảm nhận được sự quan tâm của cha mẹ đối với sở thích của trẻ, tạo nền tảng vững chắc cho việc yêu thích đọc sách lâu dài.

Tư duy logic là yếu tố then chốt giúp trẻ phát triển khả năng sáng tạo và kỹ năng giải quyết vấn đề một cách hiệu quả. Nhiều bậc cha mẹ thường nghĩ rằng việc nuôi dưỡng trẻ chỉ cần chú trọng đến những nhu cầu cơ bản như ăn uống, giấc ngủ, thỉnh thoảng trò chuyện và dạy dỗ, rồi khi trẻ đủ lớn thì cho đến trường học là đủ. Tuy nhiên, trí óc trẻ phát triển theo từng giai đoạn tuổi, và trẻ có bản năng tò mò, thích tìm hiểu mọi thứ xung quanh. Chính vì thế, cha mẹ cần tạo cơ hội cho trẻ tiếp xúc với sách ngay từ khi còn nhỏ. Khi trẻ 1 tuổi, chúng cần được học những kiến thức cơ bản về thế giới xung quanh và gia đình. Tuy nhiên, khi lên 3 tuổi, trẻ cần có những lời giải thích sâu sắc hơn về những điều đó. Ba năm đầu đời là quãng thời gian phát triển mạnh mẽ của trẻ về mọi mặt, và đến tuổi lên 3, não bộ của trẻ phát triển rất nhanh, kết nối hàng tỷ tế bào thần kinh, tạo nền tảng cho việc học sau này.

Việc đọc sách cho trẻ có thể giúp trẻ nắm bắt những khái niệm trừu tượng, áp dụng tư duy logic vào các tình huống khác nhau, nhận diện nguyên nhân và kết quả, từ đó đưa ra những phán đoán chính xác. Khi trẻ bắt đầu liên kết các tình huống trong sách với những gì diễn ra trong thế giới của mình, trẻ sẽ càng trở nên hứng thú với câu chuyện bạn đang kể. Trẻ có thể phát triển khả năng liên tưởng khi đọc từng dòng chữ và suy luận nghĩa của các hình ảnh, và ngược lại. Những cuốn sách có bối cảnh gần gũi với cuộc sống thực sẽ giúp trẻ dễ dàng hiểu về thế giới xung quanh hơn. Ở cấp độ đọc cao hơn, bạn có thể chọn các cuốn truyện tranh với những câu chữ không giải thích hình ảnh, mà giúp dẫn dắt câu chuyện tiếp diễn. Điều này giúp trẻ hiểu được mối quan hệ nhân quả, một kỹ năng quan trọng cho việc phát triển tư duy logic trong học tập sau này.

Không ít nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc rèn thói quen đọc sách cho trẻ mang lại vô vàn lợi ích quý giá, giúp trẻ tiếp nhận nhiều kiến thức về thế giới xung quanh. Sách luôn là một kho báu vô tận, giúp trẻ khám phá, tìm hiểu và học hỏi. Những cuốn sách với nội dung tích cực, hình minh họa sinh động sẽ khiến trẻ hứng thú hơn bao giờ hết. Trẻ có thể tìm hiểu về thế giới xung quanh qua từng trang sách. Khi trẻ trải qua một mốc quan trọng trong sự phát triển hoặc đối diện với một trải nghiệm có thể gây căng thẳng, việc chia sẻ một câu chuyện có liên quan là một cách tuyệt vời giúp trẻ dễ dàng vượt qua giai đoạn chuyển mình đó.

Đọc sách là một phương tiện tuyệt vời để trẻ thể hiện cảm xúc và học hỏi thêm nhiều bài học giao tiếp qua các nhân vật trong sách, cùng với sự tương tác với cha mẹ và thầy cô. Từ 5-6 tuổi, trẻ đã sẵn sàng học hỏi nghiêm túc và có thể học đọc nhanh chóng hơn. Trẻ bắt đầu tự mình khám phá các ký hiệu xung quanh, như đọc biển báo giao thông, đọc thực đơn qua hình ảnh hoặc tự viết các ký hiệu lên bức tranh mình vẽ. Việc trẻ hào hứng đọc sách cũng là một phần quan trọng trong quá trình chuẩn bị hành trang vào lớp 1. Vì thế, việc khơi dậy niềm đam mê đọc sách cho trẻ vào thời điểm này là vô cùng cần thiết để giúp trẻ thích nghi với những trải nghiệm mới.

Một nghiên cứu tại Bệnh viện Rhole Island (Mỹ) đã so sánh hai nhóm trẻ 8 tháng tuổi, một nhóm được nghe đọc sách thường xuyên, trong khi nhóm kia không được nghe. Kết quả cho thấy, nhóm được nghe đọc sách có vốn từ vựng tăng thêm 40%, trong khi nhóm còn lại chỉ tăng 16%. Điều này chứng minh rằng việc đọc sách cho trẻ là một phương pháp cực kỳ hiệu quả để kích thích sự phát triển của các kết nối thần kinh ngôn ngữ trong não bộ trẻ. Khi đọc sách cho con, các bậc phụ huynh nên khuyến khích trẻ diễn đạt suy nghĩ hoặc quan điểm về các hành động, sự vật trong câu chuyện, và đặt câu hỏi để bé có thể trả lời. Điều này giúp trẻ phát triển tư duy và khả năng động não, rất có lợi cho sự phát triển não bộ của trẻ.

Trung tâm Khám phá Khả năng Đọc và Đọc hiểu của Bệnh viện Nhi Cincinnati (Ohio, Mỹ) cũng công nhận rằng chất trắng là yếu tố quyết định trong việc truyền thông tin giữa các phần của não, giúp thúc đẩy chức năng và khả năng học hỏi. Nếu hệ thống này không phát triển tốt, khả năng xử lý thông tin của não sẽ bị chậm lại, gây khó khăn trong việc học. Điều này càng khẳng định rằng, việc đọc sách trong những năm tháng đầu đời là cực kỳ quan trọng để hỗ trợ phát triển não bộ, và lợi ích này tiếp tục kéo dài trong suốt quá trình phát triển của trẻ.

Đưa con tiếp xúc với sách từ nhỏ sẽ giúp các bé hình thành niềm đam mê đọc sách ngay từ khi còn nhỏ. Trẻ em có thói quen đọc sách sẽ tự chọn sách thay vì các trò chơi điện tử, xem tivi hay các hình thức giải trí khác khi lớn lên. Đọc sách không chỉ mang lại kiến thức mà còn mang lại những khoảnh khắc thư giãn tuyệt vời. Trong khi nhiều bạn trẻ hiện nay dành thời gian lướt Facebook mà không làm gì, thì việc đọc sách lại là một hành động xa xỉ nhưng vô cùng có giá trị. Việc dạy trẻ đọc sách từ nhỏ sẽ giúp con bạn duy trì sở thích này khi trưởng thành, và đặc biệt với những trẻ chưa biết đọc (tiểu học), hoặc có vấn đề về đọc, truyện tranh sẽ là một công cụ tuyệt vời để phát triển thói quen này.

Trẻ sẽ bị thu hút bởi những hình ảnh sinh động trong truyện tranh, và sau đó, khi đọc các câu chữ, bé sẽ hiểu được toàn bộ câu chuyện. Nếu trẻ đọc truyện tranh đều đặn, bé sẽ dần có đủ từ vựng để chuyển sang đọc sách chữ. Khi bé đã có thể đọc sách chữ hoàn toàn, hãy giúp con duy trì thói quen này vì nó sẽ cực kỳ hữu ích cho quá trình học tập và phát triển tư duy. Đọc sách từ sớm giúp trẻ coi sách như một niềm vui chứ không phải là một nhiệm vụ. Khi trưởng thành, những trẻ này sẽ tiếp tục chọn sách thay vì các trò chơi điện tử hay xem tivi.

Từ lúc hai tuổi, trẻ đã có thể hiểu và cảm nhận được những gì bạn chia sẻ. Để kích thích sự tò mò và phát triển trí tưởng tượng của trẻ, cha mẹ nên đọc sách cho bé nghe. Việc cùng nhau đọc một cuốn sách không chỉ giúp thời gian trôi qua mà còn là dịp để bạn và bé dành cho nhau những khoảnh khắc gần gũi và đầy cảm xúc. Đọc sách không phải là một công việc phải hoàn thành mà là một hoạt động thú vị, giúp mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái thêm bền chặt. Cả mẹ và bé sẽ cùng khám phá những kiến thức mới mẻ, và chính điều này sẽ nuôi dưỡng niềm yêu thích sách trong trẻ, giúp bé biết trân trọng và yêu mến từng cuốn sách. Việc đọc sách hàng ngày còn giúp gia tăng thời gian gắn kết giữa trẻ và cha mẹ. Để việc đọc sách trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của bé, cha mẹ cần duy trì thói quen này và coi đó là một điều kỳ diệu mỗi ngày.

Bên cạnh việc chia sẻ những câu chuyện, đọc sách còn là cơ hội để cha mẹ dạy cho trẻ cách ứng xử và nuôi dưỡng tình yêu thương trong lòng bé. Trẻ em lớn lên với thói quen đọc sách từ nhỏ sẽ dễ dàng hình thành nhân cách và thái độ yêu thích học hỏi. Bố mẹ cũng cần tạo dựng một cộng đồng đọc sách trong gia đình. Muốn trẻ yêu thích đọc sách, cha mẹ phải là tấm gương sáng về thói quen này. Đọc sách cùng con không chỉ giúp bé hiểu sách mà còn mở ra cho bé những thế giới mới, từ đó hình thành trong trẻ tình yêu thương và đam mê đọc sách bền vững.

Vượt trội trong học tập không có nghĩa là bạn phải dạy cho con học những bài học trước khi chúng học ở trường, mà là tạo cơ hội cho bé tiếp xúc với sách vở từ sớm. Khả năng tiếp thu và nhận thức của trẻ sẽ trở nên nhanh nhạy hơn nếu được làm quen với sách ngay từ nhỏ. Việc này giúp con xây dựng nền tảng kiến thức vững chắc, hỗ trợ quá trình học tập sau này. Bên cạnh đó, sách còn cung cấp những kiến thức bổ ích mà không có trong sách giáo khoa. Khi cha mẹ truyền dạy và đọc sách cho con từ khi còn nhỏ, bé sẽ học được cách tự tìm kiếm và khám phá kiến thức, từ đó trở nên chủ động và yêu thích học hỏi hơn. Nhờ vậy, thành tích học tập của bé sẽ luôn vượt trội.

Cha mẹ luôn mong muốn con mình thông minh và sáng dạ, và vì thế, bạn sẵn sàng đầu tư thời gian tìm trường học phù hợp, tìm giáo viên tốt, mua những đĩa nhạc cổ điển đắt tiền, hay những đồ chơi trí tuệ mà chưa chắc con bạn đã yêu thích. Thói quen cho trẻ nghe nhạc cổ điển từ nhỏ với hy vọng con trở nên thông minh hơn - hay còn gọi là "Hiệu ứng Mozart" - đã được các bậc phụ huynh tin tưởng từ lâu. Tuy nhiên, các nghiên cứu của Daniel Willingham, giáo sư tâm lý học tại Đại học Virginia, chỉ ra rằng trẻ học hỏi nhiều hơn khi được nghe cha mẹ đọc sách cho nghe. Việc học này mang tính tích lũy, giúp trẻ phát triển nền tảng học tập vững chắc. Do đó, hãy bắt đầu thói quen đọc sách cho con mỗi ngày nếu bạn muốn con mình phát triển toàn diện hơn.

Khi trẻ được tiếp xúc với sách vở từ sớm, chúng sẽ nghe nhiều từ ngữ mới mẻ từ các cuốn sách đó. Cha mẹ sẽ giải thích cho con những từ ngữ đó, giúp bé hiểu rõ nghĩa. Qua thời gian, vốn từ của trẻ sẽ phong phú hơn, và bé sẽ tự tin trong giao tiếp, diễn đạt cảm xúc và ý tưởng một cách rõ ràng. Đặc biệt, khi được làm quen với sách từ bé, khả năng nói của con bạn sẽ rất tốt, bé sẽ không bị ngọng hay nói sai (trừ những đặc trưng ngôn ngữ địa phương). Việc trẻ nói tiếng Việt lưu loát sẽ là nền tảng vững chắc để học các ngôn ngữ khác như tiếng Anh, Nhật Bản, Hàn Quốc… Sự tự tin ấy sẽ không tự nhiên mà có, mà phải được rèn luyện qua những thực hành hàng ngày.

Khi trẻ tự tin nói trước đám đông, thể hiện quan điểm của mình, đó là dấu hiệu của một đứa trẻ có lòng tự tin mạnh mẽ. Và sự tự tin ấy có được là nhờ vào những lời khen ngợi, động viên kịp thời của cha mẹ từ khi trẻ còn nhỏ. Một đứa trẻ không thể nói tốt nếu không được dạy dỗ, không biết cách thể hiện suy nghĩ của mình. Sức mạnh nội tâm của trẻ chính là điều bạn cần nuôi dưỡng qua những câu chuyện, những cuốn sách phù hợp với độ tuổi, và các bộ phim giáo dục. Tất cả những chất liệu này tích lũy qua thời gian sẽ giúp trẻ có được sự hiểu biết sâu rộng và những suy nghĩ độc lập. Khi có nền tảng này, mỗi lời bé nói sẽ đầy thuyết phục, tự tin và chín chắn hơn khi đứng trước đám đông.