1. Bài hát Hò kéo pháo
“Hò kéo pháo” không chỉ đơn thuần là một bài hát, mà là tâm huyết của nhạc sĩ Hoàng Vân, được sáng tác trong bối cảnh cam go nhất của lịch sử đất nước. Khi ấy, ông còn là một thanh niên trẻ tuổi, trên 20, cống hiến sức trẻ mình cho cuộc kháng chiến tại Điện Biên. Từ những trải nghiệm thực tế đầy sống động, ông đã thấm nhuần tinh thần gắn bó với nhân dân, đặc biệt là hình ảnh những chiến sĩ kiên cường, hăng say kéo những khẩu pháo nặng nề giữa đêm suốt những cơn mưa tầm tã, nhưng vẫn kiên định bám chặt vào dây mây.
Nhạc sĩ Hoàng Vân đã sống trong những khoảnh khắc đầy cảm xúc, nơi tiếng hò “dô ta nào, hai ba nào...” vang lên cùng với tiếng mõ tre, hàng trăm chiến sĩ gập người, mồ hôi và sương đọng lại trên khuôn mặt, chân họ vững chắc như những cột mốc không thể lung lay, tận tâm kéo pháo.
Những hình ảnh ấy cùng với âm thanh mạnh mẽ đã tạo nên một bức tranh tráng lệ, ghi lại không khí hào hùng và sự quyết tâm không ngừng. “Hò kéo pháo” được sáng tác tại mặt trận, nơi những lời ca đầy khí phách đã thực sự chạm đến trái tim người nghe: 'Hò dô ta nào kéo pháo ta vượt qua đèo/Hò dô ta nào kéo pháo ta vượt qua núi. Dốc cao nhưng lòng quyết tâm còn cao hơn núi. Vực sâu nhưng chí căm thù còn sâu hơn vực…'. Đây là bản hùng ca của ý chí và lòng yêu nước.

2. Ca khúc Giải phóng Điện Biên
Hẳn bạn đã từng nghe đến ca khúc “Giải phóng Điện Biên”, một bản nhạc đặc biệt không thể thiếu trong những dịp kỷ niệm chiến thắng Điện Biên Phủ. Có lẽ ít ai biết rằng, câu chuyện ra đời của bài hát này chứa đựng nhiều cảm xúc và kỷ niệm đáng nhớ. Nhạc sĩ Đỗ Nhuận đã chia sẻ trong hồi ký “Âm thanh cuộc đời” rằng, vào ngày 7/5/1954, trong lúc họ đang làm việc giữa không gian bình yên, bất ngờ có đồng chí liên lạc từ mặt trận thông báo: “Mường Thanh địch đã đầu hàng! Điện Biên được giải phóng rồi!”. Tại thời điểm đó, không khí mừng vui tràn ngập, mọi người đã cùng nhau ôm nhau nhảy mừng. Nhạc sĩ Đỗ Nhuận cũng không thể kiềm chế niềm hạnh phúc, ông tiếp tục đàn hát, và trong một đêm dài bên bếp lửa đỏ, ông đã viết nên bản nhạc theo cách đầy sáng tạo và khiêm tốn, không làm ảnh hưởng đến giấc ngủ của đồng đội.
Chính nhờ không khí hào hùng và lòng yêu nước dào dạt, “Giải phóng Điện Biên” ra đời với những giai điệu tràn đầy tự hào: “Núi sông bừng lên/Đất nước sáng ngời/Cánh đồng Điện Biên, cờ chiến thắng rực rỡ giữa trời”. Ca khúc này không chỉ trở thành một biểu tượng trong lòng nhân dân mà còn là nhạc hiệu chính thức hằng ngày của Đài Tiếng nói Việt Nam. Mỗi khi bạn thưởng thức bản nhạc này, hãy để tâm trí bạn trở về với những ngày tháng lịch sử hào hùng, nơi mà lòng yêu nước và tinh thần đoàn kết của dân tộc pha trộn thành một khúc ca nảy lửa.

3. Bài hát Hành quân xa
Nhạc sĩ Đỗ Nhuận đã ghi dấu ấn sâu đậm trong lòng người yêu nhạc với những ca khúc như “Hành quân xa”, “Giải phóng Điện Biên” và “Trên đồi Him Lam”, những bản nhạc thể hiện rõ nét cuộc kháng chiến yêu nước anh hùng của dân tộc.
“Hành quân xa” ra đời trong một hoàn cảnh đầy tình người và nghị lực. Khi nhạc sĩ cùng các chiến sĩ di chuyển từ Đại Từ (Thái Nguyên) qua đèo Khế tới Thượng Bằng La (Yên Bái), ông đã nảy ra ý tưởng cho bài hát này. Giữa nỗi hồi hộp khi chưa biết điểm dừng chân cuối cùng, một người lính đã vang lên lời động viên: “Đời ta, không giặc là ta đi!” Câu nói ấy đã như một ngọn lửa thắp sáng tâm hồn Đỗ Nhuận, và thế là “Hành quân xa” ra đời - một bản hành khúc khơi dậy tinh thần lạc quan, kiên cường cho những người lính nơi chiến trường.
Với ca từ giản dị, dễ nhớ nhưng chất chứa nhiều ý nghĩa, “Hành quân xa” đã tiếp thêm sức mạnh cho các chiến sĩ vượt qua mọi khó khăn trong quá trình hành quân. Trong khi đó, “Trên đồi Him Lam” lại như một bản trường ca hứa hẹn những chiến thắng rực rỡ đang chờ đón quân đội ta.

4. Trận đánh trên đồi Him Lam
Trong hành trình vĩ đại của dân tộc Việt Nam, không thể không nhắc đến bài hát “Giải phóng Điện Biên” cùng tác phẩm nổi bật “Trên đồi Him Lam” của nhạc sĩ Đỗ Nhuận. Được sáng tác trong bối cảnh Chiến dịch Điện Biên Phủ, bài hát gợi nhớ chiến thắng oai hùng đầu tiên tại trận đánh Him Lam. Thời điểm đó, Đỗ Nhuận, cùng với hai nhạc sĩ Trần Ngọc Xương và Nguyễn Văn Tiến, đã có mặt nơi chiến trường. Họ không chỉ đơn thuần là những người sáng tác mà còn là nguồn động lực cho các chiến sĩ trong cuộc chiến khốc liệt, dùng âm nhạc để khơi gợi tinh thần và sự dũng cảm của quân đội.
Có một kỷ niệm đọng lại trong tâm trí của các nhạc sĩ khi một chiến sĩ đã động viên họ: “Hãy sáng tác thật nhiều nhé, khi trở về chúng tôi sẽ mang quà cho các anh.” Nhưng, định mệnh thật nghiệt ngã khi người chiến sĩ đó, liệt sĩ Phan Đình Giót, đã hy sinh anh dũng, lấy chính thân mình để lấp lỗ châu mai. Sau này, khi đã hiểu rõ nỗi đau mất mát ấy, Đỗ Nhuận đã cảm hứng sáng tác “Trên đồi Him Lam” ngay giữa chiến trường ngổn ngang đổ nát và khói lửa, với những câu hát mang đầy tinh thần quyết chiến: 'Hôm qua chiến thắng Điện Biên. Đánh chiếm đồi Him Lam, ta dũng cảm xông pha. Đột phá vào sâu, tiến công mạnh mẽ. Ba tháng gian khó, cuối cùng chúng ta diệt hết quân thù...'.

5. Qua miền Tây Bắc
Nhạc sĩ Nguyễn Thành, với tài năng đặc biệt của mình, đã cho ra đời một tác phẩm để đời mang tên “Qua miền Tây Bắc”, sáng tác trước thềm chiến dịch Điện Biên Phủ. Ca khúc không chỉ là một bản nhạc mà còn là một bức tranh tình yêu quê hương đất nước, thể hiện chân thực tâm hồn và tinh thần của những người chiến sĩ. Được viết lên tại đỉnh đèo Khâu Vác, nơi có độ cao hơn 2.000 mét, đây chính là cửa ngõ vào Điện Biên Phủ - một địa điểm không thể nào quên trong lịch sử dân tộc.
Trên hành trình sáng tác, Nguyễn Thành đã không ngần ngại vượt qua miền Tây Bắc ba lần để thấu hiểu và cảm nhận những vẻ đẹp cũng như nỗi đau nơi đây. Những cảm xúc chân thật và tình nghĩa sâu nặng dành cho Tây Bắc đã thấm đượm trong từng nốt nhạc của bài hát.
Ca khúc “Qua miền Tây Bắc” còn phản ánh quyết tâm và sự đồng lòng của quân và dân trong công cuộc giải phóng Điện Biên: 'Qua miền Tây Bắc, núi vút ngàn trùng xa/Suối sâu đèo cao, bao khó khăn ta vượt qua/Bộ đội ta vâng lệnh Cha già/Về đây giải phóng quê nhà/Đất nước miền Tây Bắc đau thương từ bao lâu dưới ách loài giặc tàn ác/Quân với dân một lòng không phân biệt xuôi ngược/Cùng đồng tâm tiêu diệt hết quân thù'. Những câu từ này như một lời nhắc nhở về sức mạnh đoàn kết, lòng yêu nước và quyết tâm không lùi bước của nhân dân ta trong cuộc chiến gian khổ.

