Buzz
1. Hướng dẫn phân tích "Thủy tiên tháng Một" (Ngữ văn 7 - SGK Kết nối tri thức) - mẫu số 4
I. Tác giả
- Thomas L. Friedman sinh năm 1953
- Ông là nhà báo người Mỹ, ba lần đoạt giải Pulitzer
- Các tác phẩm tiêu biểu: Chiếc Lexus và Cây Ô liu (1999), Thế giới Phẳng (2005-2007),…
II. Tác phẩm Thủy tiên tháng Một
- Thể loại: Văn bản chính luận
- Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác
- Trích từ phần 5, chương 2 của cuốn sách Nóng, Phẳng, Chật (2008)
- Tác phẩm nổi bật với phong cách can đảm, sắc sảo, hiện đại, mang đến những nhận thức sâu sắc về thách thức và hứa hẹn của tương lai.
- Phương pháp diễn đạt: Nghị luận
- Tóm tắt tác phẩm Thủy tiên tháng Một
- Tác phẩm đề cập đến hiện tượng thời tiết bất thường, cụ thể là sự nóng lên toàn cầu. Thông thường, hoa thủy tiên nở vào tháng 3, nhưng năm nay lại nở sớm vào đầu tháng 1. Tác giả đưa ra các dẫn chứng và giải thích về sự xuất hiện đồng thời của hai thái cực thời tiết.
- Bố cục tác phẩm Thủy tiên tháng Một
- Phần 1: Từ đầu đến cắt cỏ trong sân nhà tôi – Giải thích nhan đề
- Phần 2: Tiếp theo đến sự bất thường của Trái Đất năm 2007 – Hiện tượng Trái Đất nóng lên
- Phần 3: Phần còn lại – Trích dẫn và làm rõ vấn đề, thực trạng của biến đổi khí hậu
- Giá trị nội dung tác phẩm Thủy tiên tháng Một
- Phản ánh vấn đề “Trái Đất nóng lên”
- Giá trị nghệ thuật tác phẩm Thủy tiên tháng Một
- Sử dụng các biện pháp lập luận, chứng minh, giải thích
- Ngôn ngữ linh hoạt, giàu hình ảnh
III. Phân tích chi tiết Thủy tiên tháng Một
- Hiện tượng Trái Đất nóng lên
- Thời tiết biến đổi khác thường
+ Hoa thủy tiên thường nở vào tháng 3, nhưng năm nay nở sớm vào tháng 1
+ Nhiệt độ tăng nhẹ cũng khiến thời tiết thay đổi đáng kể
+ Trái Đất nóng lên, tốc độ bốc hơi nước thay đổi, dẫn đến các trận mưa bão lớn
- Tác giả giải thích sự khác biệt khí hậu ở hai thái cực
+ Ẩm ướt hơn và khô hạn hơn
- Sự nhầm lẫn về thuật ngữ “sự nóng lên toàn cầu”
+ Nó gợi lên sự đồng nhất, diễn ra từ từ và chủ yếu liên quan đến nhiệt độ, có thể không gây vấn đề nghiêm trọng
+ Nhưng thực tế, khí hậu Trái Đất đang thay đổi nhanh chóng và khác biệt hoàn toàn
+ Tốc độ biến đổi nhanh hơn tự nhiên
+ Ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống con người
- Tác giả sử dụng dẫn chứng từ trang CNN.com để làm rõ vấn đề
- Thực trạng hiện nay
- Tác giả trích dẫn nhiều tài liệu để minh họa thực trạng
- Hiện tượng thời tiết cực đoan kéo dài đến mùa hè 2008
+ Thành phố Cedar Rapids bị lũ lụt
+ Mực nước sông dâng cao kỷ lục 9,1m
- Thiên tai do Trái Đất nóng lên ngày càng nghiêm trọng
+ Thông thường, kỷ lục chỉ bị phá vỡ từ 2,5cm đến 5cm
+ Nhưng hiện nay, mức độ tăng lên đến 1,8m
→ Hiện tượng Trái Đất nóng lên đang trở nên cấp bách, biến đổi rõ rệt và ngày càng nghiêm trọng
Câu 1 (trang 78, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Phương pháp giải:
Liên hệ thực tế
Lời giải chi tiết:
Câu nói phản ánh sự bất lực và đau xót của con người trước sự biến đổi khí hậu. Thời tiết không còn tuân theo quy luật tự nhiên như trước đây.
Câu 2 (trang 78, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Phương pháp giải:
Suy nghĩ cá nhân
Lời giải chi tiết:
- Sinh hoạt và nhịp sống của sinh vật bị ảnh hưởng nghiêm trọng do biến đổi khí hậu.
- Những thay đổi này khiến chúng ta cảm thấy đau lòng, đặc biệt khi chứng kiến nhiều loài vật phải chịu đựng hậu quả từ hành động của con người.
Câu 1 (trang 80, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Phương pháp giải:
Đọc kỹ văn bản
Lời giải chi tiết:
Thuật ngữ này gợi lên sự đồng nhất, diễn ra từ từ và liên quan đến nhiệt độ, có thể không gây ra vấn đề nghiêm trọng.
Câu 2 (trang 81, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Phương pháp giải:
Suy nghĩ cá nhân
Lời giải chi tiết:
Những trận mưa lớn chưa từng thấy ở bang Iowa khiến sông Cedar tràn bờ, gây ngập lụt tại trung tâm thành phố Cedar Rapids. Mực nước sông dâng cao đến 9,1m.
Câu 1 (trang 82, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Phương pháp giải:
Đọc kỹ văn bản và xác định cụm từ khái quát nội dung
Lời giải chi tiết:
Các cụm từ có thể chọn: biến đổi khí hậu, sự bất thường của Trái Đất, rối loạn khí hậu toàn cầu.
Câu 2 (trang 82, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Phương pháp giải:
Đọc lại phần cuối đoạn 2
Lời giải chi tiết:
- Nhan đề gợi ấn tượng độc đáo, thể hiện trải nghiệm và quan sát tinh tế của tác giả.
- Chi tiết hoa thủy tiên nở vào tháng 1 là một chi tiết “đắt” vì:
+ Gợi ý cho tác giả tìm được nhan đề ấn tượng
+ Kết hợp thông tin khoa học với trải nghiệm cá nhân, tạo sức hấp dẫn
+ Là chi tiết điển hình, làm nổi bật ý tưởng chính
Câu 3 (trang 82, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Phương pháp giải:
Đọc các đoạn 2, 3, 4, 5 để xác định dẫn chứng
Lời giải chi tiết:
“Sự bất thường của Trái Đất” được làm rõ qua các bằng chứng:
- Thời tiết thay đổi bất thường với tốc độ nhanh
- Thời tiết tồn tại đồng thời ở hai thái cực
→ Những dẫn chứng thuyết phục, lấy từ thực tế đời sống.
Câu 4 (trang 82, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Phương pháp giải:
Đọc kỹ văn bản
Lời giải chi tiết:
Cả 4 đoạn thuộc phần 2 đều thể hiện mối quan hệ nhân quả giữa các sự kiện được trình bày.
Câu 5 (trang 82, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Phương pháp giải:
Chú ý các câu, đoạn có trích dẫn tên nhân vật hoặc tài liệu
Lời giải chi tiết:
Tác giả sử dụng nhiều nguồn tài liệu để viết văn bản, bao gồm:
+ Báo New York Times: “Jepsen, nhà thủy văn học tại Trung tâm thời tiết Davenport, Iowa, nói: Thông thường, khi phá kỷ lục, bạn chỉ vượt qua mức cũ 2,5 đến 5cm. Nhưng vượt quá 1,8m là điều đáng ngạc nhiên.”
+ Trang CNN.com (07/08/2007): Giới thiệu báo cáo của Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO).
+ John Holdren nhận định:...
Câu 6 (trang 82, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Phương pháp giải:
Đọc kỹ hai đoạn cuối
Lời giải chi tiết:
- Các số liệu: “23.000 ngôi nhà bị sập do lũ lụt”, “62 người thiệt mạng”, “mực nước dâng cao 4,6m tràn qua 68 hòn đảo”, “nhiệt độ xuống -22°C, -18°C”, “tuyết rơi dày 25cm”.
- Số liệu giúp tăng tính thuyết phục và thể hiện sự cập nhật thông tin của tác giả.
Câu 7 (trang 82, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Phương pháp giải:
Đọc kỹ văn bản, tập trung vào hai vấn đề:
- Hiểu biết về biến đổi khí hậu
- Kiến thức về cách viết văn bản thông tin
Lời giải chi tiết:
Bài học:
- Cách đọc và viết văn bản thông tin, sử dụng dẫn chứng và số liệu
- Nhận thức đúng đắn về tình trạng biến đổi khí hậu hiện nay.
Viết kết nối với đọc
(trang 82, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Lời giải chi tiết:
Biến đổi khí hậu là vấn đề toàn cầu đáng quan tâm. Khí hậu ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống con người và sinh vật. Hiện nay, Trái Đất đang nóng lên, thời tiết thất thường, lũ lụt và hạn hán xảy ra thường xuyên hơn. Ở Hà Nội, thời tiết cũng thay đổi rõ rệt, có những ngày giữa mùa hè nhưng lại lạnh như mùa đông. Điều này cho thấy sự cấp bách của việc bảo vệ môi trường và chống biến đổi khí hậu. Chúng ta cần chung tay hành động để bảo vệ Trái Đất.
2. Hướng dẫn phân tích "Thủy tiên tháng Một" (Ngữ văn 7 - SGK Kết nối tri thức) - mẫu số 5
I. Tác giả văn bản
- Thomas L. Friedman sinh năm 1953, là nhà báo người Mỹ, chuyên viết về các vấn đề quốc tế cho tờ New York Times.
- Ông đã ba lần nhận giải Pulitzer.
- Các tác phẩm tiêu biểu: Chiếc Lexus và Cây Ô liu (1999), Thế giới Phẳng (2005 - 2007), Nóng, Phẳng, Chật (2008).
II. Tìm hiểu tác phẩm
- Thể loại:
Văn bản Thủy tiên tháng Một thuộc thể loại nghị luận.
- Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác:
- Tác phẩm được trích từ cuốn sách Nóng, Phẳng, Chật, đề cập đến những thách thức lớn mà nước Mỹ đang đối mặt, bao gồm khủng hoảng môi trường toàn cầu và sự suy giảm vị thế quốc gia.
- Đoạn trích Thủy tiên tháng Một nằm trong mục 5 (Sự bất thường của Trái Đất) thuộc phần 2 (Tại sao chúng ta lại ở đây) của cuốn sách.
- Phương thức biểu đạt:
Văn bản sử dụng phương thức nghị luận.
- Tóm tắt văn bản:
Biến đổi khí hậu không chỉ là “sự nóng lên toàn cầu” mà còn là “sự bất thường của Trái Đất”. Thuật ngữ này do Hunter Lovins đặt ra để giải thích rằng sự gia tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu dẫn đến các hiện tượng thời tiết cực đoan. Một số khu vực trở nên khô hạn hơn, trong khi những nơi khác lại hứng chịu mưa lớn và lũ lụt. Xu hướng thời tiết cực đoan đang gia tăng trên toàn thế giới.
- Bố cục:
Văn bản chia làm hai phần:
- Phần 1 (Từ đầu đến… hạn hán kéo dài hơn ở nơi khác): Các tên gọi khác nhau của hiện tượng biến đổi khí hậu.
- Phần 2 (Còn lại): Giải thích sự xuất hiện đồng thời hai thái cực thời tiết.
- Giá trị nội dung:
Văn bản cung cấp thông tin khoa học, chính xác về tình trạng biến đổi khí hậu toàn cầu, nhấn mạnh sự cấp bách của việc giải quyết vấn đề này.
- Giá trị nghệ thuật:
- Câu văn ngắn gọn, súc tích.
- Lập luận chặt chẽ, dẫn chứng xác thực.
III. Phân tích chi tiết
- Các tên gọi khác nhau của hiện tượng biến đổi khí hậu:
- “Sự nóng lên toàn cầu”: Khái niệm này không diễn tả đầy đủ tình hình biến đổi khí hậu.
- “Sự bất thường của Trái Đất”: Thuật ngữ do Hunter Lovins đặt ra, giải thích rằng sự gia tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu dẫn đến các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão lũ, hạn hán, cháy rừng, và sự biến mất của nhiều loài sinh vật.
- Dẫn chứng: Hoa thủy tiên thường nở vào tháng 3, nhưng năm nay lại nở sớm vào tháng 1, cho thấy sự bất thường của khí hậu.
- Giải thích sự xuất hiện đồng thời hai thái cực thời tiết:
- Chênh lệch nhiệt độ tạo ra các luồng gió và thay đổi thời tiết.
- Trái Đất nóng lên làm tăng tốc độ bốc hơi nước, dẫn đến mưa lớn và hạn hán kéo dài.
→ Xu hướng thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng.
TRƯỚC KHI ĐỌC
Câu hỏi 1: Em cảm nhận gì về câu nói “Thời tiết bây giờ khó lường thật!”?
Trả lời: Câu nói phản ánh sự lo lắng và bất an của con người trước sự thay đổi thất thường của thời tiết, ảnh hưởng đến cuộc sống và sức khỏe.
Câu hỏi 2: Em biết gì về những thay đổi bất thường trong nhịp sinh trưởng của sinh vật?
Trả lời: Nhiều loài động vật đang thay đổi tập tính để thích nghi với biến đổi khí hậu, chẳng hạn như di cư đến vùng mát hơn hoặc thay đổi thời gian sinh sản.
ĐỌC VĂN BẢN
Câu hỏi 1: Tại sao thuật ngữ “sự nóng lên toàn cầu” có thể gây hiểu lầm?
Trả lời: Thuật ngữ này gợi lên sự thay đổi từ từ và đồng nhất, trong khi thực tế khí hậu đang biến đổi nhanh chóng và phức tạp.
Câu hỏi 2: Hiện tượng thời tiết cực đoan đang diễn ra như thế nào?
Trả lời: Ở Việt Nam, các hiện tượng như hạn hán, mưa lớn, rét đậm và xâm nhập mặn đang ngày càng phổ biến.
SAU KHI ĐỌC
Câu hỏi 1: Cụm từ nào khái quát nội dung chính của văn bản?
Trả lời: “Sự rối loạn khí hậu toàn cầu”.
Câu hỏi 2: Nhan đề “Thủy tiên tháng Một” gợi cho em suy nghĩ gì?
Trả lời: Nhan đề gợi lên sự bất thường của khí hậu, thể hiện qua việc hoa thủy tiên nở sớm vào tháng 1.
Câu hỏi 3: Những bằng chứng nào chứng minh “sự bất thường của Trái Đất”?
Trả lời: Các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão lũ, hạn hán và sự thay đổi tập tính của sinh vật.
Câu hỏi 4: Đoạn văn nào thể hiện rõ mối quan hệ nhân quả giữa các hiện tượng thời tiết?
Trả lời: Đoạn văn từ “Tại sao chúng ta lại đồng thời… đe dọa lớn lao tiềm ẩn.”
Câu hỏi 5: Dấu hiệu nào cho thấy tác giả sử dụng nhiều tài liệu tham khảo?
Trả lời: Tác giả trích dẫn các nguồn như Hunter Lovins, John Holdren và báo cáo của Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO).
Câu hỏi 6: Ý nghĩa của việc sử dụng số liệu trong văn bản?
Trả lời: Số liệu giúp củng cố lập luận, làm rõ mức độ nghiêm trọng của biến đổi khí hậu.
Câu hỏi 7: Điều ý nghĩa nhất em học được từ văn bản?
Trả lời: Nhận thức về sự cấp bách của việc bảo vệ môi trường và chống biến đổi khí hậu.
VIẾT KẾT NỐI VỚI ĐỌC
Hãy viết đoạn văn về tác động của biến đổi khí hậu ở nơi em sống.
Trả lời: Ở miền Trung Việt Nam, biến đổi khí hậu đã gây ra nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan như bão lũ, hạn hán và xâm nhập mặn. Năm 2020, miền Trung hứng chịu 13 cơn bão liên tiếp, gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản. Những người dân quê em phải đối mặt với nhiều khó khăn, nhưng nhờ tinh thần tương thân tương ái, họ đã vượt qua. Em mong mọi người cùng chung tay bảo vệ môi trường để giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu.
3. Hướng dẫn phân tích "Thủy tiên tháng Một" (Ngữ văn 7 - SGK Kết nối tri thức) - mẫu số 6
I. Giới thiệu tác giả Thomas L. Friedman
Thomas L. Friedman (sinh ngày 20/07/1953) tại St. Louis Park, một vùng ngoại ô của Minneapolis.
- Là nhà báo người Mỹ, chuyên viết về các vấn đề quốc tế cho tờ New York Times.
- Ba lần đoạt giải Pulitzer.
- Các tác phẩm tiêu biểu: Chiếc Lexus và Cây Ô liu (1999), Thế giới Phẳng (2005-2007), Nóng, Phẳng, Chật (2008).
II. Khái quát tác phẩm Thủy tiên tháng Một
- Hoàn cảnh sáng tác:
Trích từ cuốn sách Nóng, Phẳng, Chật (2008), tác phẩm đề cập đến những thách thức lớn mà nước Mỹ đang đối mặt, bao gồm khủng hoảng môi trường toàn cầu và sự suy giảm vị thế quốc gia.
Bài Thủy tiên tháng Một nằm trong mục 5 (Sự bất thường của Trái Đất) thuộc phần 2 (Tại sao chúng ta lại ở đây) của cuốn sách.
- Bố cục:
- Phần 1: Từ đầu đến “nó còn là ‘sự bất thường của Trái Đất’ nữa”.
- Phần 2: Tiếp theo đến “25 cm trên mặt đất…”.
- Phần 3: Phần còn lại.
- Tóm tắt:
Biến đổi khí hậu không chỉ là “sự nóng lên toàn cầu” mà còn là “sự bất thường của Trái Đất”. Thuật ngữ này do Hunter Lovins đặt ra, giải thích rằng sự gia tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu dẫn đến các hiện tượng thời tiết cực đoan. Một số khu vực trở nên khô hạn hơn, trong khi những nơi khác lại hứng chịu mưa lớn và lũ lụt. Xu hướng thời tiết cực đoan đang gia tăng trên toàn thế giới.
- Giá trị nội dung:
Văn bản cung cấp thông tin khoa học, chính xác về tình trạng biến đổi khí hậu toàn cầu, nhấn mạnh sự cấp bách của việc giải quyết vấn đề này.
- Giá trị nghệ thuật:
- Câu văn ngắn gọn, súc tích.
- Lập luận chặt chẽ, dẫn chứng xác thực.
TRƯỚC KHI ĐỌC
Câu hỏi 1: Em cảm nhận gì về câu nói “Thời tiết bây giờ khó lường thật!”?
Trả lời: Câu nói phản ánh sự lo lắng và bất an của con người trước sự thay đổi thất thường của thời tiết, ảnh hưởng đến cuộc sống và sức khỏe.
Câu hỏi 2: Em biết gì về những thay đổi bất thường trong nhịp sinh trưởng của sinh vật?
Trả lời: Nhiều loài động vật đang thay đổi tập tính để thích nghi với biến đổi khí hậu, chẳng hạn như di cư đến vùng mát hơn hoặc thay đổi thời gian sinh sản.
ĐỌC VĂN BẢN
Câu hỏi 1: Tại sao thuật ngữ “sự nóng lên toàn cầu” có thể gây hiểu lầm?
Trả lời: Thuật ngữ này gợi lên sự thay đổi từ từ và đồng nhất, trong khi thực tế khí hậu đang biến đổi nhanh chóng và phức tạp.
Câu hỏi 2: Hiện tượng thời tiết cực đoan đang diễn ra như thế nào?
Trả lời: Ở Việt Nam, các hiện tượng như hạn hán, mưa lớn, rét đậm và xâm nhập mặn đang ngày càng phổ biến.
SAU KHI ĐỌC
Câu hỏi 1: Cụm từ nào khái quát nội dung chính của văn bản?
Trả lời: “Sự rối loạn khí hậu toàn cầu”.
Câu hỏi 2: Nhan đề “Thủy tiên tháng Một” gợi cho em suy nghĩ gì?
Trả lời: Nhan đề gợi lên sự bất thường của khí hậu, thể hiện qua việc hoa thủy tiên nở sớm vào tháng 1.
Câu hỏi 3: Những bằng chứng nào chứng minh “sự bất thường của Trái Đất”?
Trả lời: Các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão lũ, hạn hán và sự thay đổi tập tính của sinh vật.
Câu hỏi 4: Đoạn văn nào thể hiện rõ mối quan hệ nhân quả giữa các hiện tượng thời tiết?
Trả lời: Đoạn văn từ “Tại sao chúng ta lại đồng thời… đe dọa lớn lao tiềm ẩn.”
Câu hỏi 5: Dấu hiệu nào cho thấy tác giả sử dụng nhiều tài liệu tham khảo?
Trả lời: Tác giả trích dẫn các nguồn như Hunter Lovins, John Holdren và báo cáo của Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO).
Câu hỏi 6: Ý nghĩa của việc sử dụng số liệu trong văn bản?
Trả lời: Số liệu giúp củng cố lập luận, làm rõ mức độ nghiêm trọng của biến đổi khí hậu.
Câu hỏi 7: Điều ý nghĩa nhất em học được từ văn bản?
Trả lời: Nhận thức về sự cấp bách của việc bảo vệ môi trường và chống biến đổi khí hậu.
VIẾT KẾT NỐI VỚI ĐỌC
Hãy viết đoạn văn về tác động của biến đổi khí hậu ở nơi em sống.
Trả lời: Ở miền Trung Việt Nam, biến đổi khí hậu đã gây ra nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan như bão lũ, hạn hán và xâm nhập mặn. Năm 2020, miền Trung hứng chịu 13 cơn bão liên tiếp, gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản. Những người dân quê em phải đối mặt với nhiều khó khăn, nhưng nhờ tinh thần tương thân tương ái, họ đã vượt qua. Em mong mọi người cùng chung tay bảo vệ môi trường để giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu.
4. Hướng dẫn phân tích "Thủy tiên tháng Một" (Ngữ văn 7 - SGK Kết nối tri thức) - mẫu số 1
Nội dung chính
Văn bản cung cấp thông tin khoa học, chính xác về tình trạng thiên nhiên trên toàn cầu, qua đó nhấn mạnh sự cấp bách trong việc giải quyết các vấn đề thời tiết cực đoan.
Trước khi đọc 1
Câu 1 (trang 78, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
“Thời tiết bây giờ khó lường thật!” - Em cảm nhận gì về câu nói này?
Trả lời: Câu nói phản ánh sự lo lắng và bất lực của con người trước sự thay đổi thất thường của thời tiết, ảnh hưởng đến cuộc sống và sức khỏe.
Trước khi đọc 2
Câu 2 (trang 78, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Em đã nhận thấy những thay đổi bất thường nào trong nhịp sinh trưởng của sinh vật?
Trả lời: Nhiều loài động vật đang thay đổi tập tính để thích nghi với biến đổi khí hậu, chẳng hạn như di cư đến vùng mát hơn hoặc thay đổi thời gian sinh sản.
Đọc văn bản 1
Câu 1 (trang 80, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Tại sao thuật ngữ “sự nóng lên toàn cầu” có thể gây hiểu lầm?
Trả lời: Thuật ngữ này gợi lên sự thay đổi từ từ và đồng nhất, trong khi thực tế khí hậu đang biến đổi nhanh chóng và phức tạp.
Đọc văn bản 2
Câu 2 (trang 81, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Hiện tượng thời tiết cực đoan đang diễn ra như thế nào?
Trả lời: Ở Việt Nam, các hiện tượng như hạn hán, mưa lớn, rét đậm và xâm nhập mặn đang ngày càng phổ biến.
Sau khi đọc 1
Câu 1 (trang 82, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Cụm từ nào khái quát nội dung chính của văn bản?
Trả lời: “Sự rối loạn khí hậu toàn cầu”.
Sau khi đọc 2
Câu 2 (trang 82, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Nhan đề “Thủy tiên tháng Một” gợi cho em suy nghĩ gì?
Trả lời: Nhan đề gợi lên sự bất thường của khí hậu, thể hiện qua việc hoa thủy tiên nở sớm vào tháng 1.
Sau khi đọc 3
Câu 3 (trang 82, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Những bằng chứng nào chứng minh “sự bất thường của Trái Đất”?
Trả lời: Các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão lũ, hạn hán và sự thay đổi tập tính của sinh vật.
Sau khi đọc 4
Câu 4 (trang 82, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Đoạn văn nào thể hiện rõ mối quan hệ nhân quả giữa các hiện tượng thời tiết?
Trả lời: Đoạn văn từ “Tại sao chúng ta lại đồng thời… đe dọa lớn lao tiềm ẩn.”
Sau khi đọc 5
Câu 5 (trang 82, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Dấu hiệu nào cho thấy tác giả sử dụng nhiều tài liệu tham khảo?
Trả lời: Tác giả trích dẫn các nguồn như Hunter Lovins, John Holdren và báo cáo của Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO).
Sau khi đọc 6
Câu 6 (trang 82, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Ý nghĩa của việc sử dụng số liệu trong văn bản?
Trả lời: Số liệu giúp củng cố lập luận, làm rõ mức độ nghiêm trọng của biến đổi khí hậu.
Sau khi đọc 7
Câu 7 (trang 82, SGK Ngữ văn 7 tập 2)
Điều ý nghĩa nhất em học được từ văn bản?
Trả lời: Nhận thức về sự cấp bách của việc bảo vệ môi trường và chống biến đổi khí hậu.
Viết kết nối với đọc
Hãy viết đoạn văn về tác động của biến đổi khí hậu ở nơi em sống.
Trả lời: Ở miền Trung Việt Nam, biến đổi khí hậu đã gây ra nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan như bão lũ, hạn hán và xâm nhập mặn. Năm 2020, miền Trung hứng chịu 13 cơn bão liên tiếp, gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản. Những người dân quê em phải đối mặt với nhiều khó khăn, nhưng nhờ tinh thần tương thân tương ái, họ đã vượt qua. Em mong mọi người cùng chung tay bảo vệ môi trường để giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu.
5. Hướng dẫn phân tích "Thủy tiên tháng Một" (Ngữ văn 7 - SGK Kết nối tri thức) - mẫu số 2
* Trước khi đọc:
Câu 1 (trang 78 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2):
- Thời tiết ngày càng thay đổi thất thường với các hiện tượng như băng giá, mưa đá, hạn hán, ngập mặn, gây ra nhiều thiệt hại khó lường về tài sản và con người.
Câu 2 (trang 78 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2):
Theo nghiên cứu của Đại học Đông Anglia (UEA), hơn một nửa các loài thực vật và một phần ba các loài động vật phổ biến có nguy cơ bị đe dọa nghiêm trọng do biến đổi khí hậu trong thế kỷ này. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature Climate Change cho thấy, nếu không có biện pháp giảm thiểu tình trạng nóng lên toàn cầu, 50% các loài thực vật và 33% các loài động vật sẽ mất một nửa môi trường sống vào năm 2080. Điều này dẫn đến sự thu hẹp phạm vi phân bố của các loài và suy giảm đa dạng sinh học trên toàn cầu. Các loài thực vật, bò sát và đặc biệt là động vật lưỡng cư sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Các khu vực như Châu Phi cận Sahara, Trung Mỹ, Amazon và Australia sẽ mất gần hết các loài động thực vật, trong khi Bắc Phi, Trung Á và Tây Nam châu Âu sẽ chứng kiến sự suy giảm lớn về số lượng loài thực vật.
* Đọc văn bản
Gợi ý trả lời câu hỏi trong bài đọc:
- Theo dõi: Những cách gọi tên khác nhau đối với hiện tượng biến đổi khí hậu trên Trái Đất.
- Sự nóng lên của Trái Đất
- Sự bất thường của Trái Đất
- Chú ý: Hiện tượng được nhắc đến liên quan đến nhan đề của văn bản.
- Hoa thủy tiên ở Bethesda, bang Maryland, thường nở vào tháng Ba nhưng năm nay lại nở sớm từ đầu tháng Một, thể hiện sự bất thường của khí hậu.
- Theo dõi: Giải thích của tác giả về sự xuất hiện đồng thời hai thái cực của thời tiết.
- Nhiệt độ trung bình tăng khiến Trái Đất nóng lên, dẫn đến tốc độ bay hơi nước tăng. Điều này khiến các khu vực khô hạn trở nên khô hơn, trong khi những nơi ẩm ướt lại có lượng mưa lớn hơn.
- Suy luận: Tại sao có thể cho rằng người ta đã nhầm lẫn khi dùng thuật ngữ “sự nóng lên của Trái Đất”?
- Thuật ngữ này gợi lên sự thay đổi từ từ và đồng nhất, trong khi thực tế khí hậu đang biến đổi nhanh chóng và phức tạp, ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống con người và hệ sinh thái.
- Theo dõi: Cách trình bày đoạn trích dẫn từ nguồn tài liệu tham khảo.
- Trang CNN.com (07/08/2007) giới thiệu báo cáo của Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) về tình trạng biến đổi khí hậu.
- Liên hệ: Hiện tượng thời tiết cực đoan đang diễn ra như thế nào hiện nay?
- Xu hướng thời tiết cực đoan tiếp tục gia tăng, với các hiện tượng như mưa lớn chưa từng thấy ở bang Iowa, gây lũ lụt nghiêm trọng tại thành phố Cedar Rapids, nơi mực nước sông dâng cao đến 9,1m.
* Sau khi đọc
Nội dung chính:
Văn bản đề cập đến sự bất thường của Trái Đất do biến đổi khí hậu, cùng những hậu quả nghiêm trọng mà nó mang lại.
Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc:
Câu 1 (trang 82 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2):
- Cụm từ khái quát nội dung chính: Sự bất thường của Trái Đất.
Câu 2 (trang 82 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2):
- Nhan đề “Thủy tiên tháng Một” gợi lên sự tò mò và ấn tượng, vì nó liên quan đến hiện tượng thời tiết bất thường, không phải chỉ về hoa thủy tiên.
Câu 3 (trang 82 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2):
- “Sự bất thường của Trái Đất” được làm rõ qua các bằng chứng như sự gia tăng nhiệt độ, hiện tượng thời tiết cực đoan và sự thay đổi tập tính của sinh vật.
- Bổ sung bằng chứng: Sự gia tăng tần suất các đợt nắng nóng, mưa lớn và hạn hán.
Câu 4 (trang 82 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2):
- Đoạn văn thể hiện rõ mối quan hệ nhân quả: Từ “Sự bất thường của Trái Đất” đến “trong sân nhà tôi”.
- Nguyên nhân: Nhiệt độ trung bình tăng. Kết quả: Các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, lũ, hạn hán.
Câu 5 (trang 82 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2):
- Dấu hiệu sử dụng tài liệu tham khảo: Trích dẫn từ CNN.com và báo cáo của WMO.
Câu 6 (trang 82 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2):
- Các số liệu được đưa vào: 23.000 ngôi nhà bị sập, 62 người thiệt mạng, sóng cao 4,6m, nhiệt độ xuống -22°C, tuyết rơi dày 25cm.
- Ý nghĩa: Chứng minh hậu quả nghiêm trọng của biến đổi khí hậu.
Câu 7 (trang 82 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2):
- Em cảm thấy lo lắng trước những hậu quả của biến đổi khí hậu và mong muốn góp phần bảo vệ môi trường.
* Viết kết nối với đọc
Hãy viết đoạn văn (khoảng 5 - 7 câu) trình bày hiểu biết và suy nghĩ của em về tác động của biến đổi khí hậu ở vùng miền em đang sống.
Đoạn văn tham khảo:
Biến đổi khí hậu đang gây ra nhiều tác động nghiêm trọng đến cuộc sống của con người và hệ sinh thái. Ở Hà Nội, nơi em sống, sự gia tăng nhiệt độ và các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa lớn, hạn hán đã trở nên phổ biến. Những đợt nắng nóng kéo dài khiến cuộc sống sinh hoạt trở nên khó khăn hơn, trong khi mưa lớn gây ngập lụt, ảnh hưởng đến giao thông và đời sống người dân. Em nhận thấy rằng, việc bảo vệ môi trường và giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu là trách nhiệm của mỗi người. Chúng ta cần hành động ngay từ bây giờ, từ những việc nhỏ như tiết kiệm năng lượng, trồng cây xanh, và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.
6. Hướng dẫn phân tích "Thủy tiên tháng Một" (Ngữ văn 7 - SGK Kết nối tri thức) - mẫu số 3
I. Tác giả văn bản
- Thomas L. Friedman sinh năm 1953, là nhà báo người Mỹ, chuyên viết về các vấn đề quốc tế cho tờ New York Times.
- Ông đã ba lần đoạt giải Pulitzer.
- Các tác phẩm tiêu biểu: Chiếc Lexus và Cây Ô liu (1999), Thế giới Phẳng (2005-2007), Nóng, Phẳng, Chật (2008).
II. Tìm hiểu tác phẩm
- Thể loại: Văn bản nghị luận.
Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác:
- Tác phẩm Thủy tiên tháng Một được trích từ cuốn sách Nóng, Phẳng, Chật, đề cập đến những thách thức lớn mà nước Mỹ đang đối mặt, bao gồm khủng hoảng môi trường toàn cầu và sự suy giảm vị thế quốc gia.
- Đoạn trích nằm trong mục 5 (Sự bất thường của Trái Đất) thuộc phần 2 (Tại sao chúng ta lại ở đây) của cuốn sách.
- Phương thức biểu đạt: Nghị luận.
Tóm tắt văn bản:
Biến đổi khí hậu không chỉ là “sự nóng lên toàn cầu” mà còn là “sự bất thường của Trái Đất”. Thuật ngữ này do Hunter Lovins đặt ra, giải thích rằng sự gia tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu dẫn đến các hiện tượng thời tiết cực đoan. Một số khu vực trở nên khô hạn hơn, trong khi những nơi khác lại hứng chịu mưa lớn và lũ lụt. Xu hướng thời tiết cực đoan đang gia tăng trên toàn thế giới.
- Bố cục:
- Phần 1: Từ đầu đến “hạn hán kéo dài hơn ở nơi khác” – Các tên gọi khác nhau của hiện tượng biến đổi khí hậu.
- Phần 2: Phần còn lại – Giải thích sự xuất hiện đồng thời hai thái cực thời tiết.
- Giá trị nội dung:
Văn bản cung cấp thông tin khoa học, chính xác về tình trạng thiên nhiên trên toàn cầu, nhấn mạnh sự cấp bách trong việc giải quyết các vấn đề thời tiết cực đoan.
- Giá trị nghệ thuật:
- Câu văn ngắn gọn, súc tích.
- Lập luận chặt chẽ, dẫn chứng xác thực.
III. Phân tích chi tiết
- Các tên gọi khác nhau của hiện tượng biến đổi khí hậu:
- “Sự nóng lên toàn cầu”: Khái niệm này không diễn tả đầy đủ tình hình biến đổi khí hậu.
- “Sự bất thường của Trái Đất”: Thuật ngữ do Hunter Lovins đặt ra, giải thích rằng sự gia tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu dẫn đến các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão lũ, hạn hán, cháy rừng và sự biến mất của nhiều loài sinh vật.
- Giải thích sự xuất hiện đồng thời hai thái cực thời tiết:
- Chênh lệch nhiệt độ tạo ra các luồng gió và thay đổi thời tiết.
- Trái Đất nóng lên làm tăng tốc độ bốc hơi nước, dẫn đến mưa lớn và hạn hán kéo dài.
→ Xu hướng thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng.
Trước khi đọc
Câu 1: “Thời tiết bây giờ khó lường thật!” – Em cảm nhận gì về câu nói này?
Trả lời: Câu nói phản ánh sự lo lắng và bất lực của con người trước sự thay đổi thất thường của thời tiết, ảnh hưởng đến cuộc sống và sức khỏe.
Câu 2: Em đã nhận thấy những thay đổi bất thường nào trong nhịp sinh trưởng của sinh vật?
Trả lời: Nhiều loài động vật đang thay đổi tập tính để thích nghi với biến đổi khí hậu, chẳng hạn như di cư đến vùng mát hơn hoặc thay đổi thời gian sinh sản.
Đọc văn bản
Câu 1: Tại sao thuật ngữ “sự nóng lên toàn cầu” có thể gây hiểu lầm?
Trả lời: Thuật ngữ này gợi lên sự thay đổi từ từ và đồng nhất, trong khi thực tế khí hậu đang biến đổi nhanh chóng và phức tạp.
Câu 2: Hiện tượng thời tiết cực đoan đang diễn ra như thế nào?
Trả lời: Ở Việt Nam, các hiện tượng như hạn hán, mưa lớn, rét đậm và xâm nhập mặn đang ngày càng phổ biến.
Sau khi đọc
Câu 1: Cụm từ nào khái quát nội dung chính của văn bản?
Trả lời: “Sự rối loạn khí hậu toàn cầu”.
Câu 2: Nhan đề “Thủy tiên tháng Một” gợi cho em suy nghĩ gì?
Trả lời: Nhan đề gợi lên sự bất thường của khí hậu, thể hiện qua việc hoa thủy tiên nở sớm vào tháng 1.
Câu 3: Những bằng chứng nào chứng minh “sự bất thường của Trái Đất”?
Trả lời: Các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão lũ, hạn hán và sự thay đổi tập tính của sinh vật.
Câu 4: Đoạn văn nào thể hiện rõ mối quan hệ nhân quả giữa các hiện tượng thời tiết?
Trả lời: Đoạn văn từ “Tại sao chúng ta lại đồng thời… đe dọa lớn lao tiềm ẩn.”
Câu 5: Dấu hiệu nào cho thấy tác giả sử dụng nhiều tài liệu tham khảo?
Trả lời: Tác giả trích dẫn các nguồn như Hunter Lovins, John Holdren và báo cáo của Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO).
Câu 6: Ý nghĩa của việc sử dụng số liệu trong văn bản?
Trả lời: Số liệu giúp củng cố lập luận, làm rõ mức độ nghiêm trọng của biến đổi khí hậu.
Câu 7: Điều ý nghĩa nhất em học được từ văn bản?
Trả lời: Nhận thức về sự cấp bách của việc bảo vệ môi trường và chống biến đổi khí hậu.
Viết kết nối với đọc
Hãy viết đoạn văn về tác động của biến đổi khí hậu ở nơi em sống.
Trả lời: Ở miền Trung Việt Nam, biến đổi khí hậu đã gây ra nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan như bão lũ, hạn hán và xâm nhập mặn. Năm 2020, miền Trung hứng chịu 13 cơn bão liên tiếp, gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản. Những người dân quê em phải đối mặt với nhiều khó khăn, nhưng nhờ tinh thần tương thân tương ái, họ đã vượt qua. Em mong mọi người cùng chung tay bảo vệ môi trường để giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu.
