Top 6 Bài soạn "Trái đất - cái nôi của sự sống" (Ngữ văn 6 - SGK Kết nối tri thức) ấn tượng nhất

Kiến thức Ngữ Văn

1. Văn bản

Văn bản là một đơn vị giao tiếp, có tính hoàn chỉnh về nội dung và hình thức, tồn tại dưới dạng viết hoặc nói. Văn bản được sử dụng để trao đổi thông tin, thể hiện suy nghĩ và cảm xúc.

2. Đoạn văn trong văn bản

Đoạn văn là một phần quan trọng của văn bản, có tính hoàn chỉnh tương đối về ý nghĩa và hình thức, bao gồm nhiều câu (đôi khi chỉ một câu) xoay quanh một ý chính. Đoạn văn bắt đầu bằng chữ viết hoa lùi đầu dòng và kết thúc bằng dấu chấm câu.

3. Các yếu tố và cách triển khai của văn bản

• Một văn bản thông tin thường bao gồm các yếu tố như: tiêu đề, đề mục…
• Mỗi văn bản thông tin có cách triển khai riêng biệt.

4. Văn bản đa phương thức

Là loại văn bản kết hợp giữa ngôn ngữ và các phương tiện phi ngôn ngữ như ký hiệu, sơ đồ, biểu đồ, hình ảnh…

5. Từ mượn và hiện tượng vay mượn từ

• Từ mượn là từ có nguồn gốc từ ngôn ngữ khác.
• Tiếng Việt vay mượn nhiều từ tiếng Hán và tiếng Pháp.

Soạn bài Trái Đất - cái nôi của sự sống

1. Trước khi đọc

Câu 1. Em đã từng nghe, đọc hoặc thuộc những bài hát, bài thơ nào viết về Trái Đất? Chúng mang lại cho em cảm xúc gì? Theo em, để hiểu và yêu quý hơn hành tinh xanh này, chúng ta cần tìm hiểu thêm những nguồn thông tin nào?

• Một số bài thơ: Trái đất còn quay (Huy Cận), Em nghĩ về trái đất…
• Một số bài hát: Trái đất này là của chúng mình, Em yêu màu xanh…
• Cảm xúc: trân trọng, yêu quý Trái Đất.
• Cần tìm hiểu thêm từ các nghiên cứu khoa học về Trái Đất.

Câu 2. Người ta thường nói: “Sự sống muôn màu”. Em hiểu điều này như thế nào?

Mỗi sự vật đều mang nét đặc trưng riêng, không có sự vật nào giống nhau hoàn toàn.

2. Trong khi đọc

Câu 1. Sự sống trên Trái Đất đa dạng như thế nào?

• Có loài chỉ quan sát được qua kính hiển vi như vi sinh vật.
• Có loài có kích thước khổng lồ như cây bao báp, cá voi xanh hay khủng long…
• Có vô số loài thực vật và động vật khác nhau sinh sôi.

Câu 2. Vì sao con người được coi là đỉnh cao kỳ diệu của sự sống trên Trái Đất?

• Con người có bộ não và hệ thần kinh phát triển nhất, có ý thức, tình cảm, ngôn ngữ và biết tổ chức cuộc sống một cách tích cực.
• Con người đã cải tạo Trái Đất để phục vụ nhu cầu của mình.

Câu 3. Ý cuối cùng của bài có lạc đề không?

Không lạc đề. Vấn đề chính là sự tồn tại của Trái Đất.

3. Sau khi đọc

Câu 1. Liệt kê những thông tin chính mà văn bản cung cấp.

• Trái Đất nằm trong hệ Mặt Trời.
• Nước - yếu tố quan trọng duy trì sự sống trên Trái Đất.
• Trái Đất là nơi sinh sống của muôn loài.
• Con người và vai trò của họ trên Trái Đất.
• Tình trạng hiện tại của Trái Đất.

Câu 2. Các hình ảnh minh họa làm rõ thông tin gì trong văn bản?

Chúng làm nổi bật sự đa dạng của sự sống trên Trái Đất.

Câu 3. Phần 2 (“Vị thần hộ mệnh” của sự sống trên Trái Đất) tập trung vào vấn đề gì? Nó liên quan thế nào đến các phần tiếp theo?

Phần 2 nhấn mạnh vai trò của nước đối với sự sống. Điều này liên quan đến các phần sau, nơi tác giả đề cập đến sự phát triển của các loài động vật, đặc biệt là con người, và cách con người khai thác Trái Đất.

Câu 4. Văn bản đã nói đủ về sự kỳ diệu của sự sống trên Trái Đất chưa? Em có thể bổ sung gì?

Văn bản chưa đề cập đến ảnh hưởng của Trái Đất đối với các hành tinh khác trong hệ Mặt Trời.

Câu 5. Hãy thêm bằng chứng để khẳng định con người là đỉnh cao của sự sống trên Trái Đất.

• Con người đã tạo ra nhiều sản phẩm hiện đại phục vụ cuộc sống.
• Con người khám phá vũ trụ và các hành tinh khác.
• Con người đang cải tạo thiên nhiên để phục vụ mục đích của mình.

Câu 6. Tại sao câu hỏi “Trái Đất có thể chịu đựng được đến bao giờ?” xuất hiện ở cuối văn bản? Câu hỏi này gợi lên suy nghĩ gì trong em?

Câu hỏi này nhấn mạnh tính cấp thiết của việc bảo vệ Trái Đất trước những tác động tiêu cực từ con người. Nó khiến em suy nghĩ về trách nhiệm của mỗi người trong việc bảo vệ môi trường.

Câu 7. Từ việc đọc hiểu văn bản, em rút ra kinh nghiệm gì về cách đọc văn bản thông tin?

• Quan sát hình thức của văn bản.
• Nắm bắt mục đích và nội dung chính.
• Rút ra ý nghĩa sau khi đọc.

4. Viết kết nối với đọc

Hãy viết đoạn văn (khoảng 5 - 7 câu) về chủ đề “Để hành tinh xanh mãi xanh…”.

Gợi ý:

Môi trường đang bị ô nhiễm nghiêm trọng. Nguồn nước bị nhiễm hóa chất, không khí ô nhiễm, đất đai khô cằn. Rừng bị tàn phá, gây ảnh hưởng lớn đến cuộc sống con người. Vì vậy, chúng ta cần chung tay bảo vệ môi trường. Hãy trồng nhiều cây xanh, hạn chế rác thải và sử dụng bao bì ni-lông. Mỗi người hãy trở thành một chiến sĩ bảo vệ hành tinh xanh.

I. Tác giả

Tác giả: Hồ Thanh Trang

II. Khám phá tác phẩm

1. Thể loại: Văn bản thông tin
2. Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác:

Báo điện tử Đất Việt - Diễn đàn của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kĩ thuật Việt Nam, 9/2020.

• Tóm tắt:

Trái Đất, một trong tám hành tinh của hệ Mặt Trời, là nơi sự sống bắt nguồn nhờ vào nước. Từ vi sinh vật đến động vật bậc cao, mọi dạng sống đều phát triển một cách kỳ diệu. Con người, với trí tuệ vượt trội, đã cải tạo Trái Đất nhưng đồng thời cũng khai thác thiên nhiên quá mức, gây ra những hậu quả nghiêm trọng. Hiện nay, Trái Đất đang đối mặt với nhiều thách thức lớn: động vật bị săn bắn, đại dương bị khai thác cạn kiệt, đất đai và không khí bị ô nhiễm. Sự sống trên hành tinh này, bao gồm cả con người, đang bị đe dọa.

• Bố cục:

Gồm 2 phần:

- Phần 1 (Từ đầu đến ...phát triển của sự sống trên Trái Đất): Giới thiệu và chứng minh Trái Đất là cái nôi của sự sống.

- Phần 2 (Còn lại): Thực trạng Trái Đất hiện nay.

• Giá trị nội dung:

Trái Đất, với nguồn nước quý giá, là hành tinh duy nhất có sự sống. Tuy nhiên, con người đang hủy hoại nó, đe dọa sự tồn tại của muôn loài.

• Giá trị nghệ thuật:

Văn bản có luận điểm rõ ràng, dẫn chứng xác thực, hình ảnh sinh động.

III. Chi tiết tác phẩm

• Trái Đất - hành tinh sự sống

a) Trái Đất trong hệ Mặt Trời

- Là một hành tinh trong hệ Mặt Trời.

- Tự quay quanh trục và quay quanh Mặt Trời theo quỹ đạo hình elip.

b) Nước và sự sống

- Nước chiếm 3/4 bề mặt Trái Đất, là yếu tố quyết định cho sự sống.

- Không có nước, Trái Đất sẽ là một hành tinh khô cằn.

• Sự sống đa dạng

a) Trái Đất - ngôi nhà chung

- Sinh vật trên Trái Đất đa dạng về kích thước và hình thức.

- Con người khai thác thiên nhiên để phục vụ cuộc sống.

b) Con người - đỉnh cao sự sống

- Con người là động vật bậc cao, có khả năng tư duy và sáng tạo.

- Tuy nhiên, con người cũng là nguyên nhân chính gây ra sự hủy hoại môi trường.

c) Hiện trạng Trái Đất

- Trái Đất đang bị tổn thương nghiêm trọng do các hoạt động của con người.

- Hậu quả: biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, động vật tuyệt chủng.

Trả lời câu hỏi

1. Em hãy kể tên một số bài hát, bài thơ về Trái Đất và chia sẻ cảm nhận của mình.

2. Giải thích ý nghĩa của câu nói: “Sự sống muôn màu”.

Hướng dẫn giải:

• Bài hát “Trái đất này là của chúng mình” (Trương Quang Lục) và bài thơ “Trái đất còn quay” (Huy Cận) đã gợi lên hình ảnh Trái Đất xanh tươi, tràn đầy sức sống. Để hiểu biết thêm, chúng ta cần tìm hiểu các nghiên cứu khoa học về Trái Đất.
• “Sự sống muôn màu” thể hiện sự đa dạng của các dạng sống trên Trái Đất, mỗi loài đều có đặc điểm riêng biệt, tạo nên một thế giới phong phú.

Sau khi đọc

1. Liệt kê các thông tin chính trong văn bản.
2. Phân tích vai trò của các bức tranh trong việc truyền tải thông tin.
3. Nêu ý nghĩa của phần “Vị thần hộ mệnh” và mối liên hệ với các phần khác.
4. Đánh giá mức độ bao quát của văn bản về sự kỳ diệu của sự sống.
5. Bổ sung bằng chứng về vai trò của con người trong sự phát triển của Trái Đất.
6. Giải thích lý do xuất hiện câu hỏi “Trái Đất có thể chịu đựng được bao lâu?”.
7. Phân tích ý nghĩa của bức tranh tháp Ba-ben.
8. Rút ra kinh nghiệm về cách đọc văn bản thông tin.

Hướng dẫn giải:

• Thông tin chính: Trái Đất là hành tinh sự sống, nước là yếu tố quyết định, con người vừa là đỉnh cao vừa là mối đe dọa.
• Bức tranh hỗ trợ hiểu rõ hơn về sự đa dạng của sự sống và tác động của con người.
• Phần “Vị thần hộ mệnh” nhấn mạnh vai trò của nước, liên quan đến sự phát triển của các phần sau.
• Văn bản đã bao quát nhưng có thể bổ sung về tương tác giữa Trái Đất và các hành tinh khác.
• Con người là loài duy nhất có khả năng tư duy trừu tượng, sáng tạo và xây dựng xã hội phức tạp.
• Câu hỏi “Trái Đất có thể chịu đựng được bao lâu?” nhắc nhở về trách nhiệm bảo vệ môi trường.
• Bức tranh tháp Ba-ben thể hiện khát vọng vươn cao của con người, nhưng cũng là lời cảnh tỉnh về sự cân bằng với thiên nhiên.
• Kinh nghiệm đọc văn bản thông tin: chú ý đến cấu trúc và các đề mục để nắm bắt thông tin hiệu quả.

Viết kết nối với đọc

Hãy viết đoạn văn (khoảng 5-7 câu) về chủ đề “Để hành tinh xanh mãi xanh”.

Hướng dẫn giải:

Trái Đất, ngôi nhà chung của chúng ta, đang phải đối mặt với nhiều thách thức do ô nhiễm môi trường. Từ những cánh rừng bị tàn phá đến đại dương ngập rác, sự sống trên hành tinh này đang bị đe dọa. Để hành tinh xanh mãi xanh, mỗi người cần ý thức trách nhiệm của mình. Hãy tiết kiệm nước, hạn chế rác thải nhựa, và trồng thêm cây xanh. Chỉ khi chúng ta cùng nhau hành động, Trái Đất mới có thể phục hồi và tiếp tục là nơi nuôi dưỡng sự sống. Hãy bảo vệ hành tinh xanh, vì đó là bảo vệ tương lai của chính chúng ta!

* Trước khi đọc

Câu 1 - Trang 78: (Ngữ văn 6 tập 2 sách Kết nối tri thức)
Em đã từng nghe, đọc hoặc thuộc những bài thơ, ca khúc nào viết về Trái Đất? Chúng mang lại cho em cảm xúc gì? Theo em, để hiểu và yêu quý hơn hành tinh xanh này, chúng ta cần tìm hiểu thêm những nguồn thông tin nào?
Trả lời:
- Em đã từng đọc và nghe nhiều bài thơ, ca khúc về Trái Đất, chẳng hạn:
Bài thơ: Em nghĩ về Trái Đất
Em vươn vai đứng dậy
Trái Đất đã xanh rồi
Giữa biêng biếc mây trời
Tiếng chim vui ngọt quá

Quàng khăn xanh biển cả
Khoác áo thơm hương rừng
Trái Đất mang trên lưng
Những đứa con của đất

Tuy màu da có khác
Nhưng vẫn chung nụ cười
Như biển cả không vơi
Một màu xanh thăm thẳm

Như ban mai nắng ấm
Lung linh bờ thảo nguyên
Hãy giữ được bình yên
Cho hoa thơm mãi mãi

Em vươn vai đứng dậy
Mong Trái Đất hòa bình
Đừng bao giờ chiến tranh
Mà đau hòn máu đỏ

Cho năm châu hội ngộ
Trong tình thương loài người
Và cho khắp mọi nơi
Là nhà bồ câu trắng.

Nguyễn Lãm Thắng

- Những bài thơ, ca khúc này đã khơi dậy trong em tình yêu và niềm tự hào về Trái Đất.
- Ngoài thơ ca, chúng ta cần tìm hiểu thêm qua sách báo khoa học, phim tài liệu, và các nghiên cứu về môi trường.

Câu 2 - Trang 78: (Ngữ văn 6 tập 2 sách Kết nối tri thức)
Em hiểu thế nào về câu nói: "Sự sống muôn màu"?
Trả lời:
- "Sự sống muôn màu" thể hiện sự đa dạng và phong phú của các dạng sống trên Trái Đất.
Ví dụ: Thế giới sinh vật vô cùng đa dạng, từ những vi sinh vật nhỏ bé đến những loài khổng lồ như cá voi xanh hay cây bao báp. Mỗi loài đều có đặc điểm riêng, tồn tại và phát triển theo quy luật tự nhiên.
- Con người, với trí tuệ vượt trội, là đỉnh cao của sự tiến hóa, nhưng cũng là tác nhân chính gây ra những thay đổi lớn trên Trái Đất.

* Đọc văn bản

Theo dõi 1 - Trang 78: (Ngữ văn 6 tập 2 sách Kết nối tri thức)
Phần sa-pô với những dòng chữ in đậm.
Trả lời:
- Phần sa-pô là phần mở đầu, giúp người đọc nắm bắt nội dung chính của văn bản. Trong bài "Trái Đất – cái nôi của sự sống", phần sa-pô đặt ra các câu hỏi như: "Vì sao Trái Đất được gọi là hành tinh xanh? Sự sống đã phát triển như thế nào? Con người cần làm gì để bảo vệ Trái Đất?"

Theo dõi 2 - Trang 78: (Ngữ văn 6 tập 2 sách Kết nối tri thức)
Văn bản được triển khai với nhiều đề mục in đậm.
Trả lời:
Các đề mục in đậm là các luận điểm chính:
- Trái Đất trong hệ Mặt Trời
- Nước – "vị thần hộ mệnh" của sự sống
- Trái Đất – nơi cư ngụ của muôn loài
- Con người trên Trái Đất
- Hiện trạng Trái Đất hiện nay

Theo dõi 3 - Trang 78: (Ngữ văn 6 tập 2 sách Kết nối tri thức)
Những miêu tả về sự hiện diện của nước trên Trái Đất.
Trả lời:
- Nước là yếu tố quyết định cho sự sống, bao phủ 3/4 bề mặt Trái Đất.
- Nước tồn tại ở nhiều dạng: lỏng trong đại dương, đông cứng trên núi cao, và chảy qua các dòng sông.

Theo dõi 4 - Trang 79: (Ngữ văn 6 tập 2 sách Kết nối tri thức)
Sự sống trên Trái Đất phong phú như thế nào?
Trả lời:
- Sự sống trên Trái Đất vô cùng đa dạng, từ vi sinh vật đến các loài khổng lồ như cá voi xanh.
- Các loài động thực vật sinh sôi và phát triển, tạo nên một thế giới muôn màu.

Theo dõi 5 - Trang 80: (Ngữ văn 6 tập 2 sách Kết nối tri thức)
Vì sao con người được coi là đỉnh cao của sự sống trên Trái Đất?
Trả lời:
- Con người có trí tuệ vượt trội, khả năng sáng tạo và tổ chức xã hội phức tạp.
- Con người đã cải tạo Trái Đất, nhưng cũng là nguyên nhân chính gây ra những tổn hại cho môi trường.

* Trả lời câu hỏi

Câu 1 - Trang 81: (Ngữ văn 6 tập 2 sách Kết nối tri thức)
Liệt kê những thông tin chính trong văn bản.
Trả lời:
- Trái Đất là hành tinh xanh duy nhất có sự sống.
- Nước là yếu tố quyết định cho sự sống.
- Sự sống trên Trái Đất vô cùng đa dạng.
- Con người là đỉnh cao của sự tiến hóa.
- Trái Đất đang bị tổn thương nghiêm trọng do con người.

Câu 2 - Trang 81: (Ngữ văn 6 tập 2 sách Kết nối tri thức)
Bức tranh minh họa làm nổi bật thông tin gì?
Trả lời:
- Bức tranh minh họa sự đa dạng của sự sống trên Trái Đất, từ động vật đến thực vật, cả trên cạn và dưới nước.

Câu 3 - Trang 81: (Ngữ văn 6 tập 2 sách Kết nối tri thức)
Vấn đề chính trong phần 2 là gì?
Trả lời:
- Phần 2 nhấn mạnh vai trò của nước trong việc duy trì sự sống trên Trái Đất.

Câu 4 - Trang 81: (Ngữ văn 6 tập 2 sách Kết nối tri thức)
Văn bản đã nói đủ về sự kỳ diệu của sự sống chưa?
Trả lời:
- Văn bản đã bao quát nhưng có thể bổ sung thêm về sự tương tác giữa các loài và môi trường.

Câu 5 - Trang 81: (Ngữ văn 6 tập 2 sách Kết nối tri thức)
Nêu thêm bằng chứng về vai trò của con người.
Trả lời:
- Con người là loài duy nhất có khả năng tư duy trừu tượng, sáng tạo và xây dựng xã hội phức tạp.

Câu 6 - Trang 81: (Ngữ văn 6 tập 2 sách Kết nối tri thức)
Lý do xuất hiện câu hỏi "Trái Đất có thể chịu đựng đến bao giờ?"
Trả lời:
- Câu hỏi này nhắc nhở về trách nhiệm bảo vệ môi trường, khi Trái Đất đang đối mặt với nhiều thách thức do con người gây ra.

* Viết kết nối với đọc

Hãy viết đoạn văn (khoảng 5-7 câu) về chủ đề: Để hành tinh xanh mãi xanh…
Trả lời:
Trái Đất đang đối mặt với nhiều thách thức do ô nhiễm môi trường. Từ rừng xanh bị tàn phá đến đại dương ngập rác, sự sống trên hành tinh này đang bị đe dọa. Để hành tinh xanh mãi xanh, mỗi người cần hành động ngay từ hôm nay. Hãy tiết kiệm nước, hạn chế rác thải nhựa, và trồng thêm cây xanh. Chỉ khi chúng ta cùng nhau chung tay, Trái Đất mới có thể phục hồi và tiếp tục là ngôi nhà chung của muôn loài. Hãy bảo vệ hành tinh xanh, vì đó là bảo vệ tương lai của chính chúng ta!

Tóm tắt

Trái Đất, một trong tám hành tinh của hệ Mặt Trời, là nơi sự sống bắt nguồn và phát triển đa dạng nhờ vào nguồn nước dồi dào. Con người, với trí tuệ và ý thức, đã tạo nên nhiều thành tựu nhưng cũng gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường. Hiện tại, Trái Đất đang đối mặt với nhiều thách thức như ô nhiễm, khai thác quá mức và sự tuyệt chủng của nhiều loài sinh vật.

Bố cục

Văn bản được chia làm 2 phần chính:

- Phần 1: Giới thiệu Trái Đất như cái nôi của sự sống

- Phần 2: Thực trạng hiện tại của Trái Đất

Nội dung chính

Văn bản là một bài thông tin đầy đủ, nhấn mạnh vai trò của Trái Đất trong việc duy trì sự sống và kêu gọi ý thức bảo vệ môi trường. Các phần của văn bản liên kết chặt chẽ, làm rõ chủ đề “Trái Đất - cái nôi của sự sống”.

* Trước khi đọc

Câu 1 (trang 78 sgk Ngữ văn 6 tập 2 mới)

- Bài hát “Trái Đất này là của chúng mình” của Trương Quang Lục gợi lên tình yêu và trách nhiệm với hành tinh xanh.

- Để hiểu biết thêm, chúng ta cần tham khảo các nguồn thông tin đa dạng như sách báo, tạp chí khoa học.

Câu 2 (trang 78 sgk ngữ văn 6 tập 2 mới)

- Sự sống trên Trái Đất đa dạng từ vi sinh vật đến các loài động vật khổng lồ như cá voi xanh, khủng long.

- Con người, với trí tuệ phát triển, đã trở thành chủ nhân của Trái Đất, nhưng cũng là tác nhân gây ra nhiều vấn đề môi trường.

* Đọc văn bản

Gợi ý trả lời câu hỏi trong bài đọc: 

• Theo dõi: Phần sa-pô với những dòng chữ in đậm.   

- Phần sa-pô giới thiệu tổng quan nội dung bài viết, đặt ra các câu hỏi về Trái Đất và sự sống.

• Theo dõi: Văn bản được triển khai với nhiều đề mục in đậm    

- Các đề mục in đậm: 

+ Trái Đất trong hệ Mặt Trời 

+ Nước - yếu tố sống còn

+ Đa dạng sinh học

+ Vai trò của con người 

+ Hiện trạng Trái Đất 

• Theo dõi: Những miêu tả về sự hiện diện của nước trên Trái Đất.   

- Nước là yếu tố quan trọng nhất cho sự sống, chiếm 3/4 bề mặt Trái Đất.

• Theo dõi: Sự sống trên Trái Đất phong phú như thế nào?   

- Sự sống đa dạng từ vi sinh vật đến các loài khổng lồ, tất cả đều phát triển theo quy luật tự nhiên.

• Theo dõi: Vì sao con người là đỉnh cao của sự sống? 

- Con người có trí tuệ, ý thức và khả năng cải tạo môi trường, nhưng cũng cần có trách nhiệm bảo vệ Trái Đất.

• Suy luận: Ý cuối cùng của bài có lạc đề không?    

- Ý cuối cùng không lạc đề, mà nhấn mạnh trách nhiệm của con người đối với Trái Đất.

* Sau khi đọc

Nội dung chính: 

Văn bản khẳng định Trái Đất là nơi duy nhất trong hệ Mặt Trời có sự sống, đồng thời kêu gọi mọi người cùng chung tay bảo vệ hành tinh xanh.

Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc: 

Câu 1 (trang 81 sgk ngữ văn 6 tập 2 mới)

- Trái Đất là hành tinh duy nhất có sự sống nhờ nước và điều kiện tự nhiên phù hợp.

- Con người, với trí tuệ vượt trội, đã tạo nên nhiều thành tựu nhưng cũng gây ra nhiều vấn đề môi trường.

Câu 2 (trang 81 sgk ngữ văn 6 tập 2 mới)

- Bức tranh minh họa thể hiện sự đa dạng của sự sống trên Trái Đất, từ sinh vật nhỏ bé đến các loài khổng lồ.

Câu 3 (trang 81 sgk ngữ văn 6 tập 2 mới)

- Phần nói về nước làm nổi bật vai trò quan trọng của nó trong việc duy trì sự sống.

Câu 4 (trang 81 sgk ngữ văn 6 tập 2 mới)

- Sự sống trên Trái Đất kỳ diệu nhờ sự đa dạng và khả năng thích nghi của các loài.

Câu 5 (trang 81 sgk ngữ văn 6 tập 2 mới)

- Con người là đỉnh cao của sự sống nhờ trí tuệ và khả năng cải tạo môi trường.

Câu 6 (trang 81 sgk ngữ văn 6 tập 2 mới)

- Phần cuối nhấn mạnh trách nhiệm của con người trong việc bảo vệ Trái Đất.

Câu 7 (trang 81 sgk ngữ văn 6 tập 2 mới)

- Kinh nghiệm đọc văn bản thông tin: cần xác định thông tin chính và đánh giá cách triển khai của tác giả.

* Viết kết nối với đọc 

Bài tập (trang 81 sgk ngữ văn 6 tập 2 mới)

Hãy viết đoạn văn (khoảng 5-7 câu) về chủ đề: Để hành tinh xanh mãi xanh…. 

Đoạn văn tham khảo:

Trái Đất, ngôi nhà chung của chúng ta, đang đối mặt với nhiều thách thức từ ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu đến sự tuyệt chủng của nhiều loài sinh vật. Để hành tinh xanh mãi xanh, mỗi người cần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, từ việc tiết kiệm nước, hạn chế rác thải nhựa đến trồng cây xanh. Chỉ khi chúng ta cùng chung tay hành động, Trái Đất mới có thể tiếp tục là nơi nuôi dưỡng sự sống cho muôn loài.

Phần I: Trước khi đọc

Câu 1 (trang 78 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Em đã từng nghe, đọc hoặc thuộc những bài hát, bài thơ nào viết về Trái Đất? Chúng mang lại cho em cảm xúc gì? Theo em, để hiểu biết và yêu quý hơn hành tinh xanh này, chúng ta cần tìm hiểu thêm những nguồn thông tin nào?

Phương pháp giải:

Nhớ lại các bài hát, bài thơ đã học hoặc nghe qua.

Lời giải chi tiết:

- Em đã từng nghe hoặc đọc những bài hát, bài thơ về Trái Đất như:

+ Bài hát Trái đất này là của chúng mình (Trương Quang Lục)

+ Bài thơ Trái đất còn quay (Huy Cận)

- Những tác phẩm này gợi lên trong em hình ảnh Trái Đất là một hành tinh xanh rộng lớn, luôn vận động không ngừng.

- Để hiểu biết và yêu quý hơn Trái Đất, chúng ta cần tìm hiểu thêm các nguồn thông tin khoa học về sự hình thành và phát triển của Trái Đất.

Câu 2 (trang 78 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Em hiểu thế nào về câu nói: “Sự sống muôn màu”?

Phương pháp giải:

Suy nghĩ về sự đa dạng của sự sống xung quanh em.

Lời giải chi tiết:

Em hiểu câu nói “Sự sống muôn màu” là sự đa dạng của các dạng sống trên Trái Đất. Mỗi loài sinh vật, từ vi sinh vật đến động vật bậc cao, đều có đặc điểm và quá trình phát triển riêng biệt. Sự sống không chỉ đa dạng về hình thức mà còn về cách thức tồn tại và phát triển, tạo nên một thế giới phong phú và kỳ diệu.

Phần II: Đọc văn bản

Câu 1 (trang 79 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Sự sống trên Trái Đất phong phú như thế nào?

Phương pháp giải:

Đọc kỹ phần Trái Đất – nơi cư ngụ của muôn loài để trả lời.

Lời giải chi tiết:

Sự sống trên Trái Đất vô cùng đa dạng, từ những sinh vật nhỏ bé như vi khuẩn đến những loài khổng lồ như cá voi xanh, khủng long. Muôn loài tồn tại ở khắp nơi, từ rừng rậm đến đại dương bao la, tất cả đều phát triển theo quy luật tự nhiên.

Câu 2 (trang 80 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Vì sao con người được coi là đỉnh cao kỳ diệu của sự sống trên Trái Đất?

Phương pháp giải:

Đọc kỹ phần Con người trên Trái Đất để trả lời.

Lời giải chi tiết:

Con người là đỉnh cao kỳ diệu của sự sống vì có trí tuệ phát triển, ý thức, tình cảm và khả năng sáng tạo. Con người không chỉ thích nghi với môi trường mà còn cải tạo nó để phục vụ cuộc sống.

Câu 3 (trang 80 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Ý cuối cùng của bài có lạc đề không?

Phương pháp giải:

Đối chiếu ý cuối với toàn bộ nội dung văn bản.

Lời giải chi tiết:

Ý cuối cùng không lạc đề vì nó nhấn mạnh trách nhiệm của con người trong việc bảo vệ Trái Đất, một chủ đề xuyên suốt bài viết.

Phần III: Sau khi đọc

Câu 1 (trang 81 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Liệt kê những thông tin chính mà văn bản cung cấp.

Phương pháp giải:

Tóm tắt ý chính từng phần của văn bản.

Lời giải chi tiết:

- Trái Đất là một trong tám hành tinh của hệ Mặt Trời.

- Nước chiếm 2/3 bề mặt Trái Đất, là yếu tố quan trọng cho sự sống.

- Trái Đất là nơi cư ngụ của muôn loài, phát triển theo quy luật tự nhiên.

- Con người là đỉnh cao của sự sống, nhưng cũng là tác nhân gây ra nhiều vấn đề môi trường.

- Trái Đất đang đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng.

Câu 2 (trang 81 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Các bức tranh minh họa giúp làm rõ thông tin gì trong văn bản?

Phương pháp giải:

Quan sát và phân tích nội dung các bức tranh.

Lời giải chi tiết:

Các bức tranh minh họa giúp làm rõ sự đa dạng của sự sống trên Trái Đất, từ thiên nhiên hoang dã đến sự phát triển của con người.

Câu 3 (trang 81 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Phần 2 tập trung thông tin về vấn đề gì? Nó liên quan thế nào đến các phần tiếp theo?

Phương pháp giải:

Đọc kỹ phần 2 và phân tích mối liên hệ với các phần khác.

Lời giải chi tiết:

Phần 2 tập trung vào vai trò của nước trong việc duy trì sự sống trên Trái Đất. Nó liên quan chặt chẽ đến các phần tiếp theo, nơi tác giả nói về sự đa dạng sinh học và vai trò của con người.

Câu 4 (trang 81 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Văn bản đã nói đủ về sự kỳ diệu của sự sống trên Trái Đất chưa? Em có thể bổ sung gì?

Phương pháp giải:

Suy nghĩ về những khía cạnh chưa được đề cập trong văn bản.

Lời giải chi tiết:

Văn bản chưa nói đủ về sự kỳ diệu của sự sống. Em có thể bổ sung về sự tương tác giữa Trái Đất và các hành tinh khác, cũng như quá trình hình thành và tiến hóa của sự sống.

Câu 5 (trang 81 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Hãy thêm bằng chứng để khẳng định con người là đỉnh cao kỳ diệu của sự sống.

Phương pháp giải:

Sử dụng kiến thức cá nhân hoặc thông tin từ sách vở, internet.

Lời giải chi tiết:

Con người là đỉnh cao kỳ diệu vì đã chinh phục không gian, khám phá vũ trụ, và tạo ra những công trình vĩ đại như cầu cảng, đập thủy điện, và các thành phố hiện đại.

Câu 6 (trang 81 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Tại sao lại có câu hỏi “Trái Đất có thể chịu đựng được đến bao giờ?” trong đoạn cuối? Câu hỏi này gợi lên suy nghĩ gì cho em?

Phương pháp giải:

Phân tích ý nghĩa của câu hỏi trong bối cảnh hiện tại.

Lời giải chi tiết:

Câu hỏi này xuất hiện vì con người đang khai thác tài nguyên thiên nhiên quá mức, gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng. Nó nhắc nhở chúng ta về trách nhiệm bảo vệ Trái Đất để duy trì sự sống.

Câu 7 (trang 81 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Em rút ra được kinh nghiệm gì về cách đọc văn bản thông tin?

Phương pháp giải:

Quan sát cách triển khai thông tin trong văn bản.

Lời giải chi tiết:

Khi đọc văn bản thông tin, cần chú ý đến các đề mục, cách sắp xếp thông tin để nắm bắt nội dung một cách hệ thống và hiệu quả.

VIẾT KẾT NỐI VỚI ĐỌC

Hãy viết đoạn văn (khoảng 5-7 câu) về chủ đề Để hành tinh xanh mãi xanh...

Phương pháp giải:

Viết đoạn văn ngắn gọn, bám sát chủ đề.

Lời giải chi tiết:

Trái Đất đang đối mặt với nhiều thách thức như ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu và sự tuyệt chủng của nhiều loài sinh vật. Để hành tinh xanh mãi xanh, mỗi người cần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, từ việc tiết kiệm nước, hạn chế rác thải nhựa đến trồng cây xanh. Chỉ khi chúng ta cùng chung tay, Trái Đất mới có thể tiếp tục là ngôi nhà chung cho muôn loài.

Trước khi đọc

Câu 1. Em đã từng nghe, đọc hoặc thuộc những bài hát, bài thơ nào viết về Trái Đất? Chúng mang lại cho em cảm xúc gì? Theo em, để hiểu biết và yêu quý hơn hành tinh xanh này, chúng ta cần tìm hiểu thêm những nguồn thông tin nào?

Gợi ý

- Bài hát “Trái Đất này là của chúng mình” – Trương Quang Lục.

- Cảm xúc: Yêu quý, trân trọng, …

- Để hiểu biết và yêu quý hơn Trái Đất, chúng ta cần tìm hiểu thêm các nguồn thông tin như sách báo, tạp chí khoa học, tài liệu nghiên cứu về môi trường.

Câu 2. Em hiểu thế nào về câu nói: "Sự sống muôn màu"?

Gợi ý

- Sự sống muôn màu: Sự đa dạng của các dạng sống trên Trái Đất, từ vi sinh vật đến động vật bậc cao, mỗi loài đều có đặc điểm và quá trình phát triển riêng biệt.

- Ví dụ: Thế giới sinh vật vô cùng phong phú, từ những loài nhỏ bé như vi khuẩn đến những loài khổng lồ như cá voi xanh, khủng long. Tất cả đều tồn tại và phát triển theo quy luật tự nhiên.

- Con người, với trí tuệ và khả năng sáng tạo, là đỉnh cao của sự sống trên Trái Đất.

Phần II: Đọc văn bản

Theo dõi: Phần sa-pô với những dòng chữ in đậm.

Gợi ý

- Phần sa-pô là phần mở đầu của bài viết, thường chứa thông tin khái quát giúp người đọc nắm bắt nội dung chính.

- Trong văn bản “Trái Đất – cái nôi của sự sống”, phần sa-pô đặt ra các câu hỏi: “Vì sao Trái Đất được gọi là hành tinh xanh? Sự sống trên Trái Đất phát triển như thế nào? Con người cần làm gì để bảo vệ Trái Đất?”

Theo dõi: Văn bản được triển khai với nhiều đề mục in đậm.

Gợi ý

- Các đề mục in đậm:

+ Trái Đất trong hệ Mặt Trời

+ Nước – yếu tố sống còn

+ Đa dạng sinh học

+ Vai trò của con người

+ Hiện trạng Trái Đất

Theo dõi: Những miêu tả về sự hiện diện của nước trên Trái Đất.

Gợi ý

- Nước là yếu tố quan trọng nhất cho sự sống, chiếm 3/4 bề mặt Trái Đất.

- Nhờ có nước, Trái Đất trở thành nơi duy nhất trong hệ Mặt Trời có sự sống.

Theo dõi: Sự sống trên Trái Đất phong phú như thế nào?

Gợi ý

- Sự sống trên Trái Đất vô cùng đa dạng, từ vi sinh vật đến các loài khổng lồ như cá voi xanh, khủng long.

- Muôn loài tồn tại và phát triển theo quy luật tự nhiên.

Theo dõi: Vì sao con người là đỉnh cao kỳ diệu của sự sống trên Trái Đất?

Gợi ý

- Con người có trí tuệ phát triển, ý thức, tình cảm và khả năng sáng tạo.

- Con người không chỉ thích nghi với môi trường mà còn cải tạo nó để phục vụ cuộc sống.

Suy luận: Ý cuối cùng của bài có lạc đề không?

Gợi ý

- Ý cuối cùng không lạc đề, vì nó nhấn mạnh trách nhiệm của con người trong việc bảo vệ Trái Đất.

Phần III: Sau khi đọc

Câu 1. Liệt kê những thông tin chính mà văn bản cung cấp.

Gợi ý

- Trái Đất là một trong tám hành tinh của hệ Mặt Trời.

- Nước chiếm 3/4 bề mặt Trái Đất, là yếu tố quan trọng cho sự sống.

- Trái Đất là nơi cư ngụ của muôn loài, phát triển theo quy luật tự nhiên.

- Con người là đỉnh cao của sự sống, nhưng cũng là tác nhân gây ra nhiều vấn đề môi trường.

- Trái Đất đang đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng.

Câu 2. Các bức tranh minh họa giúp làm rõ thông tin gì trong văn bản?

Gợi ý

- Các bức tranh minh họa giúp làm rõ sự đa dạng của sự sống trên Trái Đất, từ thiên nhiên hoang dã đến sự phát triển của con người.

Câu 3. Phần 2 tập trung thông tin về vấn đề gì? Nó liên quan thế nào đến các phần tiếp theo?

Gợi ý

- Phần 2 tập trung vào vai trò của nước trong việc duy trì sự sống trên Trái Đất.

- Nó liên quan chặt chẽ đến các phần tiếp theo, nơi tác giả nói về sự đa dạng sinh học và vai trò của con người.

Câu 4. Văn bản đã nói đủ về sự kỳ diệu của sự sống trên Trái Đất chưa? Em có thể bổ sung gì?

Gợi ý

- Văn bản chưa nói đủ về sự kỳ diệu của sự sống. Em có thể bổ sung về sự tương tác giữa Trái Đất và các hành tinh khác, cũng như quá trình hình thành và tiến hóa của sự sống.

Câu 5. Hãy thêm bằng chứng để khẳng định con người là đỉnh cao kỳ diệu của sự sống.

Gợi ý

- Con người là đỉnh cao kỳ diệu vì đã chinh phục không gian, khám phá vũ trụ, và tạo ra những công trình vĩ đại như cầu cảng, đập thủy điện, và các thành phố hiện đại.

Câu 6. Tại sao lại có câu hỏi “Trái Đất có thể chịu đựng được đến bao giờ?” trong đoạn cuối? Câu hỏi này gợi lên suy nghĩ gì cho em?

Gợi ý

- Câu hỏi này xuất hiện vì con người đang khai thác tài nguyên thiên nhiên quá mức, gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng. Nó nhắc nhở chúng ta về trách nhiệm bảo vệ Trái Đất để duy trì sự sống.

Câu 7. Em rút ra được kinh nghiệm gì về cách đọc văn bản thông tin?

Gợi ý

- Khi đọc văn bản thông tin, cần chú ý đến các đề mục, cách sắp xếp thông tin để nắm bắt nội dung một cách hệ thống và hiệu quả.

Viết kết nối với đọc

Hãy viết đoạn văn (khoảng 5-7 câu) về chủ đề: Để hành tinh xanh mãi xanh…

Bài viết tham khảo

Trái Đất đang đối mặt với nhiều thách thức như ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu và sự tuyệt chủng của nhiều loài sinh vật. Để hành tinh xanh mãi xanh, mỗi người cần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, từ việc tiết kiệm nước, hạn chế rác thải nhựa đến trồng cây xanh. Chỉ khi chúng ta cùng chung tay, Trái Đất mới có thể tiếp tục là ngôi nhà chung cho muôn loài.