Top 6 bài soạn xuất sắc nhất về "Giang" (Ngữ văn 10 - SGK Chân trời sáng tạo)

I. Tác giả văn bản Giang

- Bảo Ninh, sinh năm 1952, tên khai sinh là Hoàng Ấu Phương

- Quê quán: huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình

- Phong cách nghệ thuật: Giọng văn nhẹ nhàng, điềm đạm

- Tác phẩm chính: Nỗi buồn chiến tranh, Trại bảy chú lùn,….

II. Tìm hiểu tác phẩm Giang

Thể loại: truyện ngắn

Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác:

- Trích từ tập truyện Bảo Ninh - những truyện ngắn

- Truyện ngắn là chương 1 của tập truyện

- Truyện kể lại những kỷ niệm của tác giả khi tham gia quân đội

Phương thức biểu đạt: tự sự

Người kể chuyện: tác giả

Tóm tắt:

Tác phẩm kể về cuộc gặp gỡ bất ngờ nhưng đầy cảm động giữa nhân vật Giang, bố Giang và nhân vật tôi, qua đó bộc lộ tình cảm gắn bó, nhân ái của đồng bào trong những ngày kháng chiến gian khổ nhưng cũng đầy tự hào.

Bố cục:

- Phần 1: từ đầu đến “còn sớm, mới sáu giờ kém mà, anh”

Cuộc gặp gỡ giữa nhân vật tôi và Giang ở giếng nước

- Phần 2: tiếp đến “con về khuya bố không yên tâm đâu”

Cuộc gặp gỡ giữa bố Giang và nhân vật “tôi”

- Phần 3: còn lại

Cuộc chia tay giữa Giang và “tôi”

Giá trị nội dung:

- Tình yêu quê hương, đất nước, tình người, những đau khổ và hạnh phúc trong chiến tranh

Giá trị nghệ thuật:

- Giọng văn tự nhiên, nhẹ nhàng

- Lối kể chuyện chân thật, tỉ mỉ nhưng giàu cảm xúc

III. Tìm hiểu chi tiết tác phẩm Giang

Cuộc gặp gỡ giữa tôi và Giang

- Thời gian: những ngày giáp Tết, trời mưa nhẹ, chưa tối hẳn

- Địa điểm: giếng nước ở đầu trấn

- Hoàn cảnh gặp gỡ: khi Giang đang đi gánh nước và nhân vật tôi (tác giả) cũng đến giếng để “rửa ráy qua loa” và xâu lại dép. Giang giúp “tôi” múc nước

- Hành động của Giang:

+ “Không xối cho tôi tự gột mà cúi mình xuống một tay nghiêng gầu nước dội nhẹ nhàng, một tay cọ bùn đất ở ngón chân, bàn chân và bắp chân tôi”

+ “Cô cọ kỹ cho tôi đôi dép đúc”

=> Hành động ân cần, chu đáo, tinh tế, “ân tình hồn nhiên”

- Thái độ của nhân vật kể chuyện: sững sờ đến bất động, hạnh phúc và biết ơn

Cuộc trò chuyện giữa tôi và Giang tại nhà

- Nhà của Giang:

+ Đi sâu vào ngõ tối, một mình Giang sống trong túp lều nhỏ, mái gianh vách đất

+ Một chiếc giường đơn, ngọn đèn Hoa Kỳ trên chõng tre, chiếc xe đạp Phượng Hoàng

=> Hoàn cảnh gia đình khó khăn, thiếu thốn

- Giang dọn cơm mời “tôi” dùng bữa

=> Ấm áp, mến khách

- Cuộc trò chuyện giữa bố Giang và “tôi”

+ Bố Giang là trung tá quân đội, một người đàn ông cao lớn

+ Ban đầu sắc mặt nghiêm nghị, nhìn chằm chằm hỏi chuyện

+ Sau đó nét mặt dịu đi, mỉm cười và động viên “tôi”

+ Cho phép Giang lấy xe đạp đèo “tôi” về đơn vị

=> Người đàn ông mẫu mực, đường hoàng nhưng cũng rất tình cảm

Cuộc chia tay giữa Giang và “tôi”

- Giang đèo tôi bằng xe đạp vào tận đơn vị ở Bãi Nai

- Nhắn nhủ nếu có cơ hội hoặc Tết mời đến nhà Giang chơi

- Chiêm nghiệm của tác giả về cuộc sống chiến tranh khốn khó, nhiều mất mát đau thương

=> Cuộc chia tay đầy xúc động, bịn rịn. Đồng thời là những chiêm nghiệm về nỗi đau, những tổn thất quá lớn mà chiến tranh gây ra.

TRƯỚC KHI ĐỌC

Câu hỏi: Hãy kể tên một số tác phẩm (thơ, truyện ngắn, tiểu thuyết,...) viết về những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm của nhân dân ta trong thế kỉ XX và chia sẻ cảm nghĩ của bạn về một trong những tác phẩm ấy.

Trả lời:

Một số tác phẩm viết về những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm của nhân dân ta trong thế kỉ XX: Màu tím hoa sim (Hữu Loan, 1949), Bức tranh (Nguyễn Minh Châu, 1983), Tây Tiến (Quang Dũng, 1986), Thời xa vắng (Lê Lựu, 1986), Nỗi buồn chiến tranh (Bảo Ninh, 1990).

ĐỌC VĂN BẢN

Câu hỏi 1: Đây có phải là hoàn cảnh phù hợp để tình cảm thân mật, yêu mến giữa Giang và "tôi" nảy nở?

Trả lời:

Đây chính là hoàn cảnh phù hợp để tình cảm thân mật, yêu mến giữa Giang và "tôi" nảy nở.

Câu hỏi 2: Lời nói, thái độ của bố Giang khi gặp Hùng lần này có gì khác so với lần trước?

Trả lời:

Lời nói, thái độ của bố Giang khi gặp Hùng lần này thể hiện sự vui mừng, phấn khởi, gần gũi, chân tình khi gặp một người quen ở chiến trường. Lời nói và thái độ này hoàn toàn khác với lần đầu, khi bố Giang chưa biết gì về nhân vật "tôi".

Câu hỏi 3: Hai đoạn văn này là lời của ai nói với ai?

Trả lời:

Hai đoạn văn này là lời của nhân vật "tôi" nói với chính mình và với người đọc.

B. Bài tập và hướng dẫn giải

SAU KHI ĐỌC

Câu 1. Chỉ ra một số câu văn, đoạn văn có sự đan xen giữa lời kể của người kể chuyện và lời của nhân vật trong văn bản trên.

=> Xem hướng dẫn giải

Một số câu văn, đoạn văn có sự đan xen giữa lời của người kể chuyện và lời của nhân vật trong văn bản:

"Tôi mở túi phòng hóa đeo bên hông lấy gói bít cốt mẹ dúi cho hồi trưa, và rót chè tươi trong ấm tích ra bát. Bít cốt chiêu với chè tươu, định thế. Thấy vậy, đang lúi húi xâu lại quai dép cho tôi, Giang vội kêu lên:

- Ôi em quên. Có cơm mà, để em dọn mời anh."

Câu 2. Liệt kê những cuộc gặp gỡ giữa các nhân vật trong văn bản. Những cuộc gặp gỡ ấy cho thấy cách đối xử của con người với nhau, nhất là với những người lính trong hoàn cảnh chiến tranh như thế nào?

=> Xem hướng dẫn giải

- Những cuộc gặp gỡ giữa các nhân vật trong văn bản:

• Nhân vật "tôi" gặp Giang.
• Nhân vật "tôi" và bố của Giang gặp nhau lần đầu.
• Nhân vật "tôi" và bố của Giang gặp nhau lần thứ hai trên chiến trường.

Những cuộc gặp gỡ ấy cho thấy con người đối xử với nhau bằng chân tình, nhất là giữa những người lính trong hoàn cảnh chiến tranh, gặp được nhau càng mừng rỡ hơn bao giờ hết.

Câu 3. Đặc điểm, tính cách của một nhân vật trong truyện thường được thể hiện qua các hành vi, lời nói của nhân vật ấy trong hoàn cảnh giao tiếp cụ thể, gắn với một hay một số điểm nhìn nhất định (của người kể chuyện, của chính nhân vật hoặc của một nhân vật khác,...). Hãy phân tích tính cách của nhân vật Giang theo gợi ý trong bảng dưới đây (làm vào vở):

Hình ảnh của Giang (1) Qua điểm nhìn (2) Nét tính cách nổi bật (3) Tại giếng nước công cộng, khi tình cờ gặp anh tân binh. Tại nhà cùng với anh tân binh và bố Giang. Tại chiến trường qua lời của bố Giang.

=> Xem hướng dẫn giải

Đặc điểm, tính cách của một nhân vật trong truyện thường được thể hiện qua các hành vi, lời nói của nhân vật ấy trong hoàn cảnh giao tiếp cụ thể, gắn với một hay một số điểm nhìn nhất định (của người kể chuyện, của chính nhân vật hoặc của một nhân vật khác,...). Dưới đây là bảng phân tích tính cách của nhân vật Giang:

Hình ảnh của Giang (1) Qua điểm nhìn (2) Nét tính cách nổi bật (3) Tại giếng nước công cộng, khi tình cờ gặp anh tân binh. Điểm nhìn của nhân vật "tôi". Ân cần, chu đáo. Tại nhà cùng với anh tân binh và bố Giang. Điểm nhìn của nhân vật "tôi". Chu đáo, dễ thương. Tại chiến trường qua lời của bố Giang. Điểm nhìn của bố Giang. Luôn nhắc và nhớ đến nhân vật "tôi".

Câu 4. Nhận xét về cách lựa chọn và sử dụng ngôi kể, điểm nhìn trong tác phẩm.

=> Xem hướng dẫn giải

Việc chọn ngôi kể thứ nhất khiến cho tác phẩm trở thành lời kể chuyện của người đã từng tham gia sự việc, chia sẻ những suy nghĩ và cảm xúc cá nhân. Cách lựa chọn và sử dụng ngôi kể, điểm nhìn như vậy giúp tác phẩm trở nên gần gũi với người đọc.

Câu 5. Xác định chủ đề của tác phẩm và cho biết dựa vào đâu để bạn xác định như vậy.

=> Xem hướng dẫn giải

Dựa vào vấn đề chính trong tác phẩm, có thể xác định chủ đề của tác phẩm là sự gặp gỡ và tình cảm quyến luyến giữa người chiến sĩ và một người con gái Hà Nội.

Câu 6. Theo bạn, tư tưởng của tác phẩm Giang là gì? Hai đoạn văn cuối có vai trò như thế nào trong việc thể hiện tư tưởng của tác phẩm?

=> Xem hướng dẫn giải

- Theo tôi, tư tưởng của tác Giang là:

• Nói đến những kỷ niệm trong thời chiến tranh sẽ là những ký ức còn mãi, trở thành nỗi đau âm thầm.
• Những cuộc gặp gỡ tình cờ, vẩn vơ nhưng sẽ để lại lưu luyến, nhớ mãi không thể xóa nhòa.

- Hai đoạn văn cuối là lời trữ tình ngoại đề, nói lên tư tưởng của tác phẩm.

Câu 7. Xung quanh việc Giang đột nhiên nhận "anh bộ đội" mới gặp lần đầu là bạn học của cô và "phịa" ra cái tên Hùng để giới thiệu anh với bố của mình, sau đó lại dùng xe đạp của bố để đưa anh về đơn vị,... có những ý kiến khác nhau. Một số người cho rằng Giang xử sự như thế là phù hợp với tình huống, hoàn cảnh cụ thể; một số khác lại phủ nhận điều đó. Hãy cho biết ý kiến của bạn.

=> Xem hướng dẫn giải

Xung quanh việc Giang đột nhiên nhận "anh bộ đội" mới gặp lần đầu là bạn học của cô và "phịa" ra cái tên Hùng để giới thiệu anh với bố của mình, sau đó lại dùng xe đạp của bố để đưa anh về đơn vị,... có những ý kiến khác nhau. Một số người cho rằng Giang xử sự như thế là phù hợp với tình huống, hoàn cảnh cụ thể; một số khác lại phủ nhận điều đó. Theo tôi, cách xử sự của Giang là phù hợp với tình huống, hoàn cảnh cụ thể.

* Bài tập sáng tạo: Giả sử sau ba mươi năm, "anh bộ đội" năm xưa và Giang tình cờ gặp lại nhau, câu chuyện giữa hai người cần được kể thêm một đoạn. Nếu được tác giả úy quyền, bạn sẽ viết tiếp câu chuyện như thế nào? Bạn có thể triển khai ý tưởng bằng nhiều hình thức dưới dạng một tranh vẽ, một bài thơ, một đoạn văn tự sự,...

=> Xem hướng dẫn giải

Giả sử sau ba mươi năm, "anh bộ đội" năm xưa và Giang tình cờ gặp lại nhau, câu chuyện giữa hai người cần được kể thêm một đoạn. Nếu được tác giả ủy quyền, tôi sẽ viết thêm các sự kiện:

- Giang biết tin bố đã hy sinh, vô cùng đau khổ nhưng cô đã cố gắng sống. Cô cũng vẫn luôn nhớ đến anh bộ đội hôm nào, cũng cố gắng hỏi thông tin về anh nhưng đều không có kết quả.

- Anh bộ đội sau khi đi khắp các chiến trường, cuối cùng cũng được trở về Hà Nội. Lúc này anh cũng đã là một thủ trưởng đơn vị. Anh đã tìm thông tin về nơi Giang ở qua đơn vị mà bố Giang công tác. Anh tìm đến phố Khâm Thiên, ngõ Chợ. Cuối cùng cũng thấy Giang.

- Giang sau ba mươi năm, đã có chồng, có con. Chồng của Giang cũng đã hy sinh trên chiến trường. Khi gặp lại anh bộ đội, Giang đứng lặng lẽ hồi lâu. Anh bộ đội cũng vậy. Họ nói lại câu chuyện xưa, nói về nỗi lòng của mình trong quãng thời gian không được gặp đối phương. Anh bộ đội đã cùng Giang và con của cô ngồi ăn một bữa cơm.

* Trước khi đọc:

Câu hỏi (trang 69 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Hãy nêu tên một số tác phẩm (thơ, truyện ngắn, tiểu thuyết,...) viết về những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm của nhân dân ta trong thế kỉ XX và chia sẻ cảm nhận của bạn về một trong những tác phẩm đó.

Trả lời:

Một số tác phẩm viết về các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm của dân tộc trong thế kỉ XX: Màu tím hoa sim (Hữu Loan, 1949), Bức tranh (Nguyễn Minh Châu, 1983), Tây Tiến (Quang Dũng, 1986), Thời xa vắng (Lê Lựu, 1986), Nỗi buồn chiến tranh (Bảo Ninh, 1990).

* Đọc văn bản

Theo dõi: Chú ý đến quá trình làm quen và diễn biến tình cảm giữa hai nhân vật qua lời kể và lời thoại.

Trả lời:

- Quá trình làm quen và sự phát triển tình cảm giữa hai nhân vật qua lời kể và lời thoại rất tự nhiên, gần gũi và chân thật. Ngay từ lúc bắt đầu trò chuyện, các nhân vật đã thể hiện sự thân mật, không hề có sự câu nệ hay gượng gạo.

Theo dõi: Chú ý lời giới thiệu của Giang về nhân vật “tôi” và ảnh hưởng của nó đến các nhân vật khác.

Trả lời:

Giới thiệu của Giang về nhân vật “tôi” đã tác động mạnh mẽ đến cảm nhận của các nhân vật đối với anh ta.

Suy luận: Liệu đây có phải là hoàn cảnh phù hợp để tình cảm thân mật, yêu thương giữa Giang và “tôi” phát triển?

Trả lời:

- Đây chính là bối cảnh lý tưởng để tình cảm thân thiết, yêu mến giữa Giang và “tôi” nảy nở.

Theo dõi: Lời nói và thái độ của bố Giang khi gặp Hùng lần này có gì khác so với lần trước?

Trả lời:

Lời nói và thái độ của bố Giang khi gặp Hùng lần này thể hiện niềm vui mừng, sự phấn khởi, gần gũi và chân tình khi gặp lại một người quen trên chiến trường. Thái độ và lời nói này khác hẳn so với lần đầu khi ông chưa biết gì về nhân vật “tôi”.

Suy luận: Hai đoạn văn này là lời của ai và nói với ai?

Trả lời:

Hai đoạn văn này là lời của nhân vật “tôi” tự nói với chính mình và với người đọc.

* Sau khi đọc

Nội dung chính: Câu chuyện được kể lại bằng giọng văn nhẹ nhàng, điềm đạm về những kỉ niệm quá khứ của tác giả, đặc biệt là những ký ức về chiến tranh. Đây là những câu chuyện xúc động về tình người, tình yêu, nỗi đau và hạnh phúc.

Trả lời câu hỏi:

Câu 1 (trang 75 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Chỉ ra một số câu văn, đoạn văn có sự đan xen giữa lời kể của người kể chuyện và lời của nhân vật trong văn bản trên.

Trả lời:

Một số câu văn, đoạn văn có sự kết hợp giữa lời của người kể chuyện và lời của nhân vật trong văn bản:

“Tôi mở túi phòng hóa đeo bên hông lấy gói bít cốt mẹ dúi cho hồi trưa, và rót chè tươi trong ấm tích ra bát. Bít cốt chiêu với chè tươu, định thế. Thấy vậy, đang lúi húi xâu lại quai dép cho tôi, Giang vội kêu lên:

- Ôi em quên. Có cơm mà, để em dọn mời anh”.

Câu 2 (trang 75 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Liệt kê những cuộc gặp gỡ giữa các nhân vật trong văn bản. Những cuộc gặp gỡ ấy cho thấy cách đối xử của con người với nhau, nhất là với những người lính trong hoàn cảnh chiến tranh như thế nào?

Trả lời:

- Những cuộc gặp gỡ giữa các nhân vật trong văn bản:

+ Nhân vật “tôi” gặp Giang.

+ Nhân vật “tôi” và bố của Giang gặp nhau lần đầu.

+ Nhân vật “tôi” và bố của Giang gặp nhau lần thứ hai trên chiến trường.

Những cuộc gặp gỡ ấy cho thấy con người đối xử với nhau bằng sự chân thành, đặc biệt là giữa những người lính trong hoàn cảnh chiến tranh, khi gặp lại nhau thì niềm vui và sự xúc động là vô cùng lớn.

Câu 3 (trang 75 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Đặc điểm, tính cách của một nhân vật trong truyện thường được thể hiện qua các hành vi, lời nói của nhân vật ấy trong hoàn cảnh giao tiếp cụ thể, gắn với một hay một số điểm nhìn nhất định (của người kể chuyện, của chính nhân vật hoặc của một nhân vật khác,...). Hãy phân tích tính cách của nhân vật Giang theo gợi ý trong bảng dưới đây (làm vào vở):

Hình ảnh của Giang (1)

Qua điểm nhìn (2)

Nét tính cách nổi bật (3)

Tại giếng nước công cộng, khi tình cờ gặp anh tân binh.

Tại nhà cùng với anh tân binh và bố Giang.

Tại chiến trường qua lời của bố Giang.

Trả lời:

Hình ảnh của Giang (1)

Qua điểm nhìn (2)

Nét tính cách nổi bật (3)

Tại giếng nước công cộng, khi tình cờ gặp anh tân binh.

Điểm nhìn của nhân vật “tôi”.

Ân cần, chu đáo.

Tại nhà cùng với anh tân binh và bố Giang.

Điểm nhìn của nhân vật “tôi”.

Chu đáo, dễ thương.

Tại chiến trường qua lời của bố Giang.

Điểm nhìn của bố Giang.

Luôn nhắc và nhớ đến nhân vật “tôi”.

Câu 4 (trang 75 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Nhận xét về cách lựa chọn và sử dụng ngôi kể, điểm nhìn trong tác phẩm.

Trả lời:

Việc chọn ngôi kể thứ nhất giúp tác phẩm trở thành lời kể của một người trực tiếp trải nghiệm sự kiện, từ đó chia sẻ những cảm xúc và suy nghĩ của chính mình. Sự lựa chọn này giúp tác phẩm trở nên gần gũi và dễ tiếp cận với người đọc.

Câu 5 (trang 75 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Xác định chủ đề của tác phẩm và cho biết căn cứ để bạn xác định như vậy.

Trả lời:

Dựa vào nội dung chính của tác phẩm, chủ đề có thể được xác định là sự gặp gỡ và tình cảm sâu đậm giữa người chiến sĩ và một cô gái Hà Nội.

Câu 6 (trang 75 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Theo bạn, tư tưởng của tác phẩm Giang là gì? Hai đoạn văn cuối có vai trò như thế nào trong việc thể hiện tư tưởng của tác phẩm?

Trả lời:

- Theo tôi, tư tưởng của tác phẩm Giang là:

+ Những kí ức về chiến tranh sẽ luôn lưu lại trong tâm trí, trở thành những nỗi đau thầm lặng không thể phai mờ.

+ Những cuộc gặp gỡ ngắn ngủi, tưởng chừng không quan trọng nhưng lại để lại ấn tượng sâu đậm và không thể quên.

- Hai đoạn văn cuối là lời trữ tình ngoại đề, thể hiện rõ tư tưởng của tác phẩm.

Câu 7 (trang 75 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Về việc Giang đột nhiên nhận "anh bộ đội" mới gặp lần đầu là bạn học của cô và "phịa" ra cái tên Hùng để giới thiệu anh với bố mình, sau đó lại dùng xe đạp của bố đưa anh về đơn vị,... có những ý kiến trái chiều. Một số cho rằng Giang hành động như vậy là phù hợp với tình huống cụ thể; số khác lại cho rằng không hợp lý. Bạn nghĩ sao?

Trả lời:

Về hành động của Giang khi nhận “anh bộ đội” mới gặp lần đầu là bạn học của cô và phịa ra cái tên Hùng để giới thiệu anh với bố, rồi lại dùng xe đạp của bố đưa anh về đơn vị,... có những ý kiến khác nhau. Theo tôi, cách hành xử của Giang là hoàn toàn phù hợp với tình huống và hoàn cảnh cụ thể.

* Trước khi đọc

Câu hỏi (trang 69 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

Hãy nêu tên một số tác phẩm (thơ, truyện ngắn, tiểu thuyết,…) viết về các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm của dân tộc ta trong thế kỉ XX và chia sẻ cảm nghĩ của bạn về một trong những tác phẩm ấy.

Trả lời:

- Một số tác phẩm viết về cuộc kháng chiến chống ngoại xâm của nhân dân ta trong thế kỉ XX: Việt Bắc (Tố Hữu, 1954), Tây Tiến (Quang Dũng, 1948), Thời xa vắng (Lê Lựu, 1986), Nỗi buồn chiến tranh (Bảo Ninh, 1990).

- Tây Tiến là một tác phẩm cách mạng em đã đọc và rất ấn tượng với sự kiên cường, ý chí của những chiến sĩ trẻ. Họ đã sẵn sàng gác lại việc học và tuổi xuân để lên đường tham gia bảo vệ Tổ Quốc. Tây Tiến như một bản hùng ca cách mạng, mô tả vẻ đẹp hùng vĩ của thiên nhiên và hình ảnh người lính oai hùng trên nền cảnh ấy.

* Đọc văn bản

1. Theo dõi: Chú ý quá trình làm quen và diễn biến tình cảm giữa hai nhân vật qua lời kể và lời thoại.

Trả lời:

- Tình huống gặp gỡ của hai nhân vật khá đặc biệt và nhanh chóng.

- Trong thời gian ngắn đó, nhân vật “tôi” cảm nhận được sự ân cần, nhẹ nhàng và chu đáo của Giang, người mà “tôi” đã biết qua chiếc nón lá cô đội.

- Giang cũng cảm mến “tôi” và đã mời anh về nhà chơi.

2. Theo dõi: Chú ý lời giới thiệu của Giang về nhân vật “tôi” và tác động của nó đến các nhân vật.

Trả lời:

- Giang giới thiệu nhân vật “tôi” là Hùng, bạn học lớp 10 của cô, đang đóng quân gần đó và tình cờ gặp nhau.

- Cách giới thiệu của Giang khéo léo tránh cho bố nghi ngờ, giúp câu chuyện tiếp diễn thoải mái hơn.

3. Suy luận: Đây có phải là hoàn cảnh phù hợp để tình cảm thân mật, yêu mến giữa Giang và “tôi” nảy nở?

Trả lời:

- Hoàn cảnh này hoàn toàn thuận lợi để tình cảm thân thiết giữa Giang và “tôi” phát triển theo chiều hướng tích cực.

4. Theo dõi: Lời nói, thái độ của bố Giang khi gặp Hùng lần này có gì khác so với lần trước?

Trả lời:

- Lần gặp này, thái độ của bố Giang khi gặp Hùng cởi mở hơn, thể hiện sự vui vẻ, hòa nhã và chân tình khi gặp một người quen trên chiến trường. Thái độ này khác hẳn lần đầu khi bố Giang chưa biết gì về “tôi”.

5. Suy luận: Hai đoạn văn này là lời của ai nói với ai?

Trả lời:

- Hai đoạn văn này là lời của nhân vật “tôi” nói với chính mình và với người đọc.

* Sau khi đọc

Nội dung chính: Câu chuyện kể về những kỉ niệm trong quá khứ của nhà văn, đặc biệt là những ký ức về chiến tranh, chứa đựng những câu chuyện cảm động về tình người, tình yêu, đau khổ và hạnh phúc.

Câu 1 (trang 75 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Chỉ ra một số câu văn, đoạn văn có sự đan xen giữa lời kể của người kể chuyện và lời của nhân vật trong văn bản trên.

Trả lời:

- Một số câu văn, đoạn văn có sự đan xen giữa lời người kể chuyện và lời nhân vật trong văn bản:

“Tôi mở túi phòng hóa đeo bên hông lấy gói bít cốt mẹ dúi cho hồi trưa, và rót chè tươi trong ấm tích ra bát. Bít cốt chiêu với chè tươu, định thế. Thấy vậy, đang lúi húi xâu lại quai dép cho tôi, Giang vội kêu lên:

- Ôi em quên. Có cơm mà, để em dọn mời anh”.

Câu 2 (trang 75 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Liệt kê những cuộc gặp gỡ giữa các nhân vật trong văn bản. Những cuộc gặp gỡ ấy cho thấy cách đối xử của con người với nhau, nhất là với những người lính trong hoàn cảnh chiến tranh như thế nào?

Trả lời:

- Có ba cuộc gặp gỡ giữa các nhân vật trong văn bản:

+ Nhân vật “tôi” gặp Giang.

+ Nhân vật “tôi” và bố Giang gặp nhau lần đầu.

+ Nhân vật “tôi” và bố Giang gặp nhau lần thứ hai trên chiến trường.

- Những cuộc gặp gỡ ấy thể hiện sự chân thành, thẳng thắn và tình cảm quý mến giữa con người với con người, đặc biệt là giữa những người lính trong chiến tranh. Họ gặp lại nhau và thể hiện sự vui mừng, xúc động.

Câu 3 (trang 75 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Đặc điểm, tính cách của nhân vật trong truyện thường thể hiện qua hành động, lời nói của họ trong những tình huống cụ thể. Hãy phân tích tính cách của nhân vật Giang theo gợi ý dưới đây.

Trả lời:

Hình ảnh của Giang (1)

Qua điểm nhìn (2)

Nét tính cách nổi bật (3)

Tại giếng nước công cộng, khi tình cờ gặp anh tân binh.

Điểm nhìn của nhân vật “tôi”.

Ân cần, chu đáo, nhẹ nhàng.

= Ngườ cẩn thận, dịu dàng.

Tại nhà cùng với anh tân binh và bố Giang.

Điểm nhìn của nhân vật “tôi”.

Chu đáo, dễ thương, nhiệt tình.

= Người tế nhị, nhiệt huyết.

Tại chiến trường qua lời của bố Giang.

Điểm nhìn của bố Giang.

Trọng tình nghĩa, luôn nhắc nhớ đến nhân vật “tôi”.

= Người trọng nghĩa tình.

Câu 4 (trang 75 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Nhận xét về cách chọn ngôi kể và điểm nhìn trong tác phẩm.

Trả lời:

- Ngôi kể thứ nhất giúp câu chuyện trở nên gần gũi và chân thật, vì người kể chuyện đã tham gia sự kiện và chia sẻ suy nghĩ cá nhân.

- Việc lựa chọn ngôi kể và điểm nhìn như vậy giúp người đọc dễ dàng hình dung những sự kiện mà nhân vật đã trải qua.

- Cách kể này tạo ra độ chân thực và tin cậy cao.

Câu 5 (trang 75 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Xác định chủ đề của tác phẩm và lý giải sự lựa chọn của bạn.

Trả lời:

- Chủ đề của tác phẩm là tình yêu của người lính đối với Tổ quốc và tình người trong chiến tranh.

- Dựa vào những sự kiện trong tác phẩm và các phân đoạn nhỏ để xác định chủ đề.

Câu 6 (trang 75 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Tư tưởng của tác phẩm Giang là gì? Hai đoạn văn cuối có vai trò gì?

Trả lời:

- Tư tưởng của tác phẩm Giang là sự khắc khoải về ký ức chiến tranh, những nỗi đau thầm lặng kéo dài suốt cuộc đời người lính.

- Hai đoạn văn cuối có vai trò đặc biệt trong việc thể hiện tư tưởng của tác phẩm về sự lưu luyến, tình cảm gắn bó không thể phai mờ.

Câu 7 (trang 75 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Việc Giang đột ngột nhận “anh bộ đội” là bạn học và dùng xe đạp của bố để đưa anh về đơn vị có hợp lý không?

Trả lời:

- Theo tôi, hành động của Giang là hợp lý, vì đây là cách tốt nhất để tránh gây hiểu lầm cho bố và để bảo vệ “anh bộ đội” khỏi những khó khăn không cần thiết.

Bài tập sáng tạo

Giả sử sau 30 năm, “anh bộ đội” và Giang gặp lại nhau, bạn sẽ viết tiếp câu chuyện như thế nào?

Trả lời:

- Giang biết tin bố đã hy sinh, rất đau buồn nhưng vẫn tiếp tục sống. Cô luôn nhớ về “anh bộ đội”, nhưng nỗi đau mất đi người thân khiến cô không tìm đến anh nữa. Giang sợ sẽ nhận thêm một tin xấu như về bố.

- “Anh bộ đội” đã sống sót, trở về và tìm gặp Giang. Sau những năm tháng, hai người gặp lại và anh cầu hôn Giang. Họ sống hạnh phúc bên nhau.

* Trước khi đọc

Câu hỏi (trang 69 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Hãy nêu tên một số tác phẩm (thơ, truyện ngắn, tiểu thuyết,...) viết về các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm của nhân dân ta trong thế kỷ XX và chia sẻ cảm nhận của bạn về một trong những tác phẩm đó.

Trả lời:

- Một số tác phẩm viết về các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm của nhân dân ta trong thế kỷ XX bao gồm: Chiếc lược ngà (Nguyễn Quang Sáng, 1966), Mùa lạc (Nguyễn Khải, 1958), Tiểu đội xe không kính (Phạm Tiến Duật, 1969), Tây Tiến (Quang Dũng, 1986), Thời xa vắng (Lê Lựu, 1986)…

- Cảm nhận về bài thơ Tiểu đội xe không kính (Phạm Tiến Duật, 1969): Khi đọc bài thơ, người đọc có thể hình dung được phần nào cuộc chiến đấu khốc liệt chống Mỹ của quân dân ta, đồng thời cảm nhận được tinh thần lạc quan và thái độ bình thản của các chiến sĩ trong hoàn cảnh chiến tranh.

* Đọc văn bản

Theo dõi: Chú ý quá trình làm quen và sự phát triển tình cảm giữa hai nhân vật qua lời kể và đối thoại.

Trả lời:

Qua lời kể và đối thoại, chúng ta có thể thấy:

- Quá trình làm quen giữa hai nhân vật diễn ra một cách đơn giản, nhanh chóng và dễ dàng.

- Diễn biến tình cảm:

+ Cảm nhận sự dịu dàng của Giang khi cô múc nước cho tôi.

+ Sự ngỡ ngàng khi cô giúp tôi kì cọ chân.

+ Nhận ra sự ân cần bất ngờ và chân thành từ cô ấy.

Theo dõi: Chú ý đến lời giới thiệu của Giang về nhân vật “tôi” và tác động của nó đối với các nhân vật trong văn bản.

Trả lời:

- Giang đã giới thiệu nhân vật “tôi” tên Hùng, bạn học cùng lớp 10 với cô.

- Tác động của lời giới thiệu:

+ Khiến “tôi” có cảm giác bất ngờ.

+ Giúp bố Giang không nghi ngờ về “tôi”.

Suy luận: Liệu hoàn cảnh này có phải là thời điểm thích hợp để tình cảm thân mật, yêu mến giữa Giang và “tôi” nảy sinh?

Trả lời:

- Hoàn cảnh: trời tối, lạnh lẽo và vắng vẻ, rất phù hợp cho tình cảm thân thiết giữa Giang và “tôi” phát triển.

Theo dõi: Lời nói và thái độ của bố Giang khi gặp Hùng lần này có gì khác biệt so với lần trước?

Trả lời:

Lần đầu:

Lời nói, thái độ: trang nghiêm, lịch sự.

Lần sau:

Lời nói, thái độ: vui vẻ, cởi mở và thân thiện.

Suy luận: Hai đoạn văn này là lời của ai và nói với ai?

Trả lời:

- Hai đoạn văn này là lời của nhân vật “tôi” nói với chính mình và người đọc, để chiêm nghiệm về cuộc sống và chiến tranh. Những sự kiện dù nhỏ nhưng đã để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người.

* Sau khi đọc

Nội dung chính của văn bản Giang: câu chuyện kể về nhân vật “tôi” trong chuyến nghỉ phép về nhà, khi quay lại đơn vị thì gặp cô gái tên Nhật Giang. Dù chỉ gặp nhau thoáng qua, nhưng nhờ sự ân cần của Giang, cả hai đã cảm mến nhau. Dù sau này không gặp lại, nhưng Giang vẫn là một ký ức đẹp trong lòng nhân vật “tôi”.

Câu 1 (trang 75 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Nêu một số câu, đoạn văn có sự đan xen giữa lời kể của người kể chuyện và lời của nhân vật trong văn bản trên.

Trả lời:

- Một số câu văn, đoạn văn có sự đan xen:

+ “Tôi định rời đi, nhưng ông trông thấy tôi ngay lập tức. “Kia, Hùng, Hùng đấy hả Hùng!”, giọng ông đầy ngạc nhiên và vui mừng. Ông thân mật bắt tay tôi và không kìm được xúc động ôm tôi. “Giang cứ nhắc cậu mãi, Hùng ạ. Nó cứ buồn vì không gặp được cậu trước khi chúng ta lên đường”. Ông bảo: “Giang giờ ở lại ngoài đó một mình.”

Câu 2 (trang 75 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Liệt kê những cuộc gặp gỡ giữa các nhân vật trong văn bản và những cuộc gặp gỡ này phản ánh điều gì về cách đối xử của con người, đặc biệt là đối với những người lính trong chiến tranh?

Trả lời:

Những cuộc gặp gỡ:

Tình cảm của các nhân vật trong chiến tranh:

Giang và tôi

Cô nữ sinh sẵn sàng giúp đỡ anh lính trẻ.

Tôi và bố Giang (ở nhà)

- Người bố: nghiêm khắc, theo tác phong quân đội.

- Anh tân binh: nghiêm túc, có chút e ngại cấp trên.

Giang, tôi và bố Giang

Trong tình bạn, sự tin cậy giữa người sĩ quan và người lính cũng dễ dàng cảm thông.

Tôi và bố Giang (ở chiến trường Tây Nguyên)

Tình yêu thương giữa người lính và chỉ huy là sự hòa quyện của lòng kính trọng và sự yêu mến chân thành.

Câu 3 (trang 75 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Phân tích tính cách của nhân vật Giang theo các gợi ý trong bảng dưới đây.

Trả lời:

Hình ảnh của Giang

Qua điểm nhìn

Nét tính cách nổi bật

Tại giếng nước công cộng, gặp anh tân binh

Điểm nhìn: Nhân vật “tôi”

Tin người, trong sáng, sẵn lòng giúp đỡ.

Tại nhà với anh tân binh và bố Giang

Điểm nhìn: Nhân vật “tôi”, Bố Giang

Nhanh nhẹn, ân cần, chăm sóc chu đáo, không sợ bố.

Tại chiến trường qua lời của bố Giang

Điểm nhìn: Bố Giang

Luôn nhớ và quý mến anh tân binh.

Câu 4 (trang 75 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Nhận xét về cách lựa chọn và sử dụng ngôi kể, điểm nhìn trong tác phẩm.

Trả lời:

- Ngôi kể: Nhân vật “tôi”, người lính tân binh.

- Điểm nhìn: Nhân vật “tôi”, Giang, Bố Giang.

=> Tác phẩm dùng ngôi kể từ góc nhìn của nhân vật “tôi” để truyền tải câu chuyện một cách trọn vẹn, mang lại cảm xúc sâu sắc về tình người trong chiến tranh.

Câu 5 (trang 75 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Xác định chủ đề của tác phẩm và lý do bạn xác định như vậy.

Trả lời:

- Chủ đề của tác phẩm: Một cuộc gặp gỡ trong chiến tranh.

- Lý do: Căn cứ vào nhan đề và các từ ngữ trong văn bản như “nhà em đang trọ ở ngay kia, anh vào nghỉ một lát”, “Chỉ thế thôi nhưng sau này vẫn nhớ mãi”...

Câu 6 (trang 75 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Tư tưởng của tác phẩm Giang là gì? Vai trò của hai đoạn văn cuối trong việc thể hiện tư tưởng tác phẩm?

Trả lời:

- Tư tưởng: Chiêm nghiệm cuộc sống và chiến tranh, những ký ức nhỏ nhưng sâu sắc sẽ luôn ở lại với chúng ta.

- Hai đoạn văn cuối: Thể hiện rõ tư tưởng của tác phẩm qua những tình huống đời thường và những ký ức đáng nhớ.

Câu 7 (trang 75 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Ý kiến của bạn về hành động của Giang khi nhận “anh bộ đội” là bạn học và “phịa” ra cái tên Hùng?

Trả lời:

- Hành động của Giang là phù hợp với hoàn cảnh, dù có vẻ mạnh dạn nhưng lại rất hợp lý với tình huống lúc bấy giờ.

* Bài tập sáng tạo: Sau 30 năm, “anh bộ đội” và Giang gặp lại nhau, bạn sẽ viết tiếp câu chuyện như thế nào?

Trả lời:

Tóm tắt nội dung

Tác phẩm kể lại cuộc gặp gỡ đầy bất ngờ nhưng cũng rất cảm động giữa ba nhân vật: Giang, bố Giang và nhân vật "tôi". Sau cuộc gặp ấy, những tình cảm ấm áp và sự nhân ái của con người, nhất là trong những ngày kháng chiến đầy gian khổ nhưng cũng huy hoàng, đã được phơi bày rõ nét.

Tóm tắt

Nhân vật "tôi" là một chiến sĩ tân binh của tiểu đoàn 5, vì đạt điểm cao nhất trong đại đội nên được thưởng hai ngày phép. Trong chuyến về phép, "tôi" đã tình cờ gặp Giang. Trong khoảnh khắc ấy, "tôi" cảm nhận được sự ân cần và thấu hiểu của Giang. Cô đã mời "tôi" về nhà chơi. Trong lúc Giang chuẩn bị cơm, "tôi" đang nằm trên giường thì bố Giang về. Để tránh tình huống khó xử, Giang đã giới thiệu "tôi" là Hùng, bạn học cũ của cô. Biết vậy, bố Giang đã thoải mái hơn. Giang cũng xin phép bố được đưa "tôi" quay lại đơn vị. Hai người chia tay nhau ở chân đồi Gừng, trong sự tiếc nuối của "tôi". Sau đó, trong một đợt tăng cường cho chiến trường, "tôi" gặp lại bố Giang. Ông vui mừng kể lại tâm trạng của Giang và trao cho "tôi" bức ảnh Giang nhờ ông gửi. Tuy nhiên, chiến tranh đã không còn "bữa sau" nữa. Cuộc gặp này để lại những tình cảm trong sáng trong lòng hai người, nhưng họ không thể gặp lại nhau lần nữa.

Trước khi đọc

Hãy kể tên một số tác phẩm (thơ, truyện ngắn, tiểu thuyết...) viết về những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm của nhân dân ta trong thế kỷ XX và chia sẻ cảm nghĩ của bạn về một trong những tác phẩm ấy.

Phương pháp giải:

      Dựa vào hiểu biết của bản thân, kể tên một số tác phẩm theo yêu cầu của đề bài.

Lời giải chi tiết:

- Một số tác phẩm viết về những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm của nhân dân ta trong thế kỷ XX: Bức tranh (Nguyễn Minh Châu, 1983), Tây Tiến (Quang Dũng, 1986), Thời xa vắng (Lê Lựu, 1986), Nỗi buồn chiến tranh (Bảo Ninh, 1990).

- Tác phẩm Tây Tiến (Quang Dũng, 1986) đã làm em cảm phục những người lính. Mặc dù đối mặt với vô vàn khó khăn và hiểm nguy, nhưng họ vẫn giữ vững tinh thần chiến đấu và lòng tự tin. Từ đó, em cảm thấy biết ơn và trân trọng họ hơn.

Đọc văn bản

Câu 1 (trang 70, SGK Ngữ Văn 10, tập hai)

Đề bài: Chú ý quá trình làm quen và diễn biến tình cảm giữa hai nhân vật qua lời kể và lời thoại.

Phương pháp giải:

      Chú ý tình huống gặp gỡ của nhân vật "tôi" và Giang.

Lời giải chi tiết:

- Tình huống gặp gỡ của hai nhân vật diễn ra rất đặc biệt và nhanh chóng.

- Trong khoảng thời gian ngắn đó, "tôi" cảm nhận được sự ân cần và chu đáo của Giang – người mà "tôi" đã biết qua chiếc nón lá cô đội.

- Giang cũng cảm mến "tôi" nên đã mời anh về nhà chơi.

Câu 2 (trang 72, SGK Ngữ Văn 10, tập hai)

Đề bài: Chú ý lời giới thiệu của Giang về nhân vật "tôi" và tác động của nó đến các nhân vật.

Phương pháp giải:

- Đọc kỹ đoạn văn nói về cuộc gặp gỡ giữa "tôi", Giang và bố của Giang.

- Chú ý cách Giang giới thiệu về nhân vật "tôi".

Lời giải chi tiết:

- Giang giới thiệu "tôi" là Hùng, bạn học cấp 3 của cô, đang đóng quân gần đây và tình cờ gặp nhau. Điều này giúp ba người tránh được tình huống khó xử vì Giang đã nói dối bố mình.

Câu 3 (trang 73, SGK Ngữ văn 10, tập hai)

Đề bài: Đây có phải là hoàn cảnh phù hợp để tình cảm thân mật, yêu mến giữa Giang và "tôi" nảy nở?

Phương pháp giải:

Đọc kỹ đoạn văn thuộc phần 3 (Suy luận).

Lời giải chi tiết:

Đây chính là hoàn cảnh thuận lợi để tình cảm thân thiết giữa Giang và "tôi" phát triển.

Câu 4 (trang 74, SGK Ngữ Văn 10, tập hai)

Đề bài: Lời nói, thái độ của bố Giang khi gặp Hùng lần này có gì khác so với lần trước?

Phương pháp giải:

      Đọc kỹ đoạn văn về cuộc gặp lại giữa "tôi" và bố Giang.

Lời giải chi tiết:

Lần này, thái độ của bố Giang thể hiện sự vui mừng, phấn khởi và gần gũi hơn, khi gặp một người quen ở chiến trường. Thái độ này hoàn toàn khác với lần trước, khi ông chưa biết gì về "tôi".

Câu 5 (trang 74, SGK Ngữ Văn 10, tập hai)

Đề bài: Hai đoạn văn này là lời của ai nói với ai?

Phương pháp giải:

      Đọc kỹ đoạn văn cuối.

Lời giải chi tiết:

Hai đoạn văn này là lời của nhân vật "tôi" tự nói với chính mình và người đọc, chia sẻ suy nghĩ và cảm xúc cá nhân.

Sau khi đọc

Câu 1 (trang 75, SGK Ngữ Văn 10, tập hai)

Đề bài: Chỉ ra một số câu văn, đoạn văn có sự đan xen giữa lời kể của người kể chuyện và lời của nhân vật trong văn bản trên.

Phương pháp giải:

- Đọc kỹ văn bản.

- Chú ý câu văn, đoạn văn có sự đan xen giữa lời kể của người kể chuyện và lời của nhân vật.

Lời giải chi tiết:

     Một số câu văn, đoạn văn có sự đan xen giữa lời của người kể chuyện và lời của nhân vật trong văn bản:

“Tôi mở túi phòng hóa đeo bên hông lấy gói bít cốt mẹ dúi cho hồi trưa, và rót chè tươi trong ấm tích ra bát. Bít cốt chiêu với chè tươu, định thế. Thấy vậy, đang lúi húi xâu lại quai dép cho tôi, Giang vội kêu lên:

- Ôi em quên. Có cơm mà, để em dọn mời anh”.

Câu 2 (trang 75, SGK Ngữ Văn 10, tập hai)

Đề bài: Liệt kê những cuộc gặp gỡ giữa các nhân vật trong văn bản. Những cuộc gặp gỡ ấy cho thấy cách đối xử của con người với nhau, nhất là với những người lính trong hoàn cảnh chiến tranh như thế nào?

Phương pháp giải:

- Đọc kỹ văn bản.

- Đánh dấu những phần xuất hiện cuộc gặp gỡ của các nhân vật.

Lời giải chi tiết:

- Có 3 cuộc gặp gỡ giữa các nhân vật trong văn bản:

+ Nhân vật "tôi" gặp Giang.

+ Nhân vật "tôi" và bố Giang gặp nhau lần đầu.

+ Nhân vật "tôi" và bố Giang gặp nhau lần thứ hai trên chiến trường.

- Những cuộc gặp gỡ này thể hiện con người đối xử với nhau bằng sự chân thành, nhất là giữa những người lính trong thời chiến, khi gặp nhau, họ càng mừng rỡ hơn bao giờ hết.

Câu 3 (trang 75, SGK Ngữ Văn 10, tập hai)

Đề bài: Đặc điểm, tính cách của một nhân vật trong truyện thường được thể hiện qua các hành vi, lời nói của nhân vật ấy trong hoàn cảnh giao tiếp cụ thể, gắn với một hay một số điểm nhìn nhất định (của người kể chuyện, của chính nhân vật hoặc của một nhân vật khác,...). Hãy phân tích tính cách của nhân vật Giang theo gợi ý trong bảng dưới đây (làm vào vở):

Phương pháp giải:

- Đọc kỹ văn bản.

- Chú ý các điểm nhìn của từng nhân vật.

Lời giải chi tiết:

Hình ảnh của Giang (1)

Qua điểm nhìn (2)

Nét tính cách nổi bật (3)

Tại giếng nước công cộng, khi tình cờ gặp anh tân binh.

Điểm nhìn của nhân vật "tôi".

Ân cần, chu đáo, nhẹ nhàng.

Tại nhà cùng với anh tân binh và bố Giang.

Điểm nhìn của nhân vật "tôi".

Chu đáo, dễ thương, mến khách, nhiệt tình.

Tại chiến trường qua lời của bố Giang.

Điểm nhìn của bố Giang.

Trọng tình nghĩa, luôn nhắc và nhớ đến nhân vật "tôi".

Câu 4 (trang 75, SGK Ngữ Văn 10, tập hai)

Đề bài: Nhận xét về cách lựa chọn và sử dụng ngôi kể, điểm nhìn trong tác phẩm.

Phương pháp giải:

      Chú ý ngôi kể được sử dụng trong văn bản.

Lời giải chi tiết:

     Việc chọn ngôi kể thứ nhất khiến cho tác phẩm trở thành lời kể chuyện của người đã từng tham gia sự việc, chia sẻ những suy nghĩ và cảm xúc cá nhân. Cách lựa chọn và sử dụng ngôi kể, điểm nhìn như vậy giúp tác phẩm trở nên gần gũi với người đọc, giúp họ hình dung rõ những sự kiện mà nhân vật đã trải qua.

Câu 5 (trang 75, SGK Ngữ Văn 10, tập hai)

Đề bài: Xác định chủ đề của tác phẩm và cho biết dựa vào đâu để bạn xác định như vậy.

Phương pháp giải:

     Đọc toàn bộ văn bản.

Lời giải chi tiết:

     Dựa vào vấn đề chính trong tác phẩm, có thể xác định chủ đề của tác phẩm là tình yêu của người lính.

Câu 6 (trang 75, SGK Ngữ Văn 10, tập hai)

Đề bài: Theo bạn, tư tưởng của tác phẩm Giang là gì? Hai đoạn văn cuối có vai trò như thế nào trong việc thể hiện tư tưởng của tác phẩm?

Phương pháp giải:

- Đọc kỹ văn bản.

- Chú ý hai đoạn văn cuối.

Lời giải chi tiết:

Theo tôi, tư tưởng của tác phẩm Giang là:

+ Nói đến những kỷ niệm trong thời chiến tranh, sẽ mãi là những nỗi đau thầm lặng.

+ Những cuộc gặp gỡ tình cờ tuy ngắn ngủi nhưng sẽ để lại những tình cảm không thể xóa nhòa.

- Hai đoạn văn cuối có vai trò như lời trữ tình, thể hiện tư tưởng của tác phẩm.

Câu 7 (trang 75, SGK Ngữ Văn 10, tập hai)

Đề bài: Xung quanh việc Giang đột nhiên nhận "anh bộ đội" mới gặp lần đầu là bạn học của cô và "phịa" ra cái tên Hùng để giới thiệu anh với bố của mình, sau đó lại dùng xe đạp của bố để đưa anh về đơn vị,... có những ý kiến khác nhau. Một số người cho rằng Giang xử sự như vậy là phù hợp với tình huống, hoàn cảnh cụ thể; một số khác lại phủ nhận điều đó. Hãy cho biết ý kiến của bạn.

Phương pháp giải:

      Nêu ý kiến cá nhân.

Lời giải chi tiết:

      Theo quan điểm của em, Giang xử sự như vậy là hợp lý, vì đó là hành động phù hợp với tình huống và hoàn cảnh cụ thể. Từ đó, Giang thể hiện được sự thân thiện và gần gũi đối với các chiến sĩ.

Bài tập sáng tạo

Giả sử sau ba mươi năm, "anh bộ đội" và Giang gặp lại nhau, câu chuyện giữa họ cần được kể tiếp. Nếu là tác giả, bạn sẽ viết tiếp câu chuyện như thế nào? Bạn có thể chọn viết dưới dạng một đoạn văn, bài thơ, tranh vẽ,...

Phương pháp giải:

      Tùy vào khả năng sáng tạo của bản thân, bạn có thể triển khai ý tưởng theo cách riêng của mình.

Lời giải chi tiết:

Giả sử sau ba mươi năm, "anh bộ đội" và Giang gặp lại nhau:

- Giang nghe tin bố đã hy sinh, cô rất đau khổ nhưng vẫn cố gắng sống. Cô vẫn nhớ đến anh bộ đội và cố tìm kiếm tin tức về anh, nhưng không có kết quả.

- Sau những năm tháng gian nan, anh bộ đội trở về Hà Nội. Anh tìm đến nhà Giang qua thông tin từ đơn vị của bố cô. Cuối cùng, anh cũng gặp được Giang.

- Cả hai vẫn giữ trong lòng một tình cảm đặc biệt, và anh bộ đội cầu hôn Giang. Họ sống hạnh phúc bên nhau.

I. Tác giả

- Nhà văn Bảo Ninh, tên thật là Hoàng Âu Phương, sinh vào tháng 10 năm 1952 tại xã Bảo Ninh, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình.

- Ông bắt đầu sự nghiệp văn chương khi đã 32 tuổi, theo học tại trường viết văn Nguyễn Du trong hai năm. Sau đó, ông làm việc tại báo Văn nghệ Trẻ và gia nhập Hội Nhà văn Việt Nam vào năm 1997.

- Tác phẩm đầu tay của ông là Trại bảy chú lùn, được xuất bản năm 1987. Cùng năm đó, tác phẩm Thân phận tình yêu (sau được đổi tên thành Nỗi buồn chiến tranh) ra mắt và đưa tên tuổi ông đến gần hơn với độc giả.

II. Tác phẩm Giang

Thể loại: Truyện ngắn

Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác:

- Trích từ tập truyện Bảo Ninh - những truyện ngắn

- Truyện ngắn này là chương mở đầu của tập truyện.

- Tác phẩm này là những ghi chép về những ký ức của tác giả trong những năm tháng tham gia quân đội.

Phương thức biểu đạt: tự sự

Người kể chuyện: tác giả

Tóm tắt tác phẩm Giang

Văn bản kể lại cuộc gặp gỡ tình cờ, duyên dáng giữa anh bộ đội và cô gái tên Giang. Dù cuộc gặp này rất bất ngờ nhưng lại để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng cả hai nhân vật trẻ tuổi.

Bố cục tác phẩm Giang

- Phần 1: từ đầu đến “còn sớm, mới sáu giờ kém mà, anh”: Cuộc gặp gỡ tại giếng nước.

- Phần 2: tiếp đến “con về khuya bố không yên tâm đâu”: Cuộc gặp gỡ giữa bố Giang và nhân vật “tôi”.

- Phần 3: còn lại: Cuộc chia tay giữa Giang và “tôi”.

Giá trị nội dung tác phẩm Giang

- Ca ngợi tình yêu quê hương, đất nước và tình người trong những thời khắc đau thương và hạnh phúc.

- Tôn vinh những tâm hồn trẻ trung, trong sáng và vô tư.

Giá trị nghệ thuật tác phẩm Giang

- Giọng văn nhẹ nhàng, tự nhiên.

- Cách kể chuyện chân thực, tỉ mỉ nhưng cũng đầy cảm xúc.

III. Tìm hiểu chi tiết tác phẩm Giang

Nhân vật Giang

- Tại giếng nước công cộng, khi tình cờ gặp anh tân binh:

+ “Không xối cho tôi tự gột mà cúi mình xuống một tay nghiêng gầu nước dội nhè nhẹ, một tay cô cọ bùn đất ở ngón chân, bàn chân và bắp chân tôi.”

+ “Cô cọ kĩ cho tôi đôi dép đúc.”

=> Hành động đầy ân cần, chu đáo và khéo léo, thể hiện “ân tình hồn nhiên”.

- Tại nhà cùng với anh tân binh và bố Giang:

+ Dọn cơm mời anh tân binh.

+ Mượn xe đưa anh về.

=> Thể hiện sự chu đáo, dễ thương.

- Tại chiến trường qua lời của bố Giang:

+ Luôn nhớ và nhắc đến nhân vật “tôi”.

=> Tình cảm thủy chung, tình nghĩa.

Cuộc chia tay giữa Giang và “tôi”

- Giang đèo tôi bằng xe đạp vào tận đơn vị ở Bãi Nai.

- Nhắn nhủ nếu có dịp hoặc dịp Tết mời đến nhà Giang chơi.

- Chiêm nghiệm của tác giả về cuộc sống chiến tranh khó khăn, đầy mất mát.

=> Cuộc chia tay đầy xúc động và bịn rịn. Cũng là những chiêm nghiệm về nỗi đau và tổn thất quá lớn mà chiến tranh gây ra.

Ý nghĩa văn bản

- Những ký ức trong chiến tranh là những ký ức kéo dài mãi, thành nỗi đau thầm lặng.

- Những cuộc gặp gỡ tình cờ, dù ngắn ngủi, sẽ để lại dấu ấn không thể phai mờ trong lòng mỗi người.

Trước khi đọc

Hãy kể tên một số tác phẩm (thơ, truyện ngắn, tiểu thuyết...) viết về những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm của nhân dân ta trong thế kỉ XX và chia sẻ cảm nghĩ của bạn về một trong những tác phẩm ấy.

Gợi ý:

• Thơ: Tây Tiến (1948, Quang Dũng), Đất nước (1955, Nguyễn Đình Thi)...
• Văn xuôi: Những ngôi sao xa xôi (1971, Lê Minh Khuê), Dấu chân người lính (1972, Nguyễn Minh Châu)…

Đọc văn bản

Câu 1. Đây có phải là hoàn cảnh phù hợp để tình cảm thân mật, yêu mến giữa Giang và “tôi” nảy nở?

Hoàn cảnh phù hợp.

Câu 2. Lời nói, thái độ của bố Giang khi gặp Hùng lần này có gì khác so với lần trước?

Gần gũi, tình cảm.

Câu 3. Hai đoạn văn này là lời của ai nói với ai?

Lời của “tôi” nói với chính mình.

Sau khi đọc

Câu 1. Chỉ ra một số câu văn, đoạn văn có sự đan xen giữa lời kể của người kể chuyện và lời của nhân vật trong văn bản trên.

“Không để ý đến tôi, cô đặt gánh lên vai. Tôi vội vã nhưng thản nhiên như thật:

- Kìa, Giang. Cho anh mượn cái gầu đã nào.”

“Ông bước tới bên cửa, cầm lấy ghi đông chiếc xe đạp, và nhìn tôi, ông nói:

- Hùng ngồi chơi nhá. Nhưng nhớ giờ giấc đấy”

…

Câu 2. Liệt kê những cuộc gặp gỡ giữa các nhân vật trong văn bản. Những cuộc gặp gỡ ấy cho thấy cách đối xử của con người với nhau, nhất là với những người lính trong hoàn cảnh chiến tranh như thế nào?

- Những cuộc gặp gỡ: “tôi” và Giang, “tôi” và bố Giang lần đầu gặp, “tôi” và bố Giang gặp ở chiến trường.

- Những cuộc gặp gỡ ấy cho thấy cách đối xử của con người với nhau, nhất là với những người lính trong hoàn cảnh chiến tranh: chân thành, tình cảm.

Câu 3. Đặc điểm, tính cách của một nhân vật trong truyện thường được thể hiện qua các hành vi, lời nói của nhân vật ấy trong hoàn cảnh giao tiếp cụ thể, gắn với một hay một số điểm nhìn nhất định (của người kể chuyện, của chính nhân vật hoặc của một nhân vật khác,...). Hãy phân tích tính cách của nhân vật Giang theo gợi ý trong bảng dưới đây (làm vào vở):

Hình ảnh của Giang (1)

Qua điểm nhìn (2)

Nét tính cách nổi bật (3)

Tại giếng nước công cộng, khi tình cờ gặp anh tân binh.

Nhân vật “tôi”

Ân cần, chu đáo

Tại nhà cùng với anh tân binh và bố Giang.

Nhân vật “tôi”

Dịu dàng, dễ mến.

Tại chiến trường qua lời của bố Giang.

Nhân vật “bố Giang”

Tình cảm, thường nhắc tới Hùng.

Câu 4. Nhận xét về cách lựa chọn và sử dụng ngôi kể, điểm nhìn trong tác phẩm.

Tác giả lựa chọn ngôi kể, điểm nhìn giúp câu chuyện được kể trở nên chân thực, sinh động hơn.

Câu 5. Xác định chủ đề của tác phẩm và cho biết dựa vào đâu để bạn xác định như vậy.

Chủ đề: Những ký ức trong chiến tranh của người lính.

Câu 6. Theo bạn, tư tưởng của tác phẩm Giang là gì? Hai đoạn văn cuối có vai trò như thế nào trong việc thể hiện tư tưởng của tác phẩm?

• Tư tưởng: Những kỉ niệm đôi khi chỉ thoáng qua nhưng để lại những dấu ấn sâu đậm.
• Hai đoạn cuối là trữ tình ngoại đề, thể hiện suy nghĩ của tác giả.

Câu 7. Xung quanh việc Giang đột nhiên nhận “anh bộ đội” mới gặp lần đầu là bạn học của cô và “phịa” ra cái tên Hùng để giới thiệu anh với bố của mình, sau đó lại dùng xe đạp của bố để đưa anh về đơn vị,... có những ý kiến khác nhau. Một số người cho rằng Giang xử sự như thế là phù hợp với tình huống, hoàn cảnh cụ thể; một số khác lại phủ nhận điều đó. Hãy cho biết ý kiến của bạn.

Cách xử sự của Giang là phù hợp với hoàn cảnh, tình huống cụ thể. Qua đó, tính cách nhân vật mới được bộc lộ rõ ràng.

* Bài tập sáng tạo: Giả sử sau ba mươi năm, “anh bộ đội” năm xưa và Giang tình cờ gặp lại nhau, câu chuyện giữa hai người cần được kể thêm một đoạn. Nếu được tác giả úy quyền, bạn sẽ viết tiếp câu chuyện như thế nào? Bạn có thể triển khai ý tưởng bằng nhiều hình thức dưới dạng một tranh vẽ, một bài thơ, một đoạn văn tự sự,...

Gợi ý:

Giang và anh bộ đội đã có gia đình riêng. Anh bộ đội tình cờ trở về quê cũ, gặp lại Giang. Họ vui vẻ trò chuyện, ôn lại kỉ niệm xưa.