Top 7 di tích lịch sử không thể bỏ qua khi đến thăm Phường Điện Biên Phủ, Điện Biên

Nghĩa trang liệt sĩ Đồi A1 là một di tích quốc gia quý giá nằm ở tỉnh Điện Biên, tọa lạc bên chân đồi A1 và được xây dựng từ năm 1958. Nơi đây là chốn an nghỉ cho 644 anh hùng liệt sĩ đã hy sinh trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, trong đó phần lớn là những ngôi mộ vô danh, không xác định được tên tuổi.

Nghĩa trang liệt sĩ A1 không chỉ là một trong ba nghĩa trang quốc gia của tỉnh Điện Biên mà còn là một di sản văn hóa lịch sử quan trọng. Được tu bổ và nâng cấp vào ngày 2/9/1993, khu vực này có diện tích rộng lớn hơn 32.000 m2. Trong số đó, chỉ có 4 ngôi mộ mang tên: Tô Vĩnh Diện, Phan Đình Giót, Bế Văn Đàn và Trần Can.

Ngày nay, nghĩa trang liệt sĩ A1 không chỉ là chứng nhân cho quá khứ mà còn là nơi ghi nhớ công ơn to lớn của các anh hùng liệt sĩ, đồng thời nhắc nhở thế hệ trẻ về truyền thống cách mạng của cha ông. Nghĩa trang luôn mở cửa đón tiếp du khách cả trong và ngoài nước từ sáng đến tối để cùng tưởng nhớ và tri ân.

Đèo Pha Đin, hay còn được biết đến với tên gọi Dốc Pha Đin, là một trong những đèo núi nổi bật nằm trên quốc lộ 6, kéo dài giữa xã Phổng Lái, huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La, và xã Tỏa Tình, huyện Tuần Giáo, tỉnh Điện Biên. Khi nhắc đến Chiến dịch Điện Biên Phủ, thật khó để quên được câu thơ nổi tiếng của nhà thơ Tố Hữu: “Dốc Pha Đin, chị gánh anh thồ” trong tác phẩm “Hoan hô chiến sĩ Điện Biên”.

Đèo Pha Đin trải dài 32 km, bắt đầu từ vị trí cách thành phố Sơn La khoảng 66 km về phía Tây và kết thúc cách thành phố Điện Biên Phủ khoảng 84 km. Ngày nay, nơi đây đã trở thành một điểm đến thu hút du khách không chỉ bởi cảnh quan hùng vĩ mà còn bởi tính chất chinh phục đầy thú vị. Những tín đồ yêu thích khám phá 'tứ đại đỉnh đèo' của vùng Tây Bắc bao gồm Pha Đin, Mã Pì Lèng, Ô Quý Hồ và Khau Phạ đều không thể bỏ qua nơi này. Đèo Pha Đin cũng được công nhận là một trong những con đèo đẹp nhất Việt Nam bên cạnh Khau Phạ, Hồng Thu Mán, Ô Quy Hồ, Hải Vân, và Khánh Lê.

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Pha Đin đóng vai trò là tuyến đường huyết mạch quan trọng, cung cấp vũ khí và lương thực thiết yếu cho Chiến dịch Điện Biên Phủ. Biểu tượng cho tinh thần dũng cảm, nơi đây là chứng nhân của hơn 8.000 thanh niên xung phong "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh". Vào năm 1954, tướng Pháp De Castries đã ra lệnh oanh tạc tuyến đường số 6, trong đó có đèo Pha Đin, với hy vọng ngăn chặn việc tiếp tế của Việt Minh. Hình ảnh lịch sử ấy vẫn còn in dấu trên tấm bia tại đỉnh đèo Pha Đin, ghi lại một thời kỳ oanh liệt của dân tộc.

Trong lòng rừng Mường Phăng, Sở chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ đã trở thành một biểu tượng lịch sử, nơi mà Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đưa ra những quyết định quan trọng dẫn đến chiến thắng huy hoàng. Tọa lạc tại xã Mường Phăng thuộc TP Điện Biên, nơi đây đã là trung tâm điều hành trong suốt 105 ngày (từ 31/1 đến 15/5/1954). Trước khi chuyển đến Mường Phăng, Sở chỉ huy cũng đã hoạt động tại hang Thẩm Púa ở xã Chiềng Sinh trong 32 ngày và bản Huổi He ở xã Nà Tấu trong 13 ngày. Ngày 31/1/1954, Sở chỉ huy đã được dịch chuyển về Mường Phăng, cách điểm tập kết Điện Biên Phủ gần 30 km.

Bên trong khu rừng xanh tươi này, cách đây gần 70 năm, Đại tướng Võ Nguyên Giáp và bộ chỉ huy đã ra lệnh cho những hoạt động quyết định, giúp mang lại thắng lợi cho toàn mặt trận. Căn cứ chiến dịch được xây dựng dọc theo dòng suối nhỏ dưới chân núi Pú Đồn, với diện tích rừng tự nhiên lên tới 73ha, bao gồm các hầm hào và lán trại liền kề. Khu vực này đảm bảo những yếu tố tác chiến tối ưu, với sự bí mật và an toàn cho hoạt động của Bộ chỉ huy.

Khu vực thông tin trong Sở chỉ huy đóng vai trò then chốt, giúp truyền lệnh nhanh chóng, chính xác và bảo mật. Gần các lán còn có những hầm hào, kèm theo lối thoát khi cần thiết. Trung tâm Sở chỉ huy chính là nơi làm việc của Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong suốt 105 ngày, được thiết kế giản dị như các lán khác, với vật liệu chủ yếu từ tre, luồng và lá móc.

Có một đường hầm dài 69m, cao gần 2m, nối liền lán của Đại tướng với lán của Hoàng Văn Thái, dọc theo đường hầm có các ngách nhỏ để đặt máy thông tin và phòng tránh sự tấn công từ đối phương.

Lán tác chiến cũng đóng vai trò quan trọng, là nơi theo dõi tình hình chiến sự của ban tác chiến và ban quân báo. Đúng vào lúc 15h chiều 7/5/1954, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã ra lệnh phát động tổng công kích toàn mặt trận, tiến công vào Sở chỉ huy của quân Pháp, bắt sống tướng De Castries cùng toàn bộ tham mưu.

Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ tọa lạc trên quốc lộ 279, khu vực phố 3, phường Mường Thanh, thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên. Khởi công từ tháng 10/2012 và chính thức mở cửa vào ngày 5/5/2014, Bảo tàng được coi là công trình biểu tượng lớn nhất và hiện đại nhất của tỉnh Điện Biên, với diện tích lên tới 22.000m². Nơi đây không chỉ ghi dấu ấn lịch sử, văn hóa mà còn thể hiện sự độc đáo trong kiến trúc, nhằm tôn vinh chiến thắng "Lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu".

Bảo tàng được chia thành năm khu trưng bày nổi bật với 274 hiện vật và 122 bức tranh, phản ánh các chủ đề như: Vị trí chiến lược của Điện Biên Phủ; Tập đoàn cứ điểm của địch tại đây; Đảng chuẩn bị đường lối nhằm chỉ đạo cho chiến dịch Điện Biên Phủ; Tác động của chiến thắng Điện Biên Phủ đối với lịch sử; và Điện Biên Phủ ngày nay. Đặc biệt, khi ghé thăm Bảo tàng, bạn sẽ không thể bỏ qua bức tranh panorama lớn nhất thế giới "Trận chiến Điện Biên Phủ", nơi mô tả sống động các giai đoạn quan trọng của chiến dịch lịch sử này. Đây sẽ là nơi khởi đầu tuyệt vời để bạn khám phá và hiểu rõ về những địa danh lịch sử khác xung quanh.

Đồi A1 lịch sử không chỉ là một điểm đến nổi bật tại Điện Biên, mà còn mang trong mình những câu chuyện bi tráng về quá khứ. Nằm ở phường Mường Thanh, thành phố Điện Biên Phủ, ngọn đồi này đã từng là một cứ điểm chiến lược quan trọng trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, với hình dạng giống như chữ A nghiêng về hướng Tây Bắc - Đông Nam.

Trong bối cảnh chiến dịch Điện Biên Phủ, đồi A1 giữ vai trò quyết định, được ví như 'cuống họng' bảo vệ trung tâm chỉ huy và căn hầm của tướng De Catries. Ngọn đồi từng mang nhiều tên gọi khác nhau, từ Lạng Chượng đến Eliane2. Đặc biệt, phần đỉnh của đồi có một hầm trú ẩn vững chãi, trước kia là nơi lưu trữ rượu vang của một công sứ Pháp trước năm 1945. Khi quân Pháp chiếm lĩnh Điện Biên Phủ, họ đã đầu tư để biến nơi này thành một cứ điểm quân sự kiên cố. Hầm được xây dựng với những bức tường gạch chắc chắn, mái bê tông dày, đủ để chứa hàng chục người trong những giờ phút khẩn cấp. Hơn nữa, ngày nay, du khách vẫn có thể nhìn thấy những dấu tích của hố Bộc phá mà trước đây chứa 960kg thuốc nổ, một minh chứng hùng hồn cho những khốc liệt của trận chiến.

Ngày nay, khi đến với di tích này, du khách không chỉ được khám phá lịch sử, mà còn có cơ hội trải nghiệm thực tế qua các hoạt động như nấu cơm bằng bếp Hoàng Cầm, tham gia các công việc như đẩy xe thồ chở hàng, hay lắng nghe kể chuyện về chiến dịch Điện Biên Phủ và đời sống của những người lính tại mặt trận.

Tượng đài chiến thắng Điện Biên Phủ là một biểu tượng hùng vĩ tưởng nhớ tới trận chiến Điện Biên Phủ năm 1954, đồng thời cũng là tượng đài đồng lớn nhất tại Việt Nam. Dự án được triển khai trong khuôn khổ công cuộc trùng tu di tích Điện Biên Phủ với tổng vốn đầu tư lên tới 47 tỷ đồng, trong đó 13 tỷ đồng dành cho việc xây dựng cơ sở hạ tầng. Đây là công trình trọng điểm để đánh dấu 50 năm của một chiến thắng vĩ đại trong lịch sử dân tộc.

Tượng đài nổi bật với hình ảnh ba người lính kiên cường, cùng nhau nâng đỡ một em bé Thái, trong lúc giương cao lá cờ tượng trưng cho chiến thắng. Chiều cao của tượng lên tới 16,6m và nặng 220 tấn, được chế tác từ đồng thau với kết cấu bê tông vững chắc bên trong. Đặc biệt, bệ tượng cao 3,6m được trang trí bằng đá mỹ nghệ và có thiết kế ba tầng xếp chéo đầy tinh tế. Nhà điêu khắc Nguyễn Hải, với những thành tựu xuất sắc đã từng được trao tặng giải thưởng Hồ Chí Minh, là người thiết kế tác phẩm này dựa trên ý tưởng của mình từ những năm 1960.

Tượng đài hiện nay được đặt trên đồi D1, vị trí trung tâm của thành phố Điện Biên Phủ. Viện Quy hoạch Đô thị - Nông thôn đã đề xuất chọn đồi D1, sau khi tham khảo ý kiến của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, bởi đây là nơi cao khoảng 50m so với cánh đồng Mường Thanh, và có tầm nhìn bao quát ra toàn bộ thành phố.

Hầm chỉ huy De Castries còn được biết đến với tên gọi là Sở chỉ huy Điện Biên Phủ hay Sở chỉ huy GoNo, nằm ở phường Thanh Trường thuộc thành phố Điện Biên Phủ. Trong khuôn khổ chiến dịch Điện Biên Phủ, đây chính là trung tâm điều hành quan trọng, sâu 2m dưới mặt đất, sở hữu vị trí thấp hơn so với các hướng tấn công của quân đội ta. Đây là đầu não của lực lượng quân sự khổng lồ, được Pháp và Mỹ tự hào là một trong những pháo đài kiên cố nhất tại Đông Dương.

Hầm được xây dựng rất vững chắc, dài 20m và rộng 8m, được chia thành 4 không gian dành cho cả công việc và nghỉ ngơi. Xung quanh được bảo vệ bởi hàng rào kẽm gai gài mìn và có 4 xe tăng đứng sẵn ở bốn hướng. Tại đây, De Castries đã tiếp đón nhiều quan chức cấp cao từ Anh, Pháp, Mỹ và hàng chục phóng viên báo chí phương Tây. Chính nơi này, De Castries và bộ tham mưu của ông đã hoạch định các chiến lược để ứng phó với những đợt tấn công quyết liệt từ quân ta.

Vào lúc 15h ngày 7-5-1954, lệnh tổng công kích vào Điện Biên Phủ đã được thực thi. Sau khi chiếm lĩnh các cứ điểm quan trọng, quân ta đã vượt qua cầu Mường Thanh và tiến về Sở chỉ huy Gono. Đến 17h30, đại đội 360 đã bắt sống De Castries cùng toàn bộ Bộ chỉ huy Pháp. Lá cờ 'Quyết chiến Quyết thắng' đã phấp phới trên nóc hầm, đánh dấu một chiến thắng lịch sử đáng nhớ.

Hiện nay, Hầm De Castries cùng với các di tích khác trong quần thể di tích lịch sử Điện Biên Phủ đã được đầu tư tu bổ, mở cửa đón khách tham quan từ khắp nơi. Điều này không chỉ giúp bảo tồn giá trị lịch sử mà còn góp phần giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống anh hùng của dân tộc.