Top 7 di tích lịch sử không thể bỏ qua khi đến thăm Phường Mường Thanh, Điện Biên

Nghĩa trang liệt sĩ Đồi A1 tọa lạc tại tỉnh Điện Biên, bên chân đồi A1, được khởi công xây dựng vào năm 1958. Nơi đây là điểm đến an nghỉ cho 644 anh hùng liệt sĩ đã hy sinh trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, trong đó phần lớn là những mộ vô danh chưa xác định danh tính.

Nghĩa trang liệt sĩ A1 được công nhận là một trong ba nghĩa trang quốc gia của tỉnh Điện Biên. Được tu bổ và cải tạo vào ngày 2 tháng 9 năm 1993, nghĩa trang đã trở thành một công trình văn hóa lịch sử có diện tích hơn 32.000 m2. Trong khuôn viên, chỉ có bốn ngôi mộ mang tên tuổi cụ thể: Tô Vĩnh Diện, Phan Đình Giót, Bế Văn Đàn và Trần Can.

Nghĩa trang liệt sĩ A1 hiện nay không chỉ là một nơi tưởng niệm mà còn là nhân chứng sống của một giai đoạn lịch sử, nhắc nhở thế hệ trẻ về gương sáng của các anh hùng liệt sĩ và lối sống cách mạng của cha ông. Địa điểm này mở cửa hàng ngày từ sáng đến tối, chào đón du khách trong và ngoài nước đến tưởng niệm và tri ân.

Đèo Pha Đin, còn được gọi là Dốc Pha Đin, tọa lạc trên quốc lộ 6, nối giữa xã Phổng Lái thuộc huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La và xã Tỏa Tình của huyện Tuần Giáo, tỉnh Điện Biên. Khi nhắc đến Chiến dịch Điện Biên Phủ, không thể không nhớ tới những câu thơ nổi tiếng của nhà thơ Tố Hữu: “Dốc Pha Đin, chị gánh anh thồ” trong bài thơ “Hoan hô chiến sĩ Điện Biên”. Những dòng chữ này đã khắc sâu trong tâm trí nhiều thế hệ.

Với chiều dài 32 km, đèo Pha Đin bắt đầu từ 66 km về phía Tây của thành phố Sơn La và kết thúc cách thành phố Điện Biên Phủ khoảng 84 km. Hiện nay, đèo Pha Đin đã trở thành một điểm đến du lịch hấp dẫn của tỉnh Điện Biên, thu hút đông đảo những tín đồ yêu thích chinh phục 'tứ đại đỉnh đèo' của vùng Tây Bắc, bao gồm Pha Đin, Mã Pì Lèng, Ô Quý Hồ và Khau Phạ. Đây được xem là một trong những con đèo ấn tượng nhất của Việt Nam, cạnh tranh với các cái tên nổi tiếng như Khau Phạ, Hồng Thu Mán, Ô Quy Hồ, Hải Vân và Khánh Lê.

Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, đèo Pha Đin đã đóng vai trò là tuyến đường huyết mạch, đảm bảo việc cung cấp vũ khí và lương thực cho Chiến dịch Điện Biên Phủ. Đèo trở thành biểu tượng thể hiện tinh thần dũng cảm của hơn 8.000 thanh niên xung phong đã “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”. Vào năm 1954, tướng Pháp De Castries đã ra lệnh cho máy bay oanh tạc đường số 6 - trong đó có đèo Pha Đin - nhằm chặn đứng tuyến tiếp vận của Việt Minh. Hiện nay, một tấm bia vẫn còn hiện diện trên đỉnh đèo để ghi dấu ấn lịch sử vô cùng ý nghĩa này.

Sở chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ, nằm sâu trong rừng Mường Phăng, là nơi mà Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đưa ra những quyết định then chốt, góp phần vào chiến thắng lừng lẫy. Trong suốt 105 ngày từ 31/1 đến 15/5/1954, địa điểm này đã trở thành trung tâm điều hành của chiến dịch mang tính lịch sử. Trước đó, chỉ huy đã chuyển qua hai địa điểm khác: hang Thẩm Púa tại xã Chiềng Sinh trong 32 ngày và bản Huổi He tại xã Nà Tấu trong 13 ngày. Từ ngày 31/1/1954, Sở chỉ huy được dời về Mường Phăng, cách đâu khoảng 30 km so với tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.

Hơn 70 năm trước, trong trái tim của khu rừng này, những quyết sách chiến lược của Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng Bộ chỉ huy chiến dịch đã định hình được thắng lợi của toàn bộ mặt trận. Căn cứ được thiết lập dọc theo dòng suối nhỏ dưới chân núi Pú Đồn, với diện tích 73ha là rừng nguyên sinh, bao gồm các hầm hào và lán trại liên hoàn, cho phép hình thành điều kiện tác chiến an toàn và bảo mật tuyệt đối cho Bộ chỉ huy.

Khu vực thông tin tại đây rất quan trọng trong việc truyền đạt mệnh lệnh nhanh chóng và chính xác. Mỗi lán đều được trang bị hầm hào và lối thoát ra rừng đề phòng trường hợp khẩn cấp. Trung tâm Sở chỉ huy, nơi làm việc của Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong suốt 105 ngày, giản dị không khác gì các lán khác, được làm từ tre, luồng, và lá móc.

Đường hầm xuyên núi dài 69m, với chiều cao gần 2m, kết nối giữa lán của Đại tướng và lán của Hoàng Văn Thái. Dọc theo con đường này có nhiều ngách nhỏ dùng để đặt máy thông tin và tăng cường khả năng phòng vệ.

Lán tác chiến là nơi diễn ra việc theo dõi sát sao tình hình chiến sự từ ban tác chiến và ban quân báo. Vào đúng 15h chiều ngày 7/5/1954, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã ra lệnh tổng công kích toàn mặt trận nhằm vào Sở chỉ huy của quân Pháp, dẫn đến việc bắt giữ tướng De Castries cùng toàn bộ tham mưu của họ.

Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ tọa lạc tại quốc lộ 279, phố 3, phường Mường Thanh, thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên. Được khởi công xây dựng từ tháng 10/2012 và chính thức khai trương vào ngày 5/5/2014, nơi đây đã trở thành công trình quy mô lớn và hiện đại nhất của tỉnh Điện Biên. Với giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc đáng ghi nhận, Bảo tàng không chỉ là nơi trưng bày mà còn nội dung nghệ thuật tuyệt vời, đánh dấu chiến thắng “Lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”.

Bảo tàng được chia thành năm khu trưng bày với tổng cộng 274 hiện vật và 122 tác phẩm nghệ thuật, phản ánh nhiều chủ đề quan trọng như: Vị trí chiến lược của Điện Biên Phủ; Tập đoàn cứ điểm của địch tại Điện Biên Phủ; Đảng chuẩn bị đường lối chỉ đạo cho chiến dịch; Ảnh hưởng của chiến thắng; và hình ảnh Điện Biên Phủ trong thời kỳ hiện đại. Đặc biệt, du khách sẽ không thể bỏ lỡ bức tranh panorama lớn nhất thế giới về “Trận chiến Điện Biên Phủ”, tái hiện các giai đoạn quan trọng của chiến dịch một cách sống động. Tham quan Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ sẽ là khởi đầu tuyệt vời giúp bạn tìm hiểu kỹ lưỡng về những địa điểm lịch sử xung quanh.

Đồi A1 lịch sử được xem là một trong những biểu tượng nổi bật của Điện Biên, nằm tại phường Mường Thanh, thành phố Điện Biên Phủ. Địa điểm này từng giữ vai trò trọng yếu trong chiến dịch Điện Biên Phủ, với hình dạng đặc trưng như chữ A kéo dài theo hướng Tây Bắc - Đông Nam.

Trong bối cảnh chiến dịch, đồi A1 được coi là "cuống họng" phòng thủ cho trung tâm chỉ huy và vùng chiến khu, nơi mà tướng De Catries quản lý. Ngọn đồi này đã trải qua nhiều tên gọi khác nhau, trong đó có Lạng Chượng và Eliane2. Trên đỉnh đồi, một căn hầm kiên cố từng là nơi bảo quản rượu vang của công sứ Pháp trước năm 1945 đã được biến thành hầm chỉ huy quân sự sau khi quân Pháp chiếm lĩnh Điện Biên Phủ. Căn hầm được xây dựng với tường gạch vững chãi và mái bê tông dày dạn, đủ không gian cho hàng chục người trú ẩn. Đáng lưu ý, đồi A1 vẫn còn lưu giữ dấu tích của hố Bộc phá từ vụ nổ với 960kg thuốc nổ.

Hiện nay, tại di tích này, du khách có cơ hội tham gia vào nhiều hoạt động thú vị, như nấu những món ăn của chiến sĩ bằng bếp Hoàng Cầm, thử sức chở hàng bằng xe thồ, lắng nghe những câu chuyện lịch sử về chiến dịch Điện Biên Phủ và đời sống của những người lính thời kỳ đó.

Tượng đài chiến thắng Điện Biên Phủ là công trình kỷ niệm ghi dấu ấn của trận chiến Điện Biên Phủ diễn ra vào năm 1954, và cũng là Tượng đài đồng lớn nhất tại Việt Nam. Công trình này nằm trong kế hoạch trùng tu và bảo tồn các di tích lịch sử tại Điện Biên Phủ, với tổng vốn đầu tư lên tới 47 tỷ đồng, trong đó chi phí cho xây dựng cơ sở hạ tầng là 13 tỷ đồng. Đây thực sự là một điểm nhấn quan trọng kỷ niệm 50 năm của chiến thắng vẻ vang trong lịch sử dân tộc.

Bộ tượng độc đáo này khắc họa hình ảnh ba người lính đang cùng nhau đứng vững vàng, nâng cao một em bé Thái trong tay và phất cao lá cờ quyết thắng. Tượng cao 16,6m và nặng đến 220 tấn, sử dụng đồng thau với phần kết cấu bên trong là bê tông. Bệ tượng có độ cao 3,6m, được khéo léo trang trí bằng đá mỹ nghệ và được thiết kế theo cấu trúc ba tầng xếp chéo. Nhà điêu khắc Nguyễn Hải, người đã từng được vinh danh với giải thưởng Hồ Chí Minh, là tác giả của tác phẩm này, dựa trên những thiết kế của ông từ thập niên 1960 - 1965.

Tượng đài hiện tại nằm trên đồi D1, ngay trung tâm thành phố Điện Biên Phủ. Đồi D1 được lựa chọn theo đề xuất của Viện Quy hoạch Đô thị - Nông thôn, và sau khi tham vấn ý kiến Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Với vị trí trung tâm của di tích, đồi D1 cao khoảng 50m so với cánh đồng Mường Thanh, giúp cho công trình có thể được nhìn thấy từ nhiều địa điểm khác nhau trong thành phố.

Hầm chỉ huy De Castries là tên gọi địa phương cho Sở chỉ huy tại Điện Biên Phủ, còn được biết đến là Sở chỉ huy GoNo. Địa điểm này tọa lạc tại phường Thanh Trường, thành phố Điện Biên Phủ. Trong bối cảnh chiến dịch Điện Biên Phủ, hầm đã giữ vai trò trung tâm chỉ huy, nằm sâu 2m dưới mặt đất và có vị trí thấp hơn so với hướng tấn công của quân ta. Đây chính là nơi điều hành của một tập đoàn quân sự hùng mạnh mà Pháp và Mỹ tự hào xem là pháo đài vững chãi nhất ở Đông Dương.

Với cấu trúc kiên cố, hầm có chiều dài 20m và chiều rộng 8m, được chia thành 4 khu vực phục vụ cho công việc và nghỉ ngơi. Bên ngoài hầm là hàng rào kẽm gai và bãi mìn, cùng với 4 chiếc xe tăng được bố trí để bảo vệ từ các hướng khác nhau. Tại đây, De Castries đã đón tiếp nhiều lãnh đạo cao cấp từ Anh, Pháp, Mỹ, cùng với số lượng lớn nhà báo phương Tây. Chính tại điểm này, De Castries và Bộ tham mưu của ông đã lên kế hoạch nhằm ứng phó với các cuộc tấn công từ phía quân đội ta.

Vào lúc 15h ngày 7-5-1954, quân ta đã ra lệnh tổng tấn công nhằm tiêu diệt hoàn toàn các cứ điểm ở Điện Biên Phủ. Sau khi chiếm được các vị trí trọng yếu, lực lượng ta đã vượt cầu Mường Thanh và tiến thẳng vào Sở chỉ huy GoNo. Đến 17h30, đại đội 360 đã bắt sống De Castries cùng toàn bộ Bộ chỉ huy Pháp. Cờ 'Quyết chiến Quyết thắng' đã được thượng lên trên nóc hầm, đánh dấu một chiến thắng lịch sử không thể quên.

Hiện nay, Hầm De Castries cùng với các di tích khác trong quần thể Điện Biên Phủ đã được đầu tư tu bổ nhằm phục vụ cho khách tham quan trong và ngoài nước, qua đó góp phần tôn vinh giá trị của chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ cũng như giáo dục truyền thống anh hùng.